Θάνατος μέσα στα συντρίμμια

Ο αργός θάνατος που πολιορκεί τις τελευταίες ημέρες το Αρατσίνοβο λεηλάτησε
σπίτια, περιουσίες, καλλιεργήσιμες εκτάσεις, μα το κυριότερο ανθρώπινες ζωές.
Ο χρόνος μηδενίστηκε στη μικρή κωμόπολη της ΠΓΔΜ που οδηγήθηκε, έτσι ξαφνικά,
σε μια άνευ όρων παράδοση.

Αρατσίνοβο, ΠΓΔΜ. Η εγκατάλειψη και η ερήμωση είναι φανερές

Ελάχιστοι είναι πια οι μόνιμοι κάτοικοι του Αρατσίνοβο. Στην πλειονότητά τους
όσοι παρέμειναν στα σπίτια τους ανάμεσα σε συντρίμμια είναι ηλικιωμένοι
αλβανόφωνοι. Οι σφοδρές μάχες ανάμεσα σε Αλβανούς εξτρεμιστές και τον σκοπιανό
στρατό στιγμάτισαν για πάντα την περιοχή και οδήγησαν στον ξεριζωμό
εκατοντάδες οικογένειες.

Με δυσκολία προσεγγίζει κανείς την ερημική τοποθεσία που απέχει μόλις 10
χιλιόμετρα από το κέντρο της πρωτεύουσας της FYROM, τα Σκόπια. Δεν είναι η
αστυνομία και ο στρατός τα μοναδικά εμπόδια που κλείνουν τον δρόμο στους
επισκέπτες. Είναι κυρίως μία πνιγηρή ατμόσφαιρα που λειτουργεί απωθητικά, κάτι
σαν σιωπηρή προειδοποίηση για την εικόνα που θα αντικρύσει κανείς. Η αφόρητη
ζέστη κάνει πολύ πιο έντονη τη δυσωδία που αναδύουν τα κουφάρια των ζώων. Άλλα
πέθαναν από την ασιτία και την εγκατάλειψη, άλλα σκοτώθηκαν από τα θραύσματα
των οβίδων. Σαπίζουν κάτω από τον καυτό ήλιο μα δεν υπάρχει κανείς να τα
μαζέψει. Περίεργες σκέψεις κυριεύουν το μυαλό. Ίσως είναι καλύτερα που το
χωριό εγκαταλείφθηκε από τις οικογένειες και «γλίτωσε» από την ασφυκτική πίεση
των ερευνητικών παιδικών ματιών.

Οι άμαχοι. Παιδιά στο χωριό Ίλιντε

Παντού διάλυση. Το κακό επικράτησε. Κατεστραμμένα οικήματα, τόνοι από χώμα
έχουν καλύψει ό,τι απέμεινε όρθιο. Ένοπλοι στρατιώτες φυλάσσουν το χωριό ή
καλύτερα ό,τι απέμεινε από το Αρατσίνοβο. Σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων
αστυνομικοί της ΠΓΔΜ παρακολουθούν με κιάλια την περιοχή θέλοντας να ελέγξουν
όλες τις ύποπτες κινήσεις. Μα οι κάτοικοι των γύρω μικρών χωριών θεωρούν ότι
όλα είναι μάταια και εκφράζονται με ειρωνικά σχόλια για τον ρόλο της
αστυνομίας και του στρατού των Σκοπίων. «Έπρεπε να προλάβουν και να αποτρέψουν
την εισβολή των εξτρεμιστών στο Αρατσίνοβο. Γιατί τους άφησαν;» αναρωτιούνται
και συμπληρώνουν κουνώντας το κεφάλι με απογοήτευση ότι «τώρα είναι πλέον
αργά».

