Κρίση… ταυτότητας σε ΠΑΣΟΚ – Νέα Δημοκρατία

Αυτός ο Σεπτέμβριος μυρίζει… λιβάνι! Την Τετάρτη ο Χριστόδουλος θα πάει στον
Πρόεδρο και θα ζητήσει δημοψήφισμα για τις ταυτότητες. Όποιος και αν ήταν ο
σκοπός του, ο Αρχιεπίσκοπος άλλαξε τα δεδομένα στο πολιτικό σκηνικό. Οι
φθινοπωρινές επιθέσεις, που σχεδίαζαν τα επιτελεία της αξιωματικής αλλά και
της εσωκομματικής αντιπολίτευσης, κινδυνεύουν να κολλήσουν στο… έλος τριών
εκατομμυρίων υπογραφών. Ωστόσο, κάποιοι εκτιμούν ότι αυτό το έδαφος μπορεί να
αποδειχθεί ακατάλληλο και για τον κ. Σημίτη, αν η κόντρα διαρκέσει.

Η παρέμβαση του Αρχιεπισκόπου είχε σαν στόχο τον κ. Σημίτη και αυτό δεν
μπορούσε να μην έχει συνέπειες για τις εσωκομματικές εξελίξεις. «Άλλαξε το
κλίμα», διαπιστώνουν οι εκσυγχρονιστές, που υπενθυμίζουν ότι τους τελευταίους
μήνες η δημόσια κριτική στον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε η κυβέρνηση το θέμα
των ταυτοτήτων είχε γίνει κοινός τόπος.

Ιδιαίτερα σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες, ήταν σπάνιο να βρεθεί στέλεχος του
κυβερνώντος κόμματος που να μη χαρακτηρίζει τη σύγκρουση με την Εκκλησία
«αδέξια» και «επιβλαβή». Τώρα σωπαίνουν. «Ό,τι και να πιστεύω για τους
χειρισμούς στις ταυτότητες, στη δεδομένη στιγμή μού είναι αδύνατο να συνεχίσω
να το λέω. Τα κίνητρα του Χριστόδουλου είναι φανερά και γνωρίζουμε ότι δεν
είναι πολιτικά αχρωμάτιστος», λέει ένας βουλευτής που πρόσκειται στην
εσωκομματική αντιπολίτευση. Ένας άλλος, του εκσυγχρονιστικού στρατοπέδου,
βασανίζεται από διαφορετικού είδους… εφιάλτες. «Φαντάσου να μας πολεμάει ο
Χριστόδουλος μέχρι το Συνέδριο. Και νά ‘θελε ο Σημίτης να απομακρύνει τον
Σταθόπουλο από την κυβέρνηση, δεν θα μπορεί να τον κουνήσει από τη θέση
του…».

Αυτό το ενδεχόμενο, πάντως, δεν προβληματίζει ακόμα τον Πρωθυπουργό. Στελέχη
της εκσυγχρονιστικής πτέρυγας υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να είναι μάλλον
ευχαριστημένος με την εξέλιξη που πήραν τα πράγματα. Ο Αρχιεπίσκοπος, λένε,
άθελα του, υποχρέωσε κορυφαίους και μη να συμπαραταχθούν, έστω και διά της
σιωπής, με τον κ. Σημίτη, αναδεικνύοντας τον ηγετικό του ρόλο. Και
επισημαίνουν ότι οι διαφοροποιήσεις ήταν ελάχιστες. Μόνον ο κ. Παπαθεμελής
παρείχε κάλυψη στον Αρχιεπίσκοπο, «σε αυτό το θέμα όμως βρίσκεται κατά κάποιον
τρόπο στο απυρόβλητο και κανείς στο ΠΑΣΟΚ δεν περίμενε να κάνει κάτι
διαφορετικό». Ο κ. Γιαννόπουλος επέκρινε το «ύφος» της απάντησης του
κυβερνητικού εκπροσώπου, ενώ οι κύριοι Παπουτσής και Βενιζέλος προειδοποίησαν
να μη διαταραχθεί η κοινωνική συνοχή και να μη δημιουργηθεί εκρηκτικό κλίμα.

