Γράμμα κενό οι πωλήσεις «αέρα»

Σε περισσότερες από 60 χρηματιστηριακές εταιρείες έχουν εγκαταστήσει τρεις
εταιρείες λογισμικού τις εφαρμογές για την υποστήριξη των αγορών μετοχών με
πίστωση (margin account) και των ανοικτών πωλήσεων μετοχών (short selling).
Καμία, όμως, δεν έχει προσφέρει στους πελάτες της το προϊόν των ανοικτών
πωλήσεων, ενώ μόνο δύο έχουν δώσει χρήματα για αγορά μετοχών με πίστωση.
Βέβαια, αρκετές έχουν υπογράψει συμβάσεις με τους πελάτες τους για την παροχή
πιστώσεων, ενώ οι περισσότερες βρίσκονται σε περιβάλλον δοκιμών και ανταλλαγής
επιστολών με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, καθώς ζητούν διευκρινίσεις για
ορισμένες λεπτομέρειες.

Σύμφωνα με τις κατασκευάστριες εταιρείες λογισμικού, οι βασικότερες αιτίες της
καθυστέρησης εφαρμογής (στην πράξη) των αγορών μετοχών με πίστωση είναι οι
εξής:

1. Η αρνητική πορεία του Χρηματιστηρίου, ο χαμηλός τζίρος και οι
μεγάλες διακυμάνσεις.

2. Η έλλειψη ενδιαφέροντος του επενδυτικού κοινού, αλλά και των φορέων
της αγοράς για το σύνολο των διαδικασιών και των λειτουργιών του margin
account.

3. Οι διευκρινίσεις που ζητούν ακόμη οι χρηματιστηριακές εταιρείες σε
λεπτομέρειες για το θεσμικό πλαίσιο που διέπει το margin account.

4. Η διστακτικότητα, από την πλευρά κυρίως μικρότερων χρηματιστηριακών
εταιρειών, οι οποίες πιστεύουν ότι δεν μπορούν να προσφέρουν ανταγωνιστικότερα
«δάνεια» από τις τραπεζικές χρηματιστηριακές εταιρείες.

Σε ό,τι αφορά το short selling, η καθυστέρηση οφείλεται κυρίως στη χρονική
συγκυρία και στην πορεία της αγοράς.

Οι διαπιστώσεις αυτές προκύπτουν από στελέχη των εταιρειών Broker Systems,
ΑΣΥΚ και Com Pro, που υποστηρίζουν τα μηχανογραφικά συστήματα των
χρηματιστηριακών εταιρειών.

Η ΑΣΥΚ

Ο Σίμος Σπύρου, υπεύθυνος προώθησης προϊόντων της ΑΣΥΚ (Ανάπτυξη Συστημάτων
και Υποστήριξης Κεφαλαιαγοράς), θυγατρικής εταιρείας του Ομίλου του
Χρηματιστηρίου, μιλώντας στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» δηλώνει ότι, οι εφαρμογές που
υποστηρίζουν τόσο το margin account όσο και το short selling, είναι έτοιμες.
Ήδη, η ΑΣΥΚ έχει εγκαταστήσει σε 25 χρηματιστηριακές εταιρείες το πρόγραμμα
που χρησιμεύει για τη διαχείριση των εντολών (front office) και σε άλλες
τέσσερις εκείνο που απαιτείται για τη λογιστική υποστήριξη (back office).

Όμως, καμία από τις χρηματιστηριακές εταιρείες-πελάτες της ΑΣΥΚ δεν έχει
χορηγήσει ακόμη πίστωση για αγορά μετοχών και αυτό οφείλεται κυρίως στη
διστακτικότητα που προκύπτει από την πορεία της αγοράς, τις διευκρινίσεις που
ζητούν οι χρηματιστηριακές εταιρείες για νομικά και τεχνικά θέματα από τις
Αρχές, αλλά και από την εκτίμηση μικρότερων χρηματιστηριακών εταιρειών ότι δεν
μπορούν να παρέχουν ανταγωνιστικά «δάνεια» (το margin είναι είδος δανείου με
επιτόκιο), σε σχέση με τις μεγαλύτερες χρηματιστηριακές εταιρείες και
ιδιαίτερα τις τραπεζικές. Σε ό,τι αφορά το short selling, δεν έχει ενδιαφερθεί
ακόμη καμία χρηματιστηριακή εταιρεία και αυτό οφείλεται κυρίως στη χρονική
συγκυρία.

Η Broker Systems

Από την πλευρά του, ο διευθύνων σύμβουλος της Broker Systems, Νίκος
Πενθερουδάκης, επισημαίνει στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ότι η εταιρεία έχει ήδη
εγκαταστήσει σε περισσότερες από 20 χρηματιστηριακές εταιρείες την εφαρμογή
που υποστηρίζει το margin account και το πρόγραμμα που κάνει διαχείριση
κινδύνου (risk management), ενώ αρκετές άλλες ενδιαφέρονται να το γνωρίσουν.

