Το ισχυρό δολάριο μειώνει τις ελπίδες για ανάκαμψη

Η άνοδος που σημείωσε το δολάριο κατά τους τελευταίους μήνες έναντι του ευρώ και του γεν μειώνει τις αμερικανικές εξαγωγές αγαθών

Πάνω από έξι μήνες από τότε που η Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ άρχισε τη μάχη για
να ανατρέψει την επιβράδυνση στην οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών,
οικονομολόγοι και ανώτατα στελέχη επιχειρήσεων υποστηρίζουν ότι μια
απροσδόκητη άνοδος του δολαρίου κάνει ακόμη πιο περίπλοκη την προσπάθεια για
ανάκαμψη. Παρά το γεγονός ότι η κεντρική τράπεζα προχώρησε σε έξι μειώσεις
επιτοκίων φέτος ­ μια ενέργεια που θεωρητικά τουλάχιστον θα αποδυνάμωνε το
δολάριο ­ το αμερικανικό νόμισμα έχει ισχυροποιηθεί έναντι των δύο ισχυρότερων
νομισμάτων του κόσμου, του ευρώ και του γεν. Το αποτέλεσμα ήταν τα προϊόντα
των ΗΠΑ να πωλούνται πλέον πιο ακριβά σε ολόκληρο τον κόσμο.

Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη της οικονομίας στην Ευρώπη και την Ιαπωνία
φαίνεται να επιβραδύνεται φλερτάροντας με την ύφεση. Η αστάθεια αυτή μειώνει
ακόμη περισσότερο τη ζήτηση, από ξένες χώρες, για αμερικανικά προϊόντα και
υπηρεσίες, με αποτέλεσμα να γίνεται ακόμη πιο δύσκολο για την οικονομία των
ΗΠΑ να ανακάμψει. «Η παγκόσμια επιβράδυνση, που γίνεται όλο και πιο εμφανής
στις οικονομίες των συνεργατών μας όσον αφορά το εμπόριο, και η έκπληξη του
ιδιαίτερα ισχυρού δολαρίου θα αποτελέσει τροχοπέδη για την ανάκαμψη», δήλωσε ο
Τζέιμς Γκλάσμαν, οικονομολόγος του διεθνούς επενδυτικού οίκου JP Morgan.

Η πορεία της παγκόσμιας οικονομίας ήταν το κύριο θέμα συζήτησης για τους
υπουργούς Οικονομικών των επτά ισχυρών κρατών του πλανήτη, που συναντήθηκαν
πρόσφατα στη Ρώμη. Ο υπουργός οικονομικών των ΗΠΑ, Πολ Ο’Νιλ, και οι
συνάδελφοί του από τη Βρετανία, τον Καναδά, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία
και την Ιαπωνία, δεν έδειξαν να έχουν την αποφασιστικότητα για να αναλάβουν
συντονισμένη δράση ώστε να αντιμετωπίσουν την ύφεση ή να αποδυναμώσουν το
αμερικανικό νόμισμα.

Μόνο τις τελευταίες εβδομάδες, πολλές μεγάλες επιχειρήσεις, όπως είναι η
DuPont, η Minnesota Mining and Manufacturing, η Coca Cola και η Nike, σε
ανακοινώσεις τους χρησιμοποίησαν το ισχυρό δολάριο σε μια προσπάθεια να
δικαιολογήσουν τις μειωμένες προβλέψεις κερδών. Παραδοσιακά, σε αυτό το σημείο
του οικονομικού κύκλου ένα λιγότερο ισχυρό δολάριο θα έκανε τα αμερικανικά
αγαθά λιγότερο ακριβά στις διεθνείς αγορές, γεγονός που θα αύξανε τις πωλήσεις
και θα ανέβαζε την κερδοφορία των εταιρειών.

Όμως το δολάριο αυτήν τη χρονιά έχει σημειώσει σημαντική άνοδο και πολλές
εταιρείες που εδρεύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες ανακοινώνουν απογοητευτικές
πωλήσεις και δεν καταφέρνουν να πετύχουν τους στόχους που έθεταν πριν από
μερικούς μήνες. Κι αυτό, γιατί χάνουν χρήματα όταν μετατρέπουν συνάλλαγμα σε
δολάρια.

