Παγιδευμένοι στους αιθέρες

Μποτιλιάρισμα στον αέρα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει καθυστερήσεις κατά 13% περισσότερο απ’ ό,τι πέρυσι

Περιμένω στις «Αναχωρήσεις». Άλλη μια κακή ημέρα για να πετάξει κανείς.
Προσπαθώ να γίνω κι εγώ ένας από τα τέσσερα εκατομμύρια επιβάτες που πετούν
για κάπου σήμερα σε όλο τον κόσμο. Αυτήν τη στιγμή, μου φαίνεται λες και τους
νιώθω όλους. Μεγάλο μέρος της ζωής μου ξόδεψα σ’ αυτούς τους γεμάτους
διαδρόμους. Ο συγκεκριμένος ανήκει στο αγαπημένο όλων των Βρετανών, αεροδρόμιο
του Γκάτγουικ. Που έχει ειδικότητα στις καθυστερήσεις.

Κατά τη δεκαετία του ’50, αφού άνοιξε, επιμελήθηκα ένα ρεπορτάζ για την
εκπομπή «Tonight». Το θέμα ήταν: Γκάτγουικ-Λευκός Ελέφαντας; Ο διευθυντής του
αεροδρομίου κοιτούσε επίμονα έξω από τα παράθυρα του γραφείου του στον έρημο
δρόμο και αναρωτιόταν γατί αυτό το νέο, ανοιχτό αεροδρόμιο, το παραγκώνιζαν.

Η ζωή άλλαξε. Περισσότεροι από 32 εκατομμύρια επιβάτες διέρχονται των
ατέλειωτων διαδρόμων του ετησίως. Δεν μοιάζει πια με λευκό ελέφαντα (το ζώο
εκείνο που έφερνε τύχη στον ιδιοκτήτη του), αλλά με χώρο που φιλοξενεί
πανικόβλητη φυγή άγριων ζώων. Από μακριά ακούμε τα βήματα περισσότερων
εκατομμυρίων που προσεγγίζουν τον χώρο.

Μέχρι στιγμής, τα πιο θορυβώδη παιδιά είναι όσα έχουν ταξιδέψει πολλές φορές.
Δεν υπάρχει αμφιβολία. Το να ταξιδεύει κανείς με αεροπλάνο έχει γίνει το ίδιο
συναρπαστικό, όπως το να προλάβεις το τελευταίο λεωφορείο ­ που συνήθως επίσης
καθυστερεί.

Το μυστικό ενός ευχάριστου ταξιδιού με αεροπλάνο είναι, ασφαλώς, να καθήσετε
σε όσο πιο μπροστινή θέση μπορείτε να πληρώσετε. Ύστερα, πριν αρχίσει η
επιβίβαση, μπορείτε να ηρεμήσετε σε ένα από εκείνα τα σαλόνια που κάποτε, για
την πρώτη θέση, προσέφεραν καπνιστό σολομό. Στο Γκάτγουικ, επέστρεψαν στα
κουλούρια και τα τηγανητά τσιπς, αλλά όταν υπάρχει ηρεμία και άνεση, ποιος
νοιάζεται; Όταν έχεις να αντιμετωπίσεις 14 ώρες για την Άπω Ανατολή, λίγος
χώρος και μια καλή θέση δεν πληρώνονται. Όταν επέστρεφα από τα Μπαρμπάντος την
προηγούμενη φορά, καθόμουν στο πίσω μέρος ενός γεμάτου Αιρμπάς 330. Υψηλή
πυκνότητα. Ακόμη κι έτσι ήταν άνετα, αν εξαιρέσεις την παρέλαση των επιβατών
που αντιστέκονταν στις θρομβώσεις των φλεβών περπατώντας από εδώ και από ‘κεί,
μα κυρίως πάνω από τα πόδια μου.

Μια ζωή πέρασα πετώντας στον κόσμο, ποτέ δεν άκουσα γι’ αυτόν τον σιωπηλό
δολοφόνο. Αναρωτιέμαι γιατί οι γιατροί και οι ιατρικές αρχές ποτέ δεν πρόσεξαν
γιατί οι άνθρωποι που φεύγουν από τα αεροπλάνα πέφτουν στο έδαφος και
πεθαίνουν στα νοσοκομεία. Μπορεί να μας προειδοποίησαν για την ελονοσία, αλλά
ακόμη κι αυτό μοιάζει λιγότερο απειλητικό από την αόρατη θρόμβωση των φλεβών.

Σαν να μην είχαμε αρκετά για να ανησυχούμε εκεί ψηλά στον ουρανό, επιτρέψτε
μου να σας παρουσιάσω την τελευταία απειλή-ακτινοβολία. Στη διάρκεια της
10ωρης πτήσης από το Λος Άντζελες στο Λονδίνο, λαμβάνετε δόση ακτινοβολίας
0.044 χιλιοσίβερτ. Η Διεθνής Επιτροπή για την Προστασία από την Ακτινοβολία
συστήνει ετήσιο όριο ένα χιλιοσίβερτ ­ έτσι, με μια πτήση επιστροφής για την
Καλιφόρνια χρησιμοποιείτε σχεδόν το ένα δέκατο από το επιτρεπόμενο όριο.

