Στο εδώλιο γιατί ξέχασαν…

«Τελευταίο καμπανάκι» χτυπάει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Ελλάδα, την
περιβαλλοντική της πολιτική και ειδικότερα τους χειρισμούς της στο θέμα της
ρύπανσης στον Σαρωνικό, στον κόλπο της Ελευσίνας και στο Θριάσιο Πεδίο.

Η Ψυττάλεια και το γεγονός ότι δεν προσφέρει τριτογενή βιολογικό καθαρισμό για τα λύματα των 4,5 εκατομμυρίων κατοίκων της Αθήνας φέρνει την Ελλάδα ένα βήμα πριν από την παραπομπή της στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

Το γεγονός ότι οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων της Ψυττάλειας
λειτουργούν ελλιπώς (ενώ θα έπρεπε να προσφέρουν ολοκληρωμένη επεξεργασία
λυμάτων, ήδη, από το 1998) φέρνει τη χώρα μια ανάσα από το Ευρωπαϊκό
Δικαστήριο.

Στο Θριάσιο Πεδίο (μια περιοχή που φιλοξενεί 150.000 κατοίκους και θεωρείται
ιδιαίτερα «ευαίσθητη» και επιβαρημένη περιβαλλοντικά) έπρεπε να είχαν φτιαχτεί
δίκτυα αποχέτευσης, το αργότερο μέχρι τα τέλη του ’98. Σύμφωνα με την
κοινοτική οδηγία, που ορίζει το πώς θα πρέπει να γίνεται η επεξεργασία των
αστικών λυμάτων σε οικισμούς με πληθυσμό άνω των 10.000 κατοίκων, η Ελλάδα θα
έπρεπε να έχει μεριμνήσει νωρίτερα, έτσι ώστε τα λύματα από την Ελευσίνα, τον
Ασπρόπυργο, τη Μάνδρα και τη Μαγούλα (αλλά και ολόκληρη την Αθήνα) να
υποβάλλονται σε ολοκληρωμένη επεξεργασία (τριτογενή καθαρισμό).

Προειδοποιούν

Τίποτε από όλα αυτά, όμως, δεν έχει συμβεί. Και έτσι σήμερα η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή, μέσω της αρμόδιας επιτρόπου Margot Wallstrom, «ρίχνει το γάντι» στην
Ελλάδα, προειδοποιώντας την πως βρίσκεται ένα βήμα πριν από την παραπομπή της
στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Όχι μόνο για το Θριάσιο (το οποίο, μάλιστα, σε πρώτη
φάση, τον Ιούνιο του 1999 οι ελληνικές Αρχές «ξέχασαν» να το συμπεριλάβουν
ανάμεσα στις «ευαίσθητες περιοχές» και χρειάστηκε η υπενθύμιση, καταγγελία και
απειλή της Ε.Ε. για να το… θυμηθούν), αλλά και για τον Σαρωνικό Κόλπο και
τις εγκαταστάσεις της Ψυττάλειας.

Συγκεκριμένα για τον Σαρωνικό, όπου πάλι θα έπρεπε από το 1998 να γίνεται
τριτογενής επεξεργασία των αστικών λυμάτων, το επίσημο κείμενο της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής (Αιτιολογημένη Γνώμη) περιγράφει το πόσο απέχει η σημερινή κατάσταση
από αυτό που ονομάζεται «ορθή περιβαλλοντική πολιτική στην επεξεργασία των
αστικών λυμάτων»: «Ύστερα από πρωτοβάθμια επεξεργασία τα αστικά λύματα του
σταθμού της Ψυττάλειας, που εξυπηρετεί το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής των
Αθηνών (περισσότερους από 4,5 εκατομμύρια κατοίκους, συμπεριλαμβανομένων των
επισκεπτών, τουριστών, κ.λπ.), απορρίπτονται στον εσωτερικό Σαρωνικό Κόλπο, ο
οποίος θα έπρεπε να έχει χαρακτηρισθεί ως ευαίσθητη περιοχή».

Τα απόβλητα

Και, παρ’ όλο που μια σειρά από μελέτες (οι περισσότερες εκ των οποίων έχουν
χρηματοδοτηθεί από την κοινότητα) αποδεικνύουν πως το εσωτερικό του Σαρωνικού
­ ειδικότερα το τμήμα που βρίσκεται κοντά στην Ψυττάλεια, μεταξύ της Σαλαμίνας
και της Αττικής ­ εμφανίζει προβλήματα ευτροφισμού, εξαιτίας των αστικών και
βιομηχανικών αποβλήτων και παρουσιάζει αυξημένες συγκεντρώσεις νιτρικών
αλάτων, φωσφορικών και αζωτούχων ενώσεων (όλα αυτά συνιστούν αιτίες
ευτροφισμού), οι ελληνικές Αρχές δεν έχουν ακόμη χαρακτηρίσει «ευαίσθητη» τη
συγκεκριμένη περιοχή. Δικαιολογούνται, μάλιστα, προβάλλοντας ως επιχείρημα
μελέτες του ΕΚΘΕ, οι οποίες, στην ουσία… επιβεβαιώνουν το πρόβλημα,
παρουσιάζοντας τον εσωτερικό Σαρωνικό ως «ανώτερη μεσότροφη περιοχή»
(κατάσταση που προσεγγίζει την ευτροφική), με αυξημένες συγκεντρώσεις
θρεπτικών αλάτων (άλλη μια από τις αιτίες ευτροφισμού).

Τα επίσημα έγγραφα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εστάλησαν στις ελληνικές Αρχές στα
τέλη Ιουλίου. Η χώρα μας καλείται να δώσει απαντήσεις και εξηγήσεις εντός δύο
μηνών και αν οι ελληνικές θέσεις δεν πείσουν την επιτροπή ως προς το «γιατί
δεν εφαρμόζονται τα όσα ορίζει η κοινοτική οδηγία για την επεξεργασία των
αστικών λυμάτων», το επόμενο βήμα είναι η παραπομπή της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό
Δικαστήριο.

Μέχρι στιγμής, η Ελλάδα αμφισβητεί τα επιστημονικά δεδομένα για τη ρύπανση
στον Σαρωνικό, ενώ αναφορικά με τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων της
Ψυττάλειας έχει ανακοινώσει πως θα επισπεύσει τις διαδικασίες, ώστε μέχρι το
τέλος του 2002 να έχει τεθεί σε λειτουργία νέα εγκατάσταση, η οποία θα
προσφέρει τριτοβάθμια επεξεργασία των λυμάτων. Σ’ ό,τι αφορά το Θριάσιο Πεδίο,
η Ελλάδα παραδέχεται πως δεν υπάρχουν δίκτυα αποχέτευσης ούτε και
εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων στον Κόλπο της Ελευσίνας. Περιμένει,
ωστόσο, όπως δηλώνει, τη χρηματοδότηση από το Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης,
για να ολοκληρώσει ένα σχέδιο τέτοιων εγκαταστάσεων, οι οποίες προβλέπεται να
λειτουργήσουν μέσα στο 2003.

Η κατάσταση έχει ελάχιστα βελτιωθεί

Η ρύπανση έχει εγκατασταθεί για τα καλά στον Κόλπο της Ελευσίνας. Στην περιοχή δεν υπάρχει ούτε αποχετευτικό δίκτυο ούτε εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων

Η ρύπανση δεκαετιών έχει πια εγκατασταθεί στον βυθό του Κόλπου της Ελευσίνας,
καθώς από το 1960 και μέχρι το 1980, τα τοξικά απόβλητα από τις γύρω
βιομηχανίες, έπεφταν ακατέργαστα στη θάλασσα, μαζί με τα λύματα του κεντρικού
αποχετευτικού αγωγού. Από τον Νοέμβριο του 1994, που ο κεντρικός αγωγός έχει
συνδεθεί με τις εγκαταστάσεις της Ψυττάλειας, η κατάσταση έχει ελάχιστα
βελτιωθεί. Όπως εξηγεί ο περιβαλλοντολόγος κ. Φίλιππος Κιρκίτσος, “τα
τελευταία χρόνια, έχει μειωθεί σημαντικά ο όγκος των βιομηχανικών αποβλήτων,
ενώ πολλές βιομηχανίες έχουν εγκαταστήσει οι ίδιες συστήματα καθαρισμού. Αν
ολοκληρωθεί και ο βιολογικός καθαρισμός της Ελευσίνας, η εικόνα θα βελτιωθεί
ακόμη περισσότερο”.

Σύμφωνα πάντως με μελέτη του κ. Αναστάσιου Χρηστίδη, χημικού μηχανικού, από
τον Αναπτυξιακό Σύνδεσμο Δήμων και Κοινοτήτων του Θριάσιου Πεδίου, ο Κόλπος
της Ελευσίνας παραμένει μολυσμένος και ευτροφικός. Τους καλοκαιρινούς μήνες το
διαλυμένο οξυγόνο, κάτω από τα 15 μέτρα, σχεδόν εξαφανίζεται, ενώ, ακριβώς
εξαιτίας της έλλειψης οξυγόνου, αυξάνονται οι συγκεντρώσεις αμμωνίας. “Στον
βυθό, η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη και δύσκολα διορθώνεται. Παρατηρούνται
πολύ υψηλές συγκεντρώσεις οργανικού άνθρακα, φωσφόρου, αζώτου, βαρέων μετάλλων
και λαδιών, από τα χημικά διασκορπιστικά που χρησιμοποιούνταν όλα τα
προηγούμενα χρόνια για την καταπολέμηση των πετρελαιοκηλίδων και που σήμερα
έχουν αφήσει ένα στρώμα λαδιού να καλύπτει ολόκληρο τον πυθμένα”.