Όμως, καμία από τις χρηματιστηριακές εταιρείες που έχουν πάρει το πρόγραμμα
δεν έχει δώσει margin στους πελάτες της, αν και αρκετές ­ κυρίως οι μεγάλες
και οι τραπεζικές χρηματιστηριακές εταιρείες ­ έχουν υπογράψει συμβάσεις με
τους πελάτες τους και είναι ζήτημα χρόνου να δοθούν οι πιστώσεις. Επίσης,
πολλές από τις 20 χρηματιστηριακές εταιρείες λειτουργούν τα σχετικά
προγράμματα σε δοκιμαστικό περιβάλλον. Σύμφωνα με τον κ. Πενθερουδάκη, η
καθυστέρηση στο margin και στο sort selling οφείλεται στην πορεία της αγοράς.
Ο μικρός τζίρος, οι μεγάλες διακυμάνσεις και η πτωτική τάση δεν εξυπηρετούν
την έναρξη του margin. Από την άλλη, η εφαρμογή του short selling απαιτεί την
άνοδο της αγορά, ώστε να ποντάρει κάποιος στην πτώση. Επίσης, στην καθυστέρηση
για την εφαρμογή του margin συνέβαλαν οι απορίες που συνεχίζουν να υπάρχουν
από την πλευρά των χρηματιστηριακών εταιρειών σχετικά με διάφορα νομικά και
τεχνικά θέματα. Σε ό,τι αφορά το short selling, η εντύπωση είναι ότι θα
ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο, καθώς εκτιμάται ότι η αγορά θα έχει βελτιωθεί, οι
χρηματιστηριακές εταιρείες θα είναι πιο εξοικειωμένες με το εργαλείο αυτό και
θα έχουν προχωρήσει ήδη σε παροχές πιστώσεων για αγορά μετοχών (margin).

Η Com Pro

Από την πλευρά του, ο διευθυντής πωλήσεων της Com Pro (θυγατρική της U Trade),
Χρήστος Κλαδούχος, αποκάλυψε στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ότι την περασμένη Πέμπτη και την
περασμένη Παρασκευή δύο χρηματιστηριακές εταιρείες-πελάτες προσέφεραν margin
στους πελάτες τους. Η Com Pro έχει δημιουργήσει ένα ενιαίο πρόγραμμα, που
υποστηρίζει τόσο το margin όσο και το short selling, και το έχει εγκαταστήσει
ήδη σε 10 χρηματιστηριακές εταιρείες.

Όπως εξηγεί ο κ. Κλαδούχος, οι βασικότερες αιτίες της καθυστέρησης της έναρξης
εφαρμογής τού margin είναι η έλλειψη ενδιαφέροντος από την πλευρά των
επενδυτών, καθώς το margin είναι ένα επενδυτικό εργαλείο που χρησιμεύει σε
περιόδους σταθερότητας και με ανοδικές τάσεις. Επίσης, αρνητικά συνέβαλε και η
συγκυρία στην αγορά. Έτσι, σύμφωνα με τον κ. Κλαδούχο, όταν βελτιωθούν οι
συνθήκες της αγοράς, το margin θα είναι ένα από τα βασικότερα προϊόντα που οι
χρηματιστηριακές εταιρείες θα μπορούν να προσφέρουν στους πελάτες τους. Σε
ό,τι αφορά το short selling, αυτό δεν έχει ακόμη ενεργοποιηθεί από κάποια
χρηματιστηριακή εταιρεία-πελάτη της Com Pro και οφείλεται στη χρονική
συγκυρία.

Το Χρηματιστήριο

Όπως εξηγεί το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών, margin account είναι η παροχή
πιστώσεων για τη διενέργεια χρηματιστηριακών συναλλαγών, από μέλη του
Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών προς πελάτες τους, μόνον εφόσον έχει γίνει έγγραφη
σύμβαση μεταξύ τους. Κατά την παροχή πιστώσεων, ο πελάτης παρέχει στο μέλος,
ως ασφάλεια, κινητές αξίες και μετρητά, το σύνολο των οποίων ονομάζεται
«Χαρτοφυλάκιο Ασφαλείας».

