ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Οι ηττημένοι της Ιστορίας

Θα αναφερθώ σε δύο πρόσφατα γεγονότα, χωρίς άμεση αιτιακή σχέση. Δύο
γεγονότα που απλώς συνέπεσαν. Όμως, η σύμπτωση επικαλύπτει μία βαθύτερη
συνάφεια.

Οι νικητές σκουπίσανε τα ματωμένα / τους σπαθιά

Στ’ άσπρα πουκάμισα των σκοτωμένων

Ναζίμ Χικμέτ

Στις 18 Ιουλίου πέθανε ο Σταύρος Κασιμάτης. Φοιτητής στο Πολυτεχνείο,
οργανώθηκε προπολεμικά στην ΟΚΝΕ. Στην κατοχή ήταν από τα ιδρυτικά και βασικά
στελέχη της ΕΠΟΝ. Στον εμφύλιο, υπεύθυνος του 2ου παράνομου μηχανισμού του
ΚΚΕ. Κατόρθωσε να μην πιαστεί από την Ασφάλεια. Αργότερα, «βγήκε στο
εξωτερικό». Υπήρξε μέλος της Κ.Ε. του ΚΚΕ και μέλος του Π.Γ. Θύμα του
«ανώμαλου εσωκομματικού καθεστώτος», εξορίστηκε από την ηγεσία του ΚΚΕ στην
Πολωνία και αργότερα στη Ρουμανία. Μετά έζησε στο Παρίσι. Με την πτώση της
χούντας επέστρεψε στην Ελλάδα. Δεν έγινε «συνομιλητής», υποψήφιος του ΠΑΣΟΚ,
παρατρεχάμενος της Κεντροαριστεράς. Ο Κασιμάτης δεν «μεταλλάχτηκε». Πιστός στα
ιδανικά του, αφιέρωσε τα τελευταία χρόνια του στη συγγραφή ενός πολύτιμου
βιβλίου-ντοκουμέντου (Οι Παράνομοι). Γνώριζε ότι ο θάνατος τον
πλησίαζε. Κι είχε το κουράγιο να ετοιμάζει δεύτερο βιβλίο.

Ποιος μίλησε για τον Κασιμάτη; Οι δύο εφημερίδες της Αριστεράς δημοσίευσαν
νεκρολογίες. Όσο για τα ηγετικά στελέχη των αντίστοιχων κομμάτων, που δεν
αφήνουν δεξίωση, πρεμιέρα ή Ηρώδειο να μην εμφανισθούν, δεν είχαν την
ευαισθησία να τιμήσουν (τρόπος του λέγειν) έναν «δικό τους».

Ποιος μίλησε για τον Κασιμάτη; Ποιος μιλάει για τις δεκάδες χιλιάδες τους
σκοτωμένους του Δημοκρατικού Στρατού; Για τις χιλιάδες που εκτελέστηκαν στους
«συνήθεις τόπους», πίσω από μάντρες, πίσω από αυλόγυρους εκκλησιών; Ποιος
μιλάει για τις χιλιάδες των αγωνιστών που πέρασαν πέντε, δέκα και είκοσι
χρόνια στα μπουντρούμια του αστικού κράτους; Γιατί να μιλήσουμε γι’ αυτούς;
Δεν είναι οι νικητές! Είναι οι ηττημένοι της Ιστορίας! Είναι οι «άγνωστοι», οι
«ανώνυμοι», που θυσιάστηκαν πιστοί στις ιδέες τους, χωρίς να περιμένουν κάποια
επίγεια ή ουράνια ανταμοιβή. Που ώς και τα ονόματά τους έχουν ξεχαστεί. Είναι
οι «αφανείς» που μέσα στην έξαρση του αγώνα είχαν ξεπεράσει τα ανθρώπινα
μέτρα. (Θυμηθείτε την ασυρματίστρια του βιβλίου του Κασιμάτη ή τους
Αφανείς της Παγώνας Στεφάνου). Η γενιά αυτή τελειώνει. Σήμερα ζούμε σε
«καιρούς της αποικοδόμησης». Σε «καιρούς της καταφρόνιας» (Η. Lefebvre).
Καιρούς ηγεμονίας του χυδαίου αστικού υλισμού και του ηθικού σχετικισμού.

Και όμως, ο Πρωθυπουργός πήγε να τιμήσει τους αγωνιστές της Γυάρου. Αλλά
ποιους επέλεξε να τον συνοδεύσουν; Γιατί δεν κάλεσε κάποιον από τις χιλιάδες
κομμουνιστές που στη διάρκεια του εμφυλίου μαρτύρησαν στο νησί; Και τι δήλωσε;
Λόγια! Ηθικολογίες! Τίποτε συγκεκριμένο για τον εμφύλιο, για τους οργανωτές
του και για τα θύματα της ελληνικής αστικής τάξης. Αλλά γιατί να μιλήσει γι’
αυτά ο κ. Σημίτης; Όπως γράφτηκε στον Τύπο, άλλοι ήταν οι σκοποί του: το
«προσκύνημα» στη Γυάρο εξυπηρετούσε εσωκομματικούς στόχους!

Μάχες στη Ν.Δ. Μάχες στο ΠΑΣΟΚ. Πρόκειται για σύγκρουση ιδεών και πολτικών;
Άπαγε της βλασφημίας! «Οι μάχες αφορούν αποκλειστικά και μόνο το ποια
κομματική παρέα θα ελέγξει το κόμμα» (Β. Μουλόπουλος, «ΤΟ ΒΗΜΑ» 1/7).

Καιροί της αρπαχτής. Χλευασμός των ιδεών και των «αφελών» που αγωνίζονται για
μια κοινωνία δικαιοσύνης και ελευθερίας. Έτσι γινότανε πάντοτε. Οι δρόμοι της
Ιστορίας είναι κατάσπαρτοι από τους ηττημένους που σφαγιάστηκαν από τους
νικητές: από τους μαχητές της Πολιτείας του Ήλιου στη Μικρά Ασία και
τους Στωικούς, μέχρι τους χωρικούς του Τόμας Μύνστερ που κατέσφαξε ο Λούθηρος,
τους Ισοπεδωτές, τους κομμουνιστές του Μπαμπέφ, τους κρεμασμένους στα τείχη
του Κρεμλίνου (1905), τους ψημένους στους φούρνους των Γερμανών μεγαλοαστών,
τους εξοντωμένους του σταλινισμού, τους μαχητές του εμφυλίου της Ισπανίας και
της Ελλάδας. Η Ιστορία γραφόταν και γράφεται με αίμα από τους νικητές. Αλλά η
Ιστορία δεν τελείωσε. Και η έλλογη ελπίδα δεν είναι παρηγοριά. Είναι κίνητρο
για δράση.

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.