Παράπονα εξαγωγέων

Τα παράπονα από εξαγωγείς σχετικά με το ισχυρό δολάριο συχνά φθάνουν στα
ανώτερα κλιμάκια των οικονομικών επιτελείων. Οι πιέσεις που δέχονται οι
εξαγωγείς από το ισχυρό δολάριο συνδυάζονται με τη μειωμένη ζήτηση που
δημιουργείται από την ύφεση στην οικονομία, η οποία με τη σειρά της δημιουργεί
προβλήματα στις επιχειρήσεις. Για τον λόγο αυτό, πολλές εταιρείες το τελευταίο
διάστημα έχουν προχωρήσει σε απολύσεις σημαντικού αριθμού εργαζομένων, με
αποτέλεσμα να αυξάνεται από τις αρχές του χρόνου σημαντικά η ανεργία, η οποία
έφθασε στις ΗΠΑ το 4,5% τον περασμένο μήνα, από 3,9% που ήταν τον περασμένο
Οκτώβριο. «Για μεγάλες επιχειρήσεις», δηλώνει ο πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης
Παραγωγών (των ΗΠΑ), Τζέρι Ζασινόφσκι, «οι επιπτώσεις του ισχυρού δολαρίου και
του χαμηλότερου ρυθμού ανάπτυξης στο εξωτερικό είναι το υπ’ αριθμόν ένα
πρόβλημα που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε».

Δεν είναι μόνον οι μεγάλες εταιρείες, όμως, που έχουν πληγεί. Η Electron
Energy Corporation είναι μια εταιρεία η οποία κατασκευάζει μαγνήτες που
χρησιμοποιούνται για την παραγωγή εξοπλισμού για ραντάρ και για
τηλεπικοινωνίες. Έχει μόνον εκατό εργαζόμενους, αλλά και πελάτες σε ολόκληρο
τον κόσμο. «Είναι πολύ καλή εποχή για να ταξιδεύει κανείς εκεί», αναφέρει
χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της εταιρείας Μάικλ Βάλμερ. Και προσθέτει: «Θα
προτιμούσα, όμως, να είναι μια πολύ καλή εποχή για να πουλήσουμε τα προϊόντα
μας».

Η άνοδος του δολαρίου φέτος, ιδιαίτερα έναντι του ευρώ, έχει προκαλέσει
έκπληξη στους περισσότερους αναλυτές. Όμως φαίνεται να αντικατοπτρίζει και την
πίστη των επενδυτών και των στελεχών των επιχειρήσεων ότι οι Ηνωμένες
Πολιτείες προσφέρουν ένα καλύτερο κλίμα για επενδύσεις σε σύγκριση με
οποιοδήποτε άλλο μέρος στον κόσμο. Ακόμη και σε μια χρονική περίοδο που η
κεφαλαιαγορά δεν βρίσκεται στα καλύτερά της, οι εταιρείες προσπαθούν να
μειώσουν το κόστος τους και η κυβέρνηση των ΗΠΑ προσπαθεί να αποφύγει την
ύφεση, οικονομολόγοι και επενδυτές φαίνεται ακόμη να προτιμούν να επενδύουν σε
δολάρια παρά να τοποθετούνται σε μετοχές ή σε ομόλογα στην Ευρώπη ή στην Ασία.
Αυτό είναι ακόμη πιο εμφανές αυτό το χρονικό διάστημα που οι οικονομίες και οι
επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο δεν διανύουν την καλύτερή τους περίοδο. «Οι
ξένοι γνωρίζουν ότι στην περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίσουν
πρόβλημα, οι ίδιες οι χώρες τους θα βρεθούν σε ακόμη χειρότερη θέση επειδή οι
ΗΠΑ είναι η “μηχανή” της παγκόσμιας ανάπτυξης», δηλώνει ο επικεφαλής
επενδύσεων της Wells Capital Management Τζέιμς Πόλσεν.

Νωρίτερα φέτος οι αναλυτές περίμεναν από την Ευρώπη να ανακοινώσει υψηλότερους
ρυθμούς ανάπτυξης από εκείνους των Ηνωμένων Πολιτειών. Αλλά η οικονομία στην
Ευρώπη επιβραδύνθηκε απότομα τους τελευταίους μήνες. Κυρίως η οικονομία στη
Γερμανία, που είναι η μεγαλύτερη στην ευρωζώνη, χτυπήθηκε ιδιαίτερα σκληρά. Οι
Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε μείωση των επιτοκίων και της φορολογίας σε
μια προσπάθεια να αντιμετωπίσουν την ύφεση. Αλλά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
έχει διατηρήσει σταθερά τα επιτόκια το τελευταίο διάστημα, ενώ οι περισσότερες
ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν μπορούν ή δεν θέλουν να προχωρήσουν σε μείωση της
φορολογίας. Η Ιαπωνία προχώρησε στη μείωση των επιτοκίων σχεδόν στο μηδέν, σε
μια προσπάθεια να δώσει μια νέα ώθηση στην οικονομία.

Η επιβράδυνση στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Ευρώπη και την Ιαπωνία έχει
επηρεάσει οικονομίες σε πολλά διαφορετικά μέρη του κόσμου. Στην Ασία, με
εξαίρεση την Ιαπωνία, οι ρυθμοί ανάπτυξης αναμένεται να μειωθούν φέτος στο
3,9%, στο μισό δηλαδή σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Τα στοιχεία αυτά
προέρχονται από τον διεθνή επενδυτικό οίκο JP Morgan.

Επιμέλεια: Γιώργος Κανελλόπουλος