Το Αρατσίνοβο ήταν μία φιλειρηνική ήσυχη κωμόπολη στην οποία για πολλές
δεκαετίες συμβίωναν αρμονικά Σλαβομακεδόνες και αλβανόφωνοι. Η δύναμη της
συνήθειας είχε βοηθήσει τη συνύπαρξή τους και την ανάπτυξη φιλικών σχέσεων
ανάμεσά τους. Οι εχθροπραξίες όμως ακύρωσαν τα πάντα, λειτούργησαν
μηδενιστικά. Η Σλάβιτσα Στογιάνοφσκα είναι μία ταλαιπωρημένη γυναίκα με
παραπλανητικό παρουσιαστικό. Θα έλεγε αβίαστα κανείς πως έχει πατήσει τα 70,
μα είναι μόνο 55. Τις τελευταίες δύο εβδομάδες η ίδια και η οικογένειά της
αποχαιρέτησαν το σπίτι τους στο Αρατσίνοβο και αναζήτησαν καταφύγιο σε έναν
καταυλισμό για πρόσφυγες, κάπου βόρεια στην πόλη των Σκοπίων. Ένα κομμάτι της
αγανάκτησης και της οργής που ταλαιπωρεί την ψυχή της ξεσπά μέσα από την
περιγραφή της: «Ζούσαμε αρμονικά. Δεχτήκαμε στο παρελθόν τους αλβανόφωνους, οι
περισσότεροι ήρθαν στην περιοχή μας από το Κόσοβο. Αρναούτηδες τούς έλεγαν
παλαιότερα. Δεν αντιδράσαμε ποτέ. Περάσαμε μαζί πολλά. Και ξαφνικά, μια μέρα,
έρχεται ο φίλος σου, ο γείτονάς σου, με τον οποίο ανταλλάσσεις κάθε ημέρα μια
καλημέρα και σου βάζει το πιστόλι στον κρόταφο. Σου λέει ωμά και ξερά σήκω και
φύγε. Κι εσύ δεν έχεις άλλη επιλογή. Αφήνεις πίσω σου ό,τι έχεις και δεν
έχεις, μια ολόκληρη ζωή, και γίνεσαι πρόσφυγας στην ίδια σου τη χώρα».

Οι καταστροφές. Η Μίλενα Λιόσεφσκα δείχνει τις τρύπες στον τοίχο του σπιτιού της από τα θραύσματα των οβίδων

Σε μικρή απόσταση από το Αρατσίνοβο βρίσκεται το Ίλιντε, ένα μικρό χωριουδάκι
με 150 σπίτια που έγινε στόχος των ανταρτών του UCK στην προσπάθειά τους να
ανταποδώσουν τα πυρά που δέχονταν από τα σκοπιανά ελικόπτερα.

Τέσσερις οβίδες έπληξαν το χωριό. Ευτυχώς δεν υπήρξαν θύματα παρά μόνο
ορισμένες υλικές ζημιές. Μία από τις οβίδες προσγειώθηκε στην αυλή της Μίλενα
Λιόσεφσκα. Ήταν γύρω στη μία το μεσημέρι και η γυναίκα έφτιαχνε το λιτό γεύμα
στην κουζίνα της αγροικίας της. Ξαφνικά και σε απόσταση λίγων μέτρων μία οβίδα
συγκλόνισε την περιοχή. Οι τοίχοι του σπιτιού της γέμισαν τρύπες. Τα τζάμια
έσπασαν: «Δεν μπορούσαμε να πιστέψουμε ότι κάτι τέτοιο θα συμβεί. Γνώριζαν ότι
η περιοχή είναι κατοικημένη. Έχουμε τρομοκρατηθεί» .

Το χωριουδάκι κόβεται στα δύο από μια σιδηροδρομική γραμμή. Το τρένο περνά σε
απόσταση αναπνοής από το σπίτι της Μίρα και ταράζει τη γη δημιουργώντας
εκκωφαντικό θόρυβο που συνθλίβει τα τύμπανα. Εκείνη συνεχίζει τις δουλειές
της. Εξοικειωμένη, δεν γυρίζει καν να κοιτάξει. Γι’ αυτήν ο πιο
ανατριχιαστικός ήχος που άκουσε ποτέ στη ζωή της είναι από τις οβίδες που
«έβρεξε» στην περιοχή τη νύχτα των σφοδρών εχθροπραξιών.