Η έκθεση στην ακτινοβολία είναι πιο ισχυρή στις διαδρομές μεταξύ των πόλων της
Γης, όπου τα επίπεδα είναι διπλάσια συγκριτικά με τα αντίστοιχα στον
Ισημερινό, και είναι επικίνδυνη η διέλευσή τους από εγκύους και επιβάτες
αεροπλάνων που ταξιδεύουν συχνά. Σε μεγάλο υψόμετρο, μια «καταιγίδα» ηλιακής
ακτινοβολίας μπορεί να εκθέσει επιβάτες και πλήρωμα σε ακτινοβολία ίση με 100
ακτινογραφίες θώρακος.

Στον μικρό διάδρομο δεν θα ανησυχείτε για της ηλιακές «καταιγίδες» αλλά από
την ατέλειωτη αναμονή ­ κατασκευασμένη από ανθρώπους. Στη Λάρνακα της Κύπρου,
ο μέσος όρος καθυστέρησης διαμορφώνεται στα 65 λεπτά. Στη Μαδρίτη, οι
αναχωρήσεις καθυστερούν σε ποσοστό άνω το ενός τρίτου. Στο Χίθροου, η μία στις
τέσσερις και παραπάνω. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει καθυστερήσεις κατά 13%
περισσότερο απ’ ό,τι πέρυσι. Να σκεφτούμε κάτι άλλο, ενώ περιμένουμε;
Σκεφθείτε τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας και το υπερωριακό εργασιακό τους
πρόγραμμα, το γεγονός ότι στηριζόμαστε σ’ αυτούς για τη ζωή μας, τα εμπορικά
συνδικάτα των Γάλλων, τους απεργούς Ισπανούς πιλότους… Αυτά έρχονται πριν
αρχίσουμε να ανησυχούμε για τον καιρό, τα προβλήματα των υπολογιστών και την
καθυστερημένη άφιξη της εισερχόμενης πτήσης. Οι αεροπορικές εταιρείες
απήλαυσαν κάποια καλά χρόνια αλλά τώρα, που αντιμετωπίζουμε παγκόσμια
οικονομική ύφεση, είναι ευάλωτες σε κάθε εργασιακή αναταραχή.

Κάποιες από τις καθυστερήσεις μας θα μπορούσαν να μειωθούν, αν όσοι αγόραζαν
φτηνά σπίτια κοντά στο αεροδρόμιο δεν άρχιζαν να διαμαρτύρονται για τον θόρυβο
από τις συνεχείς πτήσεις. Μισούν το αεροδρόμιό τους, εκτός κι αν πρόκειται να
πάνε διακοπές. Εκ μέρους τους, ακριβοπληρωμένοι δικηγόροι ξόδεψαν τέσσερα
χρόνια και 80 εκατομμύρια στερλίνες προσπαθώντας να κλείσουν τον Τερματικό
Σταθμό 5 του Χίθροου, την ώρα που το Ντε Γκωλ του Παρισιού προσέθετε δύο ακόμη
διαδρόμους, εκατοντάδες νέες θέσεις εργασίας και μείωνε τις «Κακές Αεροπορικές
Ημέρες» του. Μπορούμε επίσης να κατηγορήσουμε τον στρατό για κάποια από τα
λεπτά που περνούμε στις αίθουσες αναμονής. Τομείς του ευρωπαϊκού εναέριου
χώρου παραχωρούνται στον στρατό. Έτσι, οι αεροπορικές εταιρείες πρέπει να
πετούν γύρω απ’ αυτές τις ζώνες, καταναλώνοντας περισσότερα καύσιμα και
περισσότερο χρόνο. Τους είμαι ευγνώμων που επιτηρούν και έχουν τεταμένη την
προσοχή τους, αλλά ποιον πόλεμο περιμένουν;

Η κυκλοφορία

Οι κυβερνήσεις συγκεντρώνουν αντιμισθίες από όλα τα αεροπλάνα που εισέρχονται
στον εθνικό εναέριο χώρο τους. Ένα δίκτυο 73 κέντρων ελέγχου εναέριας
κυκλοφορίας, μοιρασμένων εθνικά, επιβλέπει 1.000 τομείς εναέριου χώρου 38
ευρωπαϊκών χωρών. Οι μισοί θα ήταν αρκετοί, αν μπορούσαν να συντονιστούν σε
διεθνές επίπεδο. Τα 20 κέντρα της Αμερικής χειρίζονται τη διπλάσια κυκλοφορία
από τα 73 της Ευρώπης.

Υπάρχει ένα θετικό σημείο. Από τον ερχόμενο Ιανουάριο, η κάθετη απόσταση για
τα αεροσκάφη που διασχίζουν την Ευρώπη πάνω από τα 24.000 πόδια, θα
διαμορφώνεται στα 900 πόδια, αντί των 1.800 που ισχύουν σήμερα. Με αυτόν τον
κανονισμό ανοίγονται άλλα έξι επίπεδα πτήσεων. Καθόλου βολική σκέψη, όμως
είναι ασφαλέστερη απ’ ό,τι φαντάζει.

Ο Alan Whicker είναι γνωστός δημοσιογράφος ταξιδιωτικού ρεπορτάζ και
έχει ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο για τις εκπομπές του στη βρετανική τηλεόραση.