Τέσσερις νομοί στο «κόκκινο» για το νερό

Στους Νομούς Λάρισας και Καρδίτσας υπάρχει, τον μήνα Ιούλιο, ένα έλλειμμα
16.000.000 κυβικών μέτρων νερού. Οι αγροτικές και αστικές ανάγκες των δύο
νομών είναι 56.000.000 κυβικά μέτρα νερού. Το διαθέσιμο είναι 40.000.000
κυβικά μέτρα. Το υπόλοιπο νερό είναι αδύνατον να βρεθεί.

Την ίδια στιγμή τα Δωδεκάνησα, για πρώτη φορά, χαρακτηρίζονται απο τους
ειδικούς ως «κόκκινη» περιοχή. Περιοχή που αντιμετωπίζει άμεσο πρόβλημα
λειψυδρίας. Η ποσότητα του νερού που θα μεταφερθεί αυτό το καλοκαίρι προς τα
νησιά αυτά είναι πολύ μεγαλύτερη από την αντίστοιχη ποσότητα που θα μεταφερθεί
προς τις Κυκλάδες.

Τα σήματα κινδύνου για την επερχόμενη έλλειψη νερού πολλαπλασιάζονται. Η
Εθνική Τράπεζα Υδρολογικής και Μετεωρολογικής Πληροφορίας, υποστηρίζει ότι το
φετινό είναι «το τελευταίο καλοκαίρι που το πρόβλημα αντιμετωπίζεται με
πρόχειρες λύσεις». Προειδοποιεί επίσης ότι επεισόδια σαν αυτά που έγιναν
ανάμεσα σε τέσσερα χωριά του Νομού Λαρίσης, όπου οι κάτοικοι των δυο χωριών
αυθαίρετα άλλαξαν τη ροή των καναλιών του Πηνειού, για να ποτιστούν τα δικά
τους χωράφια και όχι τα χωράφια των κατοίκων των άλλων δύο, θα είναι συχνά.

Η υπερβολική κατανάλωση νερού, η έλλειψη ενός κεντρικού φορέα που θα ασκεί
πολιτική και η ανομβρία που πλήττει τη χώρα μας τα τελευταία χρόνια αποτελούν
τις… ρίζες του κακού. Η μέχρι τώρα θερινή περίοδος επιβεβαιώνει τις
απαισιόδοξες προβλέψεις.

Οι περιοχές υψηλού κινδύνου

«Περιοχές υψηλού κινδύνου», περιοχές δηλαδή όπου υπάρχει σοβαρότατος κίνδυνος
έλλειψης νερού στο άμεσο μέλλον, είναι η Θεσσαλία, οι Κυκλάδες και, πλέον, τα
Δωδεκάνησα. Το νερό που καταναλώνουν αυτά τα νησιά αυξάνεται τους θερινούς
μήνες. Πέρυσι, τη θερινή περίοδο, μεταφέρθηκαν στα Δωδεκάνησα 555.214 κυβικά
μέτρα νερό. Φέτος, έπειτα από μια άνυδρη χρονιά, και με την τουριστική περίοδο
στο φόρτε της, αναμένεται να μεταφερθεί 35% περισσότερο νερό από πέρυσι. Στα
νησιά των Κυκλάδων, πέρυσι, πήγε κατά 67% περισσότερο νερό απ’ ό,τι το 1999
(στη Σχοινούσα το ποσοστό αυτό άγγιξε το 239%!). Φέτος αναμένεται να
μεταφερθεί 32% περισσότερο νερό. Περίπου 1 δισεκατομμύριο 581 εκατομμύρια
κυβικά μέτρα νερού καταναλώνονται ετησίως στις Κυκλάδες. «Στην περιοχή των
νησιών παρατηρείται υπερεκμετάλλευση του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα, ενώ
μεγάλες ποσότητες νερού χάνονται, καθώς σπαταλούνται άσκοπα», εξηγεί η κ.
Μαρία Μιμίκου, καθηγήτρια Υδρολογίας στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. «Σήμερα
είμαστε μάρτυρες ενός ιδιότυπου φαινομένου. Στην περιοχή των Κυκλάδων και της
Δωδεκανήσου καταναλώνουν πόσιμο νερό το οποίο μεταφέρεται σε όλο και
μεγαλύτερες ποσότητες από άλλες περιοχές της χώρας. Την ίδια στιγμή η φυσική
αποταμίευση του νερού κινείται σε όλο και χαμηλότερα επίπεδα. Καταναλώνουμε
περισσότερο νερό απ’ ό,τι ”παράγουμε” για να παραφράσω μια παλαιότερη
πρόταση».

Λιγότερες οι βροχές

Οι βροχοπτώσεις στη χώρα μας το πρώτο εξάμηνο του 2001 ήταν λιγότερες ­
απελπιστικά, υποστηρίζουν οι ειδικοί ­ από προηγούμενες χρονιές. Την ίδια
στιγμή το θερμόμετρο έχει σκαρφαλώσει στα ύψη, το φετινό καλοκαίρι θεωρείται
από τα πιο ζεστά. Οι υδάτινοι πόροι της χώρας εξαντλούνται. «Το πρώτο εξάμηνο
του 2001 ήταν το χειρότερο των τελευταίων δέκα ετών τουλάχιστον όσον αφορά τις
βροχοπτώσεις. Την ίδια στιγμή η υπερεκμετάλλευση του υπόγειου αλλά και του
επιφανειακού υδροφόρου ορίζοντα φέρνει ξανά στο φως το πρόβλημα νερού για την
Ελλάδα. Μόνο που αυτή τη φορά οι δυνατότητες αντίδρασής μας είναι πολύ
λιγότερες», συμπληρώνει η κ. Μιμίκου.

«Το πρόβλημα είναι μόνιμο. Από τη στιγμή που, όπως είναι φυσικό, δεν μπορούμε
να επέμβουμε στις κλιματολογικές αλλαγές. Η λύση βρίσκεται στη χάραξη
πολιτικών για εκτίμηση, πρόβλεψη και ορθολογική διαχείριση», συνεχίζει. Τα
τελευταία τριάντα περίπου χρόνια η ετήσια μείωση των βροχοπτώσεων αγγίζει το
2,8%. Παρόμοια είναι η εικόνα και στη Θεσσαλία όπου οι βροχές μειώνονται τα
τελευταία χρόνια κατά 1,63%. Ενδεικτικό είναι το πρόβλημα στις Κυκλάδες. Οι
φετινές βροχοπτώσεις ήταν κατά 40% λιγότερες από τη βροχή που κατά μέσο όρο
έπεφτε κάθε χρόνο την τελευταία τριαντακονταετία.

Κίνδυνος καταστροφής

Στη Θεσσαλία οι ανάγκες των αγροτών σε νερό τον μήνα Ιούλιο (τον πιο ζεστό του
έτους) ανέρχονται σε 56.000.000 κυβικά μέτρα νερού. Το διαθέσιμο νερό είναι
40.000.000 κ.μ. Οι αγρότες της περιοχής υποστηρίζουν ότι εάν δεν βρεθεί τρόπος
να ποτιστούν τα χωράφια τους, εάν δεν καλυφθεί το έλλειμμα, θα καταστραφούν.
Οι συνέπειες στην οικονομική και κοινωνική ζωή των δύο νομών θα είναι μεγάλες.
Λύση όμως δεν φαίνεται. Σημαντική παράμετρος του προβλήματος είναι το ότι η
Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην
κατανάλωση νερού για αγροτικές χρήσεις (γεωργία και κτηνοτροφία). Περίπου 80%
της συνολικής κατανάλωσης νερού στη χώρα μας προορίζεται για αγροτική χρήση.
Το αντίστοιχο ποσοστό στη Γαλλία είναι 11% (!!), ενώ στην Πορτογαλία ­ που
έχει το αμέσως μικρότερο ποσοστό από εμάς ­ είναι 60%. Ένα μέρος του νερού της
Αθήνας, που διυλίζεται και καθαρίζεται προκειμένου να είναι πόσιμο,
χρησιμοποιείται για να ποτίζονται τα χωράφια των Μεσογείων.

Νερό για 2 χρόνια

Στην Αττική, δεν υπάρχει ­ ειδικά μετά την εκτροπή του Ευήνου ­ έντονο
πρόβλημα λειψυδρίας. Όπως προκύπτει από μελέτες του Πολυτεχνείου, στην Αττική
καταναλώνονται κάθε χρόνο κατά μέσο όρο περίπου 289 εκατομμύρια κυβικά μέτρα
νερού. Σύμφωνα με την ΕΥΔΑΠ, τα αποθέματα νερού για την πρωτεύουσα ήταν με
βάση το χθεσινό δελτίο αποθεμάτων της ΕΥΔΑΠ 521 εκατομμύρια κυβικά μέτρα
έναντι 9.497 εκατ. κυβικών μέτρων που ήταν πέρυσι την ίδια μέρα. Εκτιμάται ότι
η ποσότητα αυτή είναι αρκετή για δύο χρόνια.

«Η εταιρεία πραγματοποιεί ήδη μεγάλη εκστρατεία ενημέρωσης του κοινού
προκειμένου να τροποποιήσει τις καταναλωτικές του συνήθειες», εξηγεί ο κ.
Δημήτρης Κουτσογιάννης, επίκουρος καθηγητής στον τομέα Υδάτινων Πόρων. «Τη
λύση του θέματος πρέπει να την αναζητήσουμε σε βάθος», συμπληρώνει. «Θα
πρότεινα να προβληματιστούμε ακόμα και για τη διανομή νερού διαφορετικής
ποιότητας για διαφορετικές ανάγκες. Άριστης ποιότητας για αστική χρήση,
ανακυκλούμενο και δεύτερης ποιότητας για πότισμα, για πισίνες, για
σιντριβάνια».