Για ορισμένους «εκσυγχρονιστές», όμως, το σημαντικότερο αποτέλεσμα βρίσκεται
αλλού. Εκτιμούν ότι η παρέμβαση του Αρχιεπισκόπου αλλάζει την «ατζέντα» της
πορείας προς το συνέδριο και, επιπλέον, θα δημιουργήσει πρόβλημα στη Ν.Δ.

«Η πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου είχε χαρακτηριστεί κρίσιμο διάστημα για την
εξέλιξη του συνεδρίου», υπενθυμίζουν αυτά τα στελέχη: «Σε αυτό το διάστημα η
συζήτηση για τις θέσεις, η σύσταση των συμμαχιών και το στίγμα της ομιλίας του
κ. Σημίτη θα βρίσκονταν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος». Αν όμως ο
Χριστόδουλος ανανεώσει, όπως φημολογείται, την επίθεση στον Πρωθυπουργό όταν
καταθέσει τις υπογραφές στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τότε κάθε εσωκομματικό
ζήτημα περνάει αυτόματα σε δεύτερη μοίρα. Η κλιμάκωση της σύγκρουσης με την
Εκκλησία θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για κάθε εκδήλωση εσωκομματικής κριτικής,
η οποία θα μπορούσε υπό αυτές τις συνθήκες να παρεξηγηθεί.

