Η Σοφοκλέους αποκτά ευρωπαϊκές συνήθειες

Κάθε αγορά έχει το δικό της “βιολογικό ρολόι” (ωράριο λειτουργίας), τους
δικούς της αμυντικούς μηχανισμούς (λίμιτ απ και λίμιτ ντάουν) και τα δικά της
σημεία αναφοράς (υπολογισμοί τιμής κλεισίματος και ανοίγματος). Αυτό προκύπτει
από μελέτη που εκπόνησε η ΑΣΥΚ (Ανάπτυξη Συστημάτων Υποστήριξης
Κεφαλαιαγοράς), θυγατρική του ΧΑΑ, για τα ωράρια, όρια διακύμανσης και τους
τρόπους υπολογισμού των τιμών κλεισίματος στα διάφορα χρηματιστήρια του κόσμου
(www. asyk. ase.gr). Πρόκειται δηλαδή για θέματα που απασχολούν εδώ και μήνες
(μάλλον χρόνια) την ελληνική κεφαλαιαγορά.

Ωράρια λειτουργίας

Η Σοφοκλέους παρουσιάζει τις μεγαλύτερες διαφορές στο θέμα του ωραρίου
λειτουργίας. Το ελληνικό χρηματιστήριο έχει τη μικρότερη διάρκεια συνεδρίασης
μεταξύ των ανεπτυγμένων αγορών και δεν παρακολουθεί καθόλου τις εξελίξεις στις
ΗΠΑ. Κυρίως παρακολουθεί τις εξελίξεις από το χρηματιστήριο του
Γιοχάνεσμπουργκ και μέχρι τις 2.30 μ.μ. τις εξελίξεις από τα ευρωπαϊκά
χρηματιστήρια.

Η συνεδρίαση στη Σοφοκλέους ξεκινά με τα μηνύματα που έχει λάβει ήδη από το
κλείσιμο των χρηματιστηρίων στην Ασία και κλείνει με την αβεβαιότητα του
ανοίγματος της Νέας Υόρκης. Αυτό είναι αρκετά σημαντικό, καθώς η συνεδρίαση
της Νέας Υόρκης θα επηρεάσει με τη σειρά της τις συνεδριάσεις των υπόλοιπων
ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων, ενώ η Σοφοκλέους θα είναι κλειστή. Το γεγονός αυτό
έχει οδηγήσει πολλές φορές τη Σοφοκλέους να “παίζει την ταινία της
προηγούμενης ημέρας”. Το θέμα της αύξησης του ωραρίου του ελληνικού
χρηματιστηρίου πρόκειται να λυθεί με την επέκτασή του προς τις απογευματινές
ώρες. Αυτό μπορεί να γίνει μέχρι το τέλος του έτους.

Ενδιαφέρον, επίσης, παρουσιάζει το γεγονός ότι σε πολλές αγορές υπάρχει χρόνος
μετασυνεδρίασης, όπου γίνονται πράξεις, κυρίως στην τιμή κλεισίματος.
Πρόκειται για κάτι το οποίο γίνεται και στη Σοφοκλέους, αλλά μέχρι στιγμής
μόνο για “πακέτα”. Προγραμματίζεται όμως να επεκταθεί και σε συναλλαγές χωρίς
πακέτα.

Όρια διακύμανσης

Σε ό,τι αφορά στα όρια διακύμανσης, η Σοφοκλέους φαίνεται αρκετά ελαστική. Κι
αυτό διότι έχει από τα μεγαλύτερα όρια διακύμανσης (18% στην άνοδο και στην
πτώση). Οι συνθήκες μάλιστα που επικρατούν το τελευταίο διάστημα στην αγορά
έχουν στην ουσία “αδρανοποιήσει” τα όρια διακύμανσης, καθώς σπάνια οι μετοχές
φτάνουν στο +18% ή στο -18%.

Ενδιαφέρον, όμως, παρουσιάζουν οι λεγόμενοι “αυτόματοι διακόπτες
μεταβλητότητας τιμών” (volatility interrupters) που ισχύουν σε πολλά
χρηματιστήρια για τον έλεγχο της διακύμανσης των μετοχών αυτών. Αν και
υπάρχουν πολλές παραλλαγές μεταξύ των χρηματιστηρίων, ο μηχανισμός, γενικά,
λειτουργεί ως εξής: Εάν πρόκειται να γίνει πράξη σε μια μετοχή σε τιμή εκτός
των ορίων διακύμανσης, τότε ενεργοποιούνται οι “διακόπτες” και “παίρνουν” τη
μετοχή από τη συνεχή διαπραγμάτευση και τη “στέλνουν” στην αγορά με τις
δημοπρασίες (call auctions).

Κάτι τέτοιο εξετάζεται να εφαρμοστεί και στη Σοφοκλέους για μετοχές με μικρή
εμπορευσιμότητα. Αυτό αναμένεται να γίνει όταν αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού
της τιμής κλεισίματος, η οποία θα προκύπτει και αυτή με δημοπρασίες. Εάν
εφαρμοστεί αυτή η μέθοδος των “διακοπτών” για τις μετοχές με μικρή
εμπορευσιμότητα, τότε τα όρια διακύμανσης ουσιαστικά θα αδρανοποιηθούν. Τους
“διακόπτες” εξετάζει να εφαρμόσει το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών, μόλις
προσαρμόσει ανάλογα το ηλεκτρονικό του σύστημα διαπραγμάτευσης για να
υποστηρίζει τη νέα μέθοδο υπολογισμού της τιμής κλεισίματος με βάση τις
δημοπρασίες (call auctions). Η νέα μέθοδος για τον υπολογισμό της τιμής
κλεισίματος αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή στο τέλος έτους ή στις αρχές του
επομένου. Μέχρι τότε θα εφαρμοστεί μια μεταβατική μέθοδος, σύμφωνα με την
οποία η τιμή κλεισίματος θα υπολογίζεται με βάση το 10% των συνολικών πράξεων
μιας μετοχής προς το τέλος της συνεδρίασης.

Οι δημοπρασίες

Οι δημοπρασίες, με απλά λόγια, διαμορφώνουν την τιμή κλεισίματος ως εξής:
Διακόπτεται η συνεχής διαπραγμάτευση και συγκεντρώνονται οι εντολές αγοράς και
οι αντίστοιχες εντολές πώλησης για κάθε μετοχή. Ξαφνικά ενεργοποιείται ο
μηχανισμός της δημοπρασίας και κάνουν πράξεις (“παντρεύονται μεταξύ τους”) οι
καλύτερες εντολές αγοράς και πώλησης. Ως καλύτερες θεωρούνται οι εντολές που
αν γίνουν πράξη, θα πραγματοποιηθεί ο μεγαλύτερος όγκος συναλλαγών. Η τιμή της
πράξης αυτής είναι και η τιμή κλεισίματος.

Επίσης, στα χρηματιστήρια, άλλοτε τα όρια διακύμανσης (ανώτατα και κατώτατα
ποσοστά μεταβολής στην άνοδο και στην πτώση) εφαρμόζονται σε σχέση με την τιμή
εκκίνησης και άλλοτε σε σχέση με την τελευταία πράξη. Σε ορισμένα
χρηματιστήρια γίνεται συνδυασμός (π.χ. Ιταλία, όπου το επιπλέον όριο
εφαρμόζεται επί της τελευταίας πράξης).

Τιμή κλεισίματος

Ωστόσο, ο δημοφιλέστερος τρόπος για τον υπολογισμό της τιμής κλεισίματος των
μετοχών είναι οι δημοπρασίες (call auctions) στο κλείσιμο της συνεδρίασης.
Άλλοτε οι δημοπρασίες διαρκούν λίγα λεπτά πριν από το κλείσιμο της αγοράς
(συνήθως 5 ή 10 λεπτά) και άλλοτε γίνονται ακριβώς στη λήξη της συνεδρίασης. Η
μέθοδος των δημοπρασιών συναντάται σε κάθε χρηματιστήριο με διάφορες
παραλλαγές, με χαρακτηριστικότερη ίσως εκείνη του Λονδίνου, όπου εκτός από τις
δημοπρασίες προβλέπεται και εναλλακτική μέθοδος. Η εναλλακτική μέθοδος είναι
αυτή που εφαρμόζεται σήμερα στη Σοφοκλέους (συναλλαγές τελευταίου δεκαλέπτου).

Τι ισχύει όμως σε κάθε χρηματιστήριο ξεχωριστά; Οι ώρες που αναφέρονται είναι
τοπικές, ώστε να αποκτήσουμε μία άποψη για τα ωράριά τους και τις συνήθειες
των εργαζομένων σε κάθε αγορά.

Αθήνα

Στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών ξεκινά η προσυνεδρίαση στις 9.45 π.μ. και λήγει
στις 10 π.μ. Σε αυτό το διάστημα συγκεντρώνονται οι εντολές αγοράς και πώλησης
και με τη μέθοδο της δημοπρασίας διαμορφώνεται η τιμή ανοίγματος. Η συνεδρίαση
ξεκινά στις στις 10.00 π.μ. και λήγει στις 2.30 μ.μ. Σήμερα, οι τιμές
κλεισίματος των μετοχών υπολογίζονται με βάση τον μέσο σταθμικό όρο των
συναλλαγών του τελευταίου δεκαλέπτου της συνεδρίασης. Η μέθοδος αυτή πρόκειται
να αλλάξει σύντομα. Για τα όρια διακύμανσης ισχύει το εξής: Το ανώτατο όριο
τιμής είναι +12% και το κατώτατο -12%. Σε αυτά τα όρια σταματά η
διαπραγμάτευση των μετοχών. Εάν όμως για ορισμένα λεπτά συνεχίζονται οι
εντολές αγοράς ή πώλησης, τότε τα όρια επεκτείνονται κατά 6% και φτάνουν στο
+18% ή -18%, αντίστοιχα.

Λονδίνο

Στο χρηματιστήριο του Λονδίνου υπάρχουν τρία συστήματα διαπραγμάτευσης. Το
βασικό είναι το SETS. Σε αυτό, η προσυνεδρίαση ξεκινά στις 7.50 π.μ. και λήγει
στις 8 π.μ. Στη συνέχεια ξεκινά η συνεδρίαση, η οποία διαρκεί μέχρι τις 16.30.
Από τις 16.30 μέχρι τις 16.35 γίνεται δημοπρασία για τον υπολογισμό της τιμής
κλεισίματος. Αρχικά προβλέπεται όριο διακύμανσης 10% και δίνεται επιπλέον 5%
για τις μετοχές του FTSE 100 και του FTSE 250 (πιο εμπορεύσιμες). Για τις
υπόλοιπες μετοχές οι οποίες διαπραγματεύονται στο SETS, το επιπλέον όριο
ορίζεται από την Εποπτεία συνήθως σε 5% (ή και μεγαλύτερο). Η βασική μέθοδος
για τον υπολογισμό της τιμής κλεισίματος είναι το call auction. Σε ορισμένες
περιπτώσεις χρησιμοποιείται ο μέσος σταθμικός όρος των πράξεων του τελευταίου
δεκαλέπτου της κύριας συνεδρίασης.