Το «Χαρτοφυλάκιο Ασφαλείας» αποτελείται από τις μετοχές που αγοράζονται με
πίστωση, καθώς και από άλλες κινητές αξίες, τις οποίες παρέχει συμπληρωματικά
ο πελάτης ως ασφάλεια για την οφειλή που δημιουργείται ύστερα από τη χορήγηση
κάθε πίστωσης. Η αξία του «Χαρτοφυλακίου Ασφαλείας» αποτιμάται κάθε εργάσιμη
ημέρα και ονομάζεται «Τρέχουσα Αξία του Χαρτοφυλακίου Ασφαλείας». Το margin
δίνει τη δυνατότητα στον επενδυτή να προβεί σε αγορές μετοχών αξίας
μεγαλύτερης σε σχέση με τα κεφάλαια που διαθέτει. Παράλληλα, το margin account
προστατεύει τον επενδυτή από οποιονδήποτε κίνδυνο, αφού προβλέπει καθημερινή
αποτίμηση του χαρτοφυλακίου του και τακτοποίηση πιθανού ανοικτού υπολοίπου.
Βασικός στόχος του margin account είναι η αύξηση της ρευστότητας στην
κεφαλαιαγορά, καθώς επιτρέπει στον επενδυτή να κάνει νέες αγορές μετοχών,
«υποθηκεύοντας» τις μετοχές που συνθέτουν το αρχικό του χαρτοφυλάκιο, και,
φυσικά, δημιουργεί σημαντικά κίνητρα για τη διακράτηση τίτλων.

Η δανειοδότηση γίνεται στο μισό του συνόλου του χαρτοφυλακίου του πελάτη, μετά
τον δανεισμό. Συγκεκριμένα, αν ένας πελάτης έχει χαρτοφυλάκιο ύψους 20 εκατ.
δραχμών, μπορεί να πάρει δάνειο άλλα 20 εκατ. δρχ., με αποκλειστικό στόχο την
αγορά μετοχών.

Πώς γίνεται η αγορά μετοχών με πίστωση

Κινητές αξίες που χρησιμοποιούνται κατά τη διαδικασία του margin είναι οι
μετοχές και οι λοιπές αξίες με χαρακτηριστικά μετοχών, οι ομολογίες και οι
λοιπές αξίες με χαρακτηριστικά ομολογιών, εφόσον αποτελούν αντικείμενο
διαπραγμάτευσης στην κεφαλαιαγορά ή σε οργανωμένη χρηματιστηριακή αγορά, που
παρέχουν δικαίωμα απόκτησης άλλης κινητής αξίας μέσω εγγραφής ή ανταλλαγής ή
που παρέχουν δικαίωμα εκκαθάρισης τοις μετρητοίς.

Αρχικό περιθώριο στο margin είναι η διαφορά μεταξύ της συνολικής τρέχουσας
αξίας των κινητών αξιών, που περιέχονται στο χαρτοφυλάκιο ασφαλείας, και του
χρεωστικού υπολοίπου του πελάτη, η οποία προκύπτει από την αγορά μετοχών με
πίστωση. Διατηρητέο περιθώριο είναι το ελάχιστο περιθώριο, το οποίο πρέπει να
υφίσταται οποτεδήποτε κατά τη διάρκεια πιστωτικής σύμβασης. Το διατηρητέο
περιθώριο σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να είναι μικρότερο του αρχικού
περιθωρίου.

Σε περίπτωση που το διατηρητέο περιθώριο γίνει μικρότερο του αρχικού
περιθωρίου, το μέλος του ΧΑΑ απαιτεί εγγράφως την ίδια ημέρα από τον πελάτη να
καλύψει τη διαφορά μέχρι την έναρξη της μεθεπόμενης συνεδρίασης του
Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών. Αν ο πελάτης δεν εκπληρώσει εμπρόθεσμα την
παραπάνω υποχρέωση για κάλυψη της διαφοράς, το μέλος προβαίνει, το αργότερο
εντός τριών εργάσιμων ημερών από την προειδοποίηση του πελάτη, στην εκποίηση
μετοχών ή άλλων κινητών αξιών, προκειμένου να αποκατασταθεί το διατηρητέο
περιθώριο.

Για κάθε αγορά μετοχών με πίστωση, ο πελάτης υποχρεούται να καταθέσει κινητές
αξίες και μετρητά στο μέλος του ΧΑΑ, ώστε να προκύπτει αρχικό περιθώριο.
Αρχικό περιθώριο είναι η διαφορά μεταξύ της συνολικής τρέχουσας αξίας των
κινητών αξιών, που περιέχονται στο χαρτοφυλάκιο ασφαλείας, και του χρεωστικού
υπολοίπου του πελάτη, η οποία προκύπτει από την αγορά μετοχών με πίστωση. Το
αρχικό περιθώριο ορίζεται σε ποσοστό τουλάχιστον 50% της τρέχουσας αξίας του
χαρτοφυλακίου ασφαλείας. Το παραπάνω ποσοστό μεταβάλλεται με πράξη του
διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, έπειτα από γνώμη του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς.