Μέτρα για το «βρώμικο» χρήμα εν όψει ευρώ

Η ομαλή μετάβαση στο ευρώ μπορεί να είναι αυτή τη στιγμή ο μεγάλος
“πονοκέφαλος” της Τράπεζας της Ελλάδος, όμως, ο κίνδυνος ξεπλύματος μεγάλων
ποσοτήτων “βρώμικού” χρήματος κατά τη μεταβατική περίοδο απο τη δραχμή στο
ευρώ είναι πια ο μόνιμος “εφιάλτης” της.

Οι επικεφαλείς της Κεντρικής Τράπεζας της χώρας φοβούνται ότι το δίμηνο
Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2002 κατά το οποίο η δραχμή και το ευρώ θα
ανταλλάσσονται ελεύθερα στην αγορά, ως εθνικά νομίσματα, θα αυξηθούν οι
κίνδυνοι ξεπλύματος βρώμικου χρήματος στην Ελλάδα. Πρόκειται για το χρήμα που
προέρχεται απο παράνομες και εγκληματικές δραστηριότητες ( ναρκωτικά,
οικονομικά εγκλήματα κά) που αναζητά κατάλληλες ευκαιρίες για να ξεπλυθεί. Και
τώρα έχει μπροστά του μία απ αυτές. Για αυτό και η Τράπεζα της Ελλάδος παίρνει
τα μέτρα της.

Σύμφωνα με πληροφορίες η ηγεσία της Τράπεζας της Ελλάδος επεξεργάζεται μέτρα
σε μια προσπάθεια να γίνει πιο αποτελεσματικός ο μηχανισμός εντοπισμού των
πράξεων ξεπλύματος βρώμικου χρήματος στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα και η
αποτροπή τους. Ο κίνδυνος να αυξηθούν οι απόπειρες νομιμοποίησης εσόδων απο
εγκληματικές δραστηριότητες στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο στο διάστημα του πρώτου
διμήνου του 2002 όπου η δραχμή και το ευρώ θα παίζουν ισότιμα το ρόλο του
εθνικού νομίσματος αλλά και μετά απ αυτό, μέχρι να ολοκληρωθεί η μετάβαση της
οικονομίας απο το ένα νόμισμα στο άλλο. Για αυτό και τα μέτρα της Τράπεζας της
Ελλάδος θα έχουν μόνιμο χαρακτήρα. Τα μέτρα αυτά θα αφορούν:

Εντολή για ελέγχους

1. Στην εντατικοποίηση των ελέγχων απο τις ίδιες τις Τράπεζες για την
πρόληψη και τον εντοπισμό των πράξεων νομιμοποίησης παράνομων κεφαλαίων μέσω
της κατάθεσής τους σε τραπεζικούς λογαριασμούς καταθέσεων ή άλλων συναλλαγών
που εκτελούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος. Προς την κατεύθυνση αυτή,
σύμφωνα με πληροφορίες, η Τράπεζα της Ελλάδος σκοπεύει απο το Σεπτέμβριο να
αποστείλει σειρά εγκυκλίων προς όλες τις εμπορικές τράπεζες με τις οποίες θα
εφιστά την προσοχή τους στους αυξημένους κινδύνους ξεπλύματος βρώμικου
χρήματος σε πρώτη φάση κατά το κρίσιμο δίμηνο Ιανουάριος – Φεβρουάριος και θα
ζητά απ αυτές να είναι σε επιφυλακή. Στις εγκυκλίους αυτές θα περιγράφεται το
πλαίσιο των υφιστάμενων υποχρεώσεων που προβλέπει ο νόμος για τις τράπεζες
όσον αφορά στους ελέγχους για το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος καθώς και όλες οι
ενέργειες που πρέπει να κάνουν στις περιπτώσεις που εντοπίζουν τέτοια
φαινόμενα. Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει εμπιστοσύνη στο υφιστάμενο θεσμικό
πλαίσιο γιααυτό και πιστεύει ότι η σωστή αξιοποίησης του με παράλληλα
εντατικοποίηση των ελέγχων μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά στην αποτροπή
των κινδύνων. Δεν αποκλείει, πάντως, να γίνουν πρόσθετες ρυθμίσεις στο πλαίσιο
αυτό αν αυτές κριθούν αναγκαίες.

2. Στην αύξηση πάνω από τα 15.000 ευρώ 5.000.000 που είναι σήμερα του
ορίου μέχρι του οποίου οι τράπεζες δεν θα ζητούν λεπτομερή στοιχεία για την
προέλευση των χρημάτων όταν πρόκειται για καταθέσεις ή για άλλες κινήσεις
λογαριασμών. Αυτό γιατί, όπως όλα δείχνουν, κατά την περίοδο της επίσημης αλλά
και της μετέπειτα, άτυπης μεταβατικής περιόδου ( απο το Μάρτιο του 2002 και
μετά) πληθώρα μικρών χρηματικών ποσών γύρω στο υφιστάμενο όριο θα
μετατρέπονται απο δραχμές σε ευρώ για τις ανάγκες των καθημερινών συναλλαγών.
Κάτι τέτοιο, χωρίς αύξηση του σημερινού ορίου θα είχε σαν αποτέλεσμα οι
τράπεζες να ασχολούνται με εξαντλητικούς ελέγχους στην πληθώρα αυτών των
μικροποσών διαθέτοντας έτσι λιγότερο χρόνο για την πραγματοποίηση των ελέγχων
στα μεγάλα κεφάλαια. Είναι φανερό ότι στην περίπτωση αυτή θα υπήρχε ο κίνδυνος
να εντοπισθούν οι μικροπεριπτώσεις και όχι οι μεγάλες και ουσιαστικές που
είναι και το κυρίως ζητούμενο για τις αρμόδιες εποπτικές αρχές.

Για αυτό και η Κεντρική Τράπεζα της χώρας ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων
χωρών όπως η Γαλλία εξετάζει να αυξήσει το υφιστάμενο χρηματικό όριο πάνω απο
το οποίο θα γίνονται οι έλεγχοι. Ετσι εκτιμάται οτι θα διευκολυνθούν οι
Τράπεζες στον έλεγχο των μεγάλων ποσών. Ανάλογη απόφαση έλαβε πρόσφατα η
Κεντρική Τράπεζα της Γαλλίας με το ίδιο σκεπτικό, αφού και οι άλλες χώρες μέλη
της ευρωζώνης είναι αντιμέτωπες με τους αυξημένους κινδύνους που εγκυμονεί η
έλευση του ευρώ όσον αφορά στο ξέπλυμα βρώμικου χρήματος.

Με βάση το ισχύον καθεστώς παρακολούθησης που εφαρμόζεται στη χώρα, όταν μία
τράπεζα θεωρεί ύποπτη μια συναλλαγή ή την κίνηση ενός λογαριασμού, ειδοποιεί
τις άλλες τράπεζες ώστε να είναι ενήμερες για το