Συμφωνία ΝΑΤΟ με UCK για υποχώρηση των Αλβανών εξτρεμιστών

Συμφωνία που προβλέπει την υποχώρηση των αλβανόφωνων εξτρεμιστών στις θέσεις
που κατείχαν πριν από την εφαρμογή της εκεχειρίας με την κυβέρνηση της ΠΓΔΜ,
στις 6 Ιουλίου, επετεύχθη χθες το βράδυ μεταξύ του Πίτερ Φέιθ, εκπροσώπου του
ΝΑΤΟ, και του πολιτικού εκπροσώπου του UCK Αλκί Αχμέτι.

Η συμφωνία προβλέπει ότι μέχρι τις 6.00 το πρωί σήμερα, οι αλβανόφωνοι
εξτρεμιστές θα έχουν ελευθερώσει την οδική διάβαση Τέτοβο – Γιάζιντσε και θα
έχουν εγκαταλείψει τα σλαβομακεδονικά χωριά της περιφέρειας του Τετόβου, που
είχαν καταλάβει μετά την 6η Ιουλίου. Τα μέσα ενημέρωσης της ΠΓΔΜ τονίζουν ότι
ο Αλί Αχμέτι έδωσε για το θέμα αυτό γραπτές εγγυήσεις στον Πίτερ Φέιθ. Επίσης,
αναφέρουν ότι από τις 14.00 και μετά πρόκειται να ξεκινήσει, με τη συνδρομή
του ΟΑΣΕ και της ομάδας παρατηρητών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιχείρηση για την
επιστροφή των Σλαβομακεδόνων κατοίκων της περιοχής του Τετόβου στις εστίες
τους. Πάντως, στρατιωτικές πηγές του UCK δεν δεσμεύτηκαν χθες για την τήρηση
της συμφωνίας.

Νωρίτερα, η κυβέρνηση των Σκοπίων είχε απευθύνει αυστηρή προειδοποίηση προς
την Δύση, καλώντας την να διαψεύσει τον ισχυρισμό ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις
της ΠΓΔΜ ευθύνονται για το νέο κύμα βίας που είχε ξεσπάσει στη χώρα.

«Ποιος είναι ένοχος για την παραβίαση της εκεχειρίας;», αναρωτήθηκε ο
Σκοπιανός κυβερνητικός εκπρόσωπος Αντόνιο Μιλόσοφσκι, απευθύνοντας στην
Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ την κατηγορία ότι προστατεύουν τους επιτιθέμενους.
Επίσης επέκρινε τα ξένα μέσα ενημέρωσης επειδή, όπως είπε, χρησιμοποιούν
διαφορετικά μέτρα και σταθμά στον τρόπο με τον οποίο καλύπτουν τις συγκρούσεις
στα Βαλκάνια.

Ο ύπατος εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική και την
Πολιτική της Ασφάλειας Χαβιέ Σολάνα διέψευσε χθες τις κατηγορίες των Σκοπιανών
ότι η Δύση βοηθάει τους αλβανόφωνους αντάρτες της ΠΓΔΜ και τόνισε πως οι
δυτικές δυνάμεις καταβάλλουν προσπάθειες για τη σταθερότητα της χώρας.
Τηρώντας πολιτική ίσων αποστάσεων, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόσκα Φίσερ
επέκρινε δριμύτατα τόσο τους αλβανόφωνους αντάρτες όσο και την κυβέρνηση της
ΠΓΔΜ για το πρόσφατο κύμα βίας. Σε ανακοίνωσή του, τόνισε ότι η Γερμανία
καταδικάζει την παραβίαση της εκεχειρίας από «ένοπλους Αλβανούς εξτρεμιστές»
στο Τέτοβο και προσθέτει πως οι διωγμοί Σλαβομακεδόνων είναι «απολύτως απαράδεκτοι».