Σήμερα ύμνοι, τότε… ανάθεμα για τον Ανδρέα Παπανδρέου

Προχθές από τον Βόλο ο κ. Χριστόδουλος χαρακτήρισε τον Ανδρέα Παπανδρέου
μεγάλο πολιτικό ηγέτη. Ο ίδιος όμως τον Απρίλιο του 1987, όταν και πάλι είχαν
δοκιμαστεί οι σχέσεις κυβέρνησης – Εκκλησίας με αφορμή το νομοσχέδιο Τρίτση
για την περιουσία, τον είχε χαρακτηρίσει στην ομιλία του στο Σύνταγμα «καίσαρα
του κράτους και φορέα φθοράς». Μάλιστα τότε είχε διαβεβαιώσει τους φανατικούς
που είχαν συγκεντρωθεί ότι «ο Καίσαρας δεν θα μας υποτάξει».

Δύο χρόνια αργότερα και με αφορμή τον γάμο του Ανδρέα Παπανδρέου με την
κυρία Δήμητρα Λιάνη, ο κ. Χριστόδουλος ξεπερνά ακόμη και τον Καντιώτη και με
σκληρή δήλωσή του στις εφημερίδες του Βόλου ζητά από την Εκκλησία να μην
ευλογήσει τον γάμο: «Διερωτώμαι αν θα εξακολουθήσει η Εκκλησία να ανέχεται τις
προκλητικές παραβιάσεις του κώδικα της χριστιανικής ηθικής από τον Πρωθυπουργό
και αν θα συνεργήσει στην νομιμοποίηση διά της γελοιοποιήσεως του ιερού
μυστηρίου του γάμου, μιας ανήθικης μοιχικής σχέσεως που την ύπαρξή της
ηθέλησαν να προβάλουν με κυνισμό σε ολόκληρο τον κόσμο».

Όμως ο κ. Χριστόδουλος δεν στάθηκε μόνο στον γάμο. Επιχείρησε να κάνει
ευθεία πολιτική παρέμβαση. Σχολιάζοντας την τότε πολιτική κατάσταση έκανε λόγο
για «τακτική εφάμιλλη του εγκλήματος της εσχάτης προδοσίας».

Ομιλία στο Σύνταγμα (1/4/87) για την εκκλησιαστική περιουσία

” Και όχι μόνο όσα υπάρχουν σήμερα, αλλά και εκείνα που θα αποκτηθούν αύριο,
τίποτα δεν θα ανήκει στις μονές, έστω και αν σ’ αυτές τα προσφέρουν ευσεβείς
δωρητές. Όλα αυτά μεταφέρονται σε ένα αδηφάγο τέρας, ένα πιράγχας που
καταβροχθίζει τα πάντα, σ’ έναν κρατικό οργανισμό που σκοπός του είναι να
εκποιήσει ή να δωρίσει στο κράτος την εκκλησιαστική περιουσία, με τελικό
αποδέκτη έναν ιδιωτικού δικαίου οργανισμό, που όπως λέγει το νομοσχέδιο θα
εξυπηρετεί τους σκοπούς της παιδείας. Δηλαδή παίρνουν τα λεφτά της Εκκλησίας
για να πολεμήσουν με αυτά την Εκκλησία, γιατί όταν έχουμε άθεη παιδεία έχουμε
παράλληλα και πόλεμο κατά της Εκκλησίας.

Δεν δεχόμαστε να προσκυνήσουμε τον Καίσαρα, όχι διότι του αμφισβητούμε την
εξουσία, αλλά γιατί είναι φορέας της φθοράς. Αγωνιζόμαστε για το αυτοδιοίκητο
της Εκκλησιάς και εναντίον των νέων δεσμών που χαλκεύει εις βάρος της το
νομοσχέδιο, με την κρατική επέμβαση στα εσωτερικά της.

Όλες οι κυβερνήσεις τηρούσαν κατά κανόνα την αρχή να νομοθετούν για την
Εκκλησία ύστερα από συνεννόηση μαζί της. Αυτόν τον κανόνα καταπάτησε ο κ.
Τρίτσης. Με το επίμαχο νομοσχέδιο στρέφει το ρολόι της ιστορίας 100 χρόνια
πίσω και μας αφήνει έκπληκτους ακούοντάς τον να διατυπώνει ξεπερασμένες και
απαράδεκτες πολιτειοκρατικές θεωρίες με έπαρση χιλίων Ναπολεόντων και μυρίων
Λουδοβίκων που φιλοδοξούν να τον ανακηρύξουν αρχηγό και διαφεντευτή της
Εκκλησίας.

Και ας μη νομισθεί ότι λέγοντες αυτά είμεθα εναντίον της συμμετοχής των λαϊκών
στη διοίκηση της Εκκλησίας. Όχι. Άλλωστε και σήμερα οι λαϊκοί συμμετέχουν στα
συλλογικά εκκλησιαστικά διοικητικά όργανα.

Ο κ. Τρίτσης ­ παρά τις πολυποίκιλες αντιδράσεις της Εκκλησίας ­ δεν υποχωρεί,
αλλά προχωρεί σε επέμβαση στα εσωτερικά της.

Μήπως ενδιαφέρεται τόσον πολύ για την ανύψωση της Εκκλησίας; Και έχει αυτός
μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την Εκκλησία από όσο έχει ο συνάδελφος του υπουργός
Βορείου Ελλάδος κ. Παπαθεμελής, που αντιδρά στο νομοσχέδιο; “

Δήλωση στον Βόλο (6/6/89) για τον γάμο με τη Λιάνη

” Η πρωτοφανής και απελπιστική συρροή των σκανδάλων οικονομικής και ηθικής
μορφής στο προσκήνιο της δημόσιας ζωής του τόπου και η συνακόλουθη διολίσθηση
του πολιτικού ήθους σε απύθμενα βάθη αμοραλισμού και χυδαιότητος, συνιστούν
κορυφαία εκδήλωση κοινωνικής σήψης και διαφθοράς, ενώπιον της οποίας με τρόμον
στέκεται κάθε γρηγορούσα συνείδησις.

Τα φαινόμενα του «τομπρισμού» και του «αυριανισμού» δεν υπονομεύουν και δεν
αλλοτριώνουν μόνο τον πολιτικό λόγο και τον πολιτικό βίο των ημερών μας, αλλά
με βεβαιότητα απειλούν να συνθλίψουν, κάτω από το βάρος της ρυπαρότητος που
αντιπροσωπεύουν, τις έννοιες του ήθους και της ευθύνης μέσα από τις καρδιές
του λαού μας.

Αυτή η ενσυνείδητη καταδίκη του λαού σε πνευματική λιμοκτονία, σε ώρες μάλιστα
τόσο κρίσιμες για την υπόσταση και την επιβίωση του Γένους μας, καθιστά την
τακτική αυτή εφάμιλλη του εγκλήματος, της εσχάτης προδοσίας και υποθηκεύει,
ιδίως στις καρδιές των νέων, το μέλλον και την ελπίδα.

Εμπρός στον συντελούμενο αυτό χαλασμό και στην κατεδάφιση των πάντων ακούονται
μεμονωμένες φωνές διαμαρτυρίας (…). Η Εκκλησία γνωρίζει καλά ότι, κατ’ άκραν
ανοχήν και εκκλ. οικονομίαν, ευλογεί τον δεύτερο και πολύ περισσότερο τον
τρίτο γάμο, όχι τόσον για να επιβραβεύσει τη θέληση των νεονύμφων να ζήσουν
χριστιανικά, όσο για να προσευχηθεί για τη μετάνοιά των και την αναγνώριση της
ακρασίας των (…).

Ενώπιον αυτής της καταστάσεως, που μαρτυρεί επικίνδυνη απόκλιση από τον αρχικό
δρόμο της Εκκλησίας μας ως πνευματικής ηγέτιδος του λαού μας και εμπρός στον
διαφαινόμενο κίνδυνο να εξευτελισθεί στα πρόσωπα των ταγών της, με
απροσδιόριστες επιπτώσεις στο κύρος και στη νηφαλιότητά της, υψώνω διάτορη
φωνή διαμαρτυρίας και καταγγέλλω αυτή την τακτική ως αντιπατερική,
αντιχριστιανική και αντικανονική (…).