Μιλάνο

Οι ώρες συναλλαγών στο χρηματιστήριο της Ιταλίας διαφέρουν ανάλογα με τις
μετοχές. Οι μετοχές χωρίζονται με βάση την εμπορευσιμότητά τους σε τρεις
κατηγορίες: υψηλής εμπορευσιμότητας, μέσης εμπορευσιμότητας και χαμηλής
εμπορευσιμότητας. Για τις μετοχές υψηλής εμπορευσιμότητας και για εκείνες της
Νέας Αγοράς (Nuovo Mercato) η προσυνεδρίαση ξεκινά στις 8 π.μ. και η
συνεδρίαση στις 9.30 π.μ. Η συνεδρίαση λήγει στις 17.30. Για τις μετοχές μέσης
εμπορευσιμότητας η προσυνεδρίαση ξεκινά στις 8 π.μ. και η συνεδρίαση στις 12
μ. Η συνεδρίαση λήγει στις 15.30. Για τις μετοχές υψηλής ρευστότητας και για
τις μετοχές της Νέας Αγοράς προβλέπεται και μετασυνεδριακή περίοδος
διαπραγμάτευσης. Στην τιμή κλεισίματος γίνονται πράξεις από τις 17.50 μέχρι
τις 18.00. Η μετασυνεδρίαση ξεκινά στις 18.00 και λήγει στις 20.30. Το αρχικό
όριο διακύμανσης είναι 90% και δίνεται επιπλέον 5%. Στο χρηματιστήριο της
Ιταλίας η τιμή κλεισίματος των μετοχών προκύπτει από τη σταθμισμένη τιμή του
τελευταίου 10% του συνολικού ημερήσιου όγκου συναλλαγών.

Μαδρίτη

Στην Κύρια Αγορά το όρια διακύμανσης των μετοχών είναι 15%, ενώ στη Νέα Αγορά
(παρόμοια με τη ΝΕΧΑ) είναι 25%. Από τις 17.30 μέχρι τις 17.35 γίνεται
δημοπρασία για τον υπολογισμό της τιμής κλεισίματος.

Παρίσι

Το αρχικό όριο διακύμανσης είναι 10% και δίνεται επιπλέον 2%. Από τις 17.30
μέχρι τις 17.35 γίνεται δημοπρασία για τον υπολογισμό της τιμής κλεισίματος

Φρανκφούρτη

Στο χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης οι μετοχές χωρίζονται σε διάφορες
κατηγορίες ανάλογα με την κεφαλαιοποίηση, τη ρευστότητα και ανάλογα με το εάν
ανήκουν στη Νέα Αγορά ή όχι. Η συνεδρίαση στο χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης
έχει 8 φάσεις, των οποίων η διάρκεια για κάθε κατηγορία μετοχών είναι
διαφορετική. Ενδεικτικά αναφέρονται οι διάρκειες για τις μετοχές που
συμμετέχουν στον δείκτη DAX. Η προσυνεδρίαση διαρκεί από τις 8.50 έως τις 9.00
π.μ. Η συνεδρίαση διαρκεί από τις 9 π.μ. μέχρι τις 20.00. Όμως, από τις
15.00-15.02 διακόπτεται για να γίνει δημοπρασία. Η συνεδρίαση διακόπτεται άλλη
μια φορά για τον ίδιο λόγο στις 17.50 μέχρι τις 17.52. Από τις 20.00 μέχρι τις
20.05 διενεργείται δημοπρασία για τη διαμόρφωση της τιμής κλεισίματος. Από τις
20.05 μέχρι τις 20.50 είναι η διάρκεια της μετασυνεδρίασης. Τα όρια
διακύμανσης των μετοχών στο χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης προσδιορίζονται
κάθε φορά από την Εποπτεία και δεν γνωστοποιούνται στους υπόλοιπους
συμμετέχοντες στην αγορά. Γενικά δίνεται αρχικό όριο διακύμανσης 5% έως 7% και
ένα επιπλέον 1% για τις πιο εμπορεύσιμες μετοχές.

Euronext

Το χρηματιστήριο της Euronext (Παρίσι, Άμστερνταμ και Βρυξέλλες) ακολουθεί το
ίδιο ωράριο διαπραγμάτευσης για όλες τις μετοχές. Η προσυνεδρίαση διαρκεί από
7 π.μ. έως 9 π.μ. (ώρες Παρισιού). Η συνεδρίαση ξεκινά στις 9 π.μ. και λήγει
στις 17.25. Η δημοπρασία για τον υπολογισμό της τιμής κλεισίματος γίνεται από
τις 17.25 έως τις 17.30. Η μετασυνεδρίαση διαρκεί από τις 17.30 έως τις 17.50.