Τα ίδια στελέχη επισημαίνουν ότι από τη στιγμή που οι περισσότεροι βουλευτές
της Ν.Δ. και ο ίδιος ο κ. Κώστας Καραμανλής έχουν υπογράψει, είναι πολύ
δύσκολο να αρνηθούν να στηρίξουν τον Χριστόδουλο στο αίτημα του
δημοψηφίσματος. Και εκτιμούν ότι δημιουργείται ένα προνομιακό πεδίο
αντιπαράθεσης όπου το ΠΑΣΟΚ θα υπερασπίζεται τη συνταγματική νομιμότητα και η
Ν.Δ. θα βρεθεί απομονωμένη από τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης,
αποκομμένη από τους κεντρώους ψηφοφόρους και με αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις να
εκδηλώνονται στο εσωτερικό της. «Αν δεν του βγουν του Καραμανλή οι πολιτικές
συγκυρίες, το γενικότερο κλίμα μπορεί να ανατραπεί και να την πάθει όπως ο
Έβερτ το 1996», λένε κάποιοι αισιόδοξοι. Αυτές τις εκτιμήσεις πάντως δεν τις
συμμερίζονται όλοι. Ιδιαίτερα προσεκτικά είναι ορισμένα στελέχη της
«εσωκομματικής αντιπολίτευσης» που, παραδέχονται μεν ότι πρόσκαιρα η
αντιπαράθεση με τον Χριστόδουλο λειτούργησε υπέρ του κ. Σημίτη, υποστηρίζουν
όμως ότι αν επεκταθεί χρονικά θα έχει αρνητικές συνέπειες για το ΠΑΣΟΚ: «Ο
πρώτος κίνδυνος είναι να βαρεθεί το θέμα ο κόσμος και να γίνει ακόμα μία αιτία
δυσφορίας σε βάρος της κυβέρνησης. Αυτή τη μεταστροφή την ζήσαμε ως έναν
βαθμό, μερικούς μήνες αφού άνοιξε το θέμα», λένε αυτά τα στελέχη και
προσθέτουν: «Μια τέτοια αντιπαράθεση δεν ελέγχεται. Θα βρεθούν εκείνοι που θα
ρίξουν λάδι στη φωτιά και θα ανοίξουν πληγές που κλείνουν δύσκολα. Πόσο
διάστημα μπορούμε να αντέξουμε μια εμπόλεμη κατάσταση με την Εκκλησία; Πόσα
λάθη θα κάνουμε σε αυτό το διάστημα; Και ποιες είναι οι επιπτώσεις για το
κόμμα, αν αποξενώσουμε από το ΠΑΣΟΚ έστω και ένα μέρος εκείνων που έχουν
υπογράψει;», αναρωτιούνται. Η Ν.Δ. περιορίζεται στο να παρακολουθεί τις
εξελίξεις. Η Ρηγίλλης παραπέμπει στη θέση του κόμματος για προαιρετική
αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες. Αρνείται ότι είναι
αντισυνταγματική. «Το δεδικασμένο από το συμβούλιο της Επικρατείας αφορά την
απόρριψη της αιτήσεως ακυρώσεως της απόφασης, για αφαίρεση του θρησκεύματος
από τις ταυτότητες», επισημαίνει ο Προκόπης Παυλόπουλος. «Δεν δημιουργεί
δεδικασμένο για την προαιρετική αναγραφή». Η διάθεση, ωστόσο, να αντιπαρατεθεί
η Ν.Δ. με την κυβέρνηση γι’ αυτό το θέμα είναι περιορισμένη. Η αξιωματική
αντιπολίτευση αιφνιδιάστηκε. Γνωρίζοντας τις αδυναμίες της, προσπαθεί να
αποφύγει την εμπλοκή σε ένα πεδίο που δεν έχει επιλέξει η ίδια. Καταβάλλεται
λοιπόν προσπάθεια να κάτσουν φρόνιμα οι «θερμόαιμοι», ενώ το κόμμα διαμηνύει
πως θα καθορίσει τη θέση του όταν ανοίξει τα χαρτιά του ο Αρχιεπίσκοπος.
Ορισμένα στελέχη φοβούνται, πάντως, πως η Ν.Δ. δεν θα αποφύγει την εμπλοκή και
ότι σε αυτήν την περίπτωση ανατρέπεται η στρατηγική του κόμματος, που δίνει
προτεραιότητα στην αντιπαράθεση με την κυβέρνηση σε θέματα οικονομίας και
καθημερινότητας. Θεωρούν μάλιστα ότι αυτή η στρατηγική υπήρξε επιτυχημένη,
αφού δεν προκαλεί ιδεολογικές εντάσεις και συμβάλλει στο να μη γίνονται λάθη.
Γιατί, μπορεί οι νεοδημοκράτες να λένε ότι ο σχεδιασμός του κόμματος δεν
ανατρέπεται από την παρέμβαση Χριστόδουλου, γνωρίζουν όμως ότι η επιλογή του
Κώστα Καραμανλή να υπογράψει έχει εκθέσει τη Ν.Δ. Η αξιωματική αντιπολίτευση
δεν επιθυμεί να αναλάβει πρωτοβουλία υπέρ του δημοψηφίσματος ­ σε περίπτωση
που θα ζητήσει κάτι τέτοιο ο Χριστόδουλος ­ γιατί έτσι «ακυρώνει τον μεσαίο
χώρο, με όποιες εσωκομματικές παρενέργειες». Και, φυσικά, δεν επιθυμεί να
δυσαρεστήσει την Εκκλησία. Στη Ν.Δ. πιστεύουν ότι από μια σύγκρουση διαρκείας
με την Εκκλησία, χαμένη θα βγει η κυβέρνηση. Το ζητούμενο για το κόμμα της
αξιωματικής αντιπολίτευσης όμως γι’ αυτό το διάστημα είναι να «μανουβράρει»
ανάμεσα στους σκοπέλους χωρίς να πέσει πάνω τους. «Τα κάστανα από τη φωτιά θα
πρέπει να τα βγάλει ο ίδιος ο Καραμανλής», εκτιμά κορυφαίο στέλεχος της
Ρηγίλλης. «Εδώ θα κριθεί όμως και ο κ. Σουφλιάς», προσθέτει: «Αυτή είναι η
αποστολή του πολιτικού σχεδιασμού. Να χαράξει μια συνετή πολιτική γραμμή και
να καταφέρει να την επιβάλλει στα στελέχη».