Διερωτώμαι κι εγώ μαζί με τις χιλιάδες των απλών ανθρώπων αυτού του τόπου,
μήπως πράγματι το άλας εμωράνθη και μήπως έχει συντελεσθεί ήδη η οριστική
διαγραφή μας από τον χάρτη των ελεύθερων λαών. Διερωτώμαι αν θα εξακολουθήσει
η Εκκλησία να ανέχεται τις προκλητικές παραβιάσεις του κώδικα της χριστιανικής
ηθικής από τον κ. Πρωθυπουργό και αν θα συνεργήσει στη «νομιμοποίηση» διά της
γελοιοποιήσεως του ιερού Μυστηρίου του γάμου, μιας ανήθικης μοιχικής σχέσεως
(…). “

Ο ΒΙΟΣ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ

Οπαδός του κοινωνικού μοναχισμού

Όσοι γνωρίζουν τον κ. Χριστόδουλο υποστηρίζουν πως ο σημερινός Αρχιεπίσκοπος
είχε πάντα ακραίες πολιτικές θέσεις και μάλιστα τις διατύπωνε ακόμη και από
άμβωνος και, όπως η συντριπτική πλειοψηφία των ιεραρχών, δεν ανήκε ποτέ στον
προοδευτικό χώρο. Το αντίθετο, με το αιτιολογικό της καταπολέμησης του
αθεϊσμού, διολισθαίνει σε ακραίες θέσεις, ενώ συχνά επαναλαμβάνει τη φράση
«πατρίς, θρησκεία, οικογένεια». Φανατικός του κοινωνικού μοναχισμού (δράση των
μοναχών μέσα στην κοινωνία και όχι στα μοναστήρια), ο κατά κόσμον Χρήστος
Παρασκευαΐδης από μικρό παιδί συνδέθηκε με τον Μητροπολίτη Πειραιώς Καλλίνικο
και τον Μητροπολίτη Καλαβρύτων Αμβρόσιο. Από τότε αποτέλεσαν την περίφημη
«τρόικα», η οποία συνέχισε να δρα ως σκληρός πυρήνας.

Από την πρώτη στιγμή της γνωριμίας τους, οι τρεις απευθύνονται στη νεολαία και
δραστηριοποιούνται έντονα στην Αθήνα και κυρίως στο Παγκράτι. Στις αρχές του
1960 πηγαίνουν και οι τρεις στη Μονή Βαρλαάμ αλλά την εγκαταλείπουν και
επιστρέφουν στην Αθήνα. Ιδρύεται η αδελφότητα «Χρυσοπηγή» και από τότε ο κ.
Χριστόδουλος δραστηριοποιείται υπό την καθοδήγηση του Καλλίνικου. Την περίοδο
της επταετίας υπηρετεί την Εκκλησία από τη θέση του αρχιγραμματέα της Ιεράς
Συνόδου. Θαυμάζει τις ικανότητες του εκλεκτού του παλατιού Ιερώνυμου και
μάλιστα μετά την εκλογή του στη θέση του Αρχιεπισκόπου πηγαίνει στον τάφο του
στην Τήνο και προσκυνά, προκαλώντας αρνητικά σχόλια και μέσα στην Ιεραρχία.

Σε ηλικία 35 ετών εκλέγεται Μητροπολίτης Δημητριάδος. Ο κ. Χριστόδουλος
γίνεται ευρύτερα γνωστός το 1987 στη μεγάλη κρίση με την τότε κυβέρνηση,
υπερασπιζόμενος την Εκκλησία στο θέμα της περιουσίας. Με μεθοδικό τρόπο
διευρύνει τις γνωριμίες και τις φιλίες του με εκπροσώπους της πολιτικής και
της οικονομικής ζωής με τους οποίους επικοινωνεί άνετα. Λέει ανέκδοτα, τρώει
σε καλές ταβέρνες και σιγά – σιγά φτιάχνει το προφίλ τού «ευφυούς και προσιτού
ιεράρχη». Κατά τη μακρά περίοδο της ασθένειας του Σεραφείμ προσπαθεί να
κρατήσει χαμηλούς τόνους. Ο ίδιος δεν έχει λόγο να βγει ανοικτά ως υποψήφιος
αφού οι Μητροπολίτες Πειραιώς, Σερρών, Σάμου, και στενοί του φίλοι όπως ο
επικοινωνιολόγος κ. Σωτήρης Τζούμας δραστηριοποιούνται για την υποψηφιότητά
του. Λίγο πριν από την εκλογή, πετυχαίνει να πάρει με το μέρος του τους
γέροντες Μητροπολίτες, Κορίνθου Παντελεήμονα και Πατρών Νικόδημο. Εκλέγεται
πανηγυρικά και από την πρώτη στιγμή δηλώνει ότι «θα τα λέει με όποιο κόστος».
Έτσι, πετυχαίνει να έρθει ορμητικά στο προσκήνιο προκαλώντας αμηχανία σε
κυβέρνηση και πολιτικά κόμματα. Ασκεί έντονη κριτική στην κυβέρνηση, την
Ευρωπαϊκή Ένωση, τους ισχυρούς της Γης. Όσο μένει σ’ αυτά, η κατάσταση είναι
ελεγχόμενη. Από τη στιγμή που η κυβέρνηση τάσσεται υπέρ της διαγραφής του
θρησκεύματος από τις ταυτότητες, ο κ. Χριστόδουλος αστράφτει και βροντά.
Διοργανώνει συλλαλητήριο για το οποίο επιστρατεύει ακόμη και το λάβαρο της
Αγίας Λαύρας. Παράλληλα προχωρεί σε συλλογή υπογραφών, ζητώντας τη διενέργεια
δημοψηφίσματος.

Ο ίδιος στους συνεργάτες του λέει ότι θα προχωρήσει έως το τέλος. «Εγώ δεν έχω
να χάσω τίποτε. Η κυβέρνηση είναι αυτή που έχει το πρόβλημα» λέει, αφήνοντας
να εννοηθεί ότι θα συνεχίσει, αν χρειαστεί, την κόντρα έως τις εκλογές.

«Το θέμα έχει κλείσει» εμμένει η κυβέρνηση ­ Αμήχανη η αντιπολίτευση

Το θέμα των ταυτοτήτων έχει κλείσει, δηλώνει κατηγορηματικά η κυβέρνηση. Δεν
σκοπεύει όμως να δώσει συνέχεια στην αντιπαράθεση με τον κ. Χριστόδουλο, όπως
αναφέρουν κυβερνητικές πηγές. Η Ν.Δ. σωπαίνει, προσπαθώντας να αποφύγει την
εμπλοκή. Πάντως ο κ. Μιλτιάδης Έβερτ ζήτησε να αξιοποιηθεί το υλικό των
υπογραφών. Μόνο ο Δημήτρης Αβραμόπουλος παρείχε στήριξη στον Αρχιεπίσκοπο, ενώ
ο κ. Κωνσταντόπουλος, που απέδωσε εξίσου ευθύνες στον Χριστόδουλο και την
κυβέρνηση, βρέθηκε για λίγο… εκτός γραμμής στον ΣΥΝ.

«Για την κυβέρνηση, το θέμα των ταυτοτήτων έχει κλείσει», δήλωσε
κατηγορηματικά ο υπουργός Παιδείας κ. Πέτρος Ευθυμίου, μετά τη συνάντησή του
με τον Πρωθυπουργό την Τετάρτη. “Είναι συνείδηση του ελληνικού λαού ότι
θεμελιώδης κατάκτηση αυτού του τόπου είναι η δημοκρατική λειτουργία του
πολιτεύματος. Και κανείς δεν μπορεί να ανατρέψει και να εκτρέψει τη λειτουργία
αυτή”, επισήμανε ο κ. Ευθυμίου, που επανέλαβε ότι είναι ανοιχτός σε διάλογο με
την Εκκλησία για θέματα που αφορούν τις σχέσεις της με την Πολιτεία.

Κυβερνητικοί κύκλοι έλεγαν χθες ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται “να ρίξει λάδι
στη φωτιά” και να δώσει συνέχεια στην αντιπαράθεση με τον Αρχιεπίσκοπο, εκτός
αν προκληθεί. Οι ίδιοι κύκλοι ανέφεραν ότι “η κυβέρνηση είναι ανοικτή σε τυχόν
πρόσκληση για συνάντηση” και αν από πλευράς Αρχιεπισκόπου τεθεί θέμα
ταυτοτήτων, “οι θέσεις είναι δεδομένες και το θέμα κλειστό”. Ως “πολιτική”
επέκρινε την παρέμβαση του Αρχιεπισκόπου ο υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών
κ. Χρίστος Βερελής.

Πάντως, ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Ευάγγελος Γιαννόπουλος επέκρινε τον τρόπο
με τον οποίο απάντησε ο υπουργός Τύπου και ΜΜΕ κ. Δημήτρης Ρέππας στις
δηλώσεις Χριστόδουλου, λέγοντας πως δεν χρειάζονται “ούτε λεβεντισμοί ούτε
παλικαρισμοί ούτε ζορμπαλισμοί”. “Δικοί μας άνθρωποι, από τα 3 εκατ.
υπογραφών, είναι το 40% και αν αυτοί θυμώσουν έχουμε πρόβλημα” πρόσθεσε ο κ.
Γιαννόπουλος.

Η Ν.Δ. προσπαθεί να αποφύγει την εμπλοκή στο θέμα των ταυτοτήτων. Συνεργάτες
του κ. Καραμανλή έλεγαν χθες ότι “δεν έχουμε να πούμε απολύτως τίποτα εμείς”
και πρόσθεταν ότι η θέση της Ν.Δ. είναι υπέρ της προαιρετικής αναγραφής του
θρησκεύματος στις ταυτότητες.

Ο κ. Μιλτιάδης Έβερτ πάντως σε χθεσινές του δηλώσεις υποστήριξε ότι τα 3 εκατ.
υπογραφές, “των οποίων τη σημασία κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει”, θα
πρέπει να αξιοποιηθούν, και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι είναι αποκομμένη από
το λαϊκό αίσθημα. Οι υπόλοιποι βουλευτές του κόμματος της αξιωματικής
αντιπολίτευσης ­ με εξαίρεση τον Γεράσιμο Γιακουμάτο που τάχθηκε υπέρ του
Χριστόδουλου ­ απέφυγαν να κάνουν δηλώσεις.

Ευθύνες στην κυβέρνηση για την αντιπαράθεση Εκκλησίας – Πολιτείας καταλόγισε ο
πρόεδρος του ΚΕΠ κ. Δημήτρης Αβραμόπουλος, προσερχόμενος στη συνεδρίαση της
Πολιτικής Επιτροπής του κόμματος: “Με ευθύνη της κυβέρνησης δοκιμάζεται η
κοινωνική συνοχή. Το κακό κλίμα που έχει διαμορφωθεί είναι συνέπεια των
λανθασμένων χειρισμών της κυβέρνησης”. Ο κ. Αβραμόπουλος υπενθύμισε ότι η
πάγια θέση του κόμματός του “είναι για διακριτό ρόλο Εκκλησίας και Κράτους
όπως καθορίζεται από το Σύνταγμα και τους νόμους”, επανέλαβε όμως στη συνέχεια
ότι η κυβέρνηση “οφείλει να αναλάβει πρωτοβουλία για να λυθεί το ζήτημα αυτό
που έχει προκληθεί με δική της ευθύνη”.

Δυσαρέσκεια έχει προκαλέσει στον ΣΥΝ η δήλωση του κ. Κωνσταντόπουλου για
“παιχνίδια εντυπώσεων και ρόλων στα οποία επιδίδονται η ηγεσία της Ιεραρχίας
και διακεκριμένα κυβερνητικά στελέχη”. Στελέχη όλων των τάσεων έκαναν λόγο για
πολιτική ίσων αποστάσεων που νομιμοποιεί τον Χριστόδουλο, ενώ η
εκσυγχρονιστική πτέρυγα σχεδιάζει να εκφράσει τη δυσαρέσκειά της σήμερα, τόσο
δημοσίως όσο και στην Πολιτική Γραμματεία. Ο πρόεδρος του ΣΥΝ προσπάθησε
πάντως σε χθεσινή συνέντευξή του στον ραδιοσταθμό Σκάι να διασκεδάσει τις
εντυπώσεις, κατηγορώντας τον Αρχιεπίσκοπο ότι “θέλει να είναι και αυτός παρών
στο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ”.

Ο Αρχιεπίσκοπος, που δεν έδωσε στο χθεσινό κήρυγμά του συνέχεια στην
αντιπαράθεση, έγινε αποδέκτης επικρίσεων και μέσα από την Εκκλησία. Ο
Μητροπολίτης Ζακύνθου Χρυσόστομος υποστήριξε “πως αν του δώσουν (η κυβέρνηση)
τα κονδύλια που ζητάει, η ιστορία με τις ταυτότητες θα τελειώσει”, ενώ ο
Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος Θεόκλητος δήλωσε πως “αν ο Αρχιεπίσκοπος είχε σκοπό
να πλήξει πολιτικά τον Πρωθυπουργό, ήταν λάθος”.