Ζυρίχη

Στο χρηματιστήριο της Ζυρίχης προνοούν για την επόμενη ημέρα. Έτσι, ενώ έχει
τελειώσει η συνεδρίαση, η οποία διαρκεί από τις 9 π.μ. έως τις 16.50,
ακολουθεί η προσυνεδρίαση για την επόμενη ημέρα. Αυτή διαρκεί από τις 17 έως
τις 22.00. Οι εντολές σε αυτή τη διάρκεια θα χρησιμοποιηθούν στην
προσυνεδρίαση της επόμενης ημέρας η οποία διαρκεί από τις 6 π.μ. έως τις 9
π.μ. Επιτρέπεται όριο διακύμανσης 2% (ανοδικά και καθοδικά) από την
προηγούμενη πράξη. Για τις μετοχές με μεγαλύτερη εμπορευσιμότητα το ποσοστό
αυτό είναι 0,75%. Από τις 17.20 έως τις 17.30 γίνεται δημοπρασία για τον
υπολογισμό της τιμής κλεισίματος.

Νέα Υόρκη

Η συνεδρίαση στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης ξεκινά στις 9.30 το πρωί και
λήγει στις 16.00. Από τις 16.00 έως τις 18.30 ακολουθεί η μετασυνεδρίαση.

Σίδνεϊ

Η προσυνεδρίαση ξεκινά στις 7 π.μ. και διαρκεί μέχρι τις 10 π.μ. όταν ξεκινά η
συνεδρίαση, η οποία θα λήξει στις 16.00. Από τις 16.00 μέχρι τις 16.05 θα
γίνει δημοπρασία για τον υπολογισμό της τιμής κλεισίματος. Από τις 16.05 μέχρι
τις 19.00 διαρκεί η μετασυνεδρίαση.

Γιοχάνεσμπουργκ

Το Γιοχάνεσμπουργκ ανήκει στην ίδια ζώνη ώρας με την Αθήνα. Η προσυνεδρίαση
ξεκινά στις 8.25 π.μ. και η συνεδρίαση στις 9 π.μ. και λήγει στις 16.00. Η
τιμή κλεισίματος είναι η τιμή της τελευταίας πράξης. Αυτό δεν ισχύει στις
περιπτώσεις που χρειάζεται να προσαρμοστεί χειροκίνητα από την Εποπτεία (π.χ.
εταιρικές πράξεις, όπως αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου, σπλιτ κ.λπ.).

Χονγκ Κονγκ

Η τιμή της μετοχής δεν μπορεί να αποκλίνει περισσότερο από 9 φορές από τη
nominal τιμή για κάθε μετοχή. Η nominal τιμή είναι η καλύτερη τιμή αγοράς και
πώλησης σε σχέση με την τελευταία πράξη. Η τιμή κλεισίματος προκύπτει από τον
μέσο όρο των 5 nominal τιμών στο τελευταίο λεπτό της συνεδρίασης.

Τόκιο

Η συνεδρίαση “κόβεται” στα δύο. Η προσυνεδρίαση ξεκινά στις 8 π.μ. και λήγει
στις 9 π.μ. όταν ξεκινά η συνεδρίαση, η οποία θα διαρκέσει μέχρι τις 11 π.μ.
Στη συνέχεια ακολουθεί διακοπή. Στις 12.05 ξεκινά η προσυνεδρίαση. Αυτή θα
διαρκέσει μέχρι τις 12.30 για να ξεκινήσει η δεύτερη συνεδρίαση, η οποία θα
διαρκέσει μέχρι τις 15.00. Ανάλογα με την τιμή κλεισίματος της μετοχής την
προηγούμενη ημέρα, το ανώτερο ή κατώτερο επιτρεπτό όριο διακύμανσης τιμής
κυμαίνεται μεταξύ 30 και 10.000.000 γιεν. Η τιμή κλεισίματος υπολογίζεται με
δημοπρασία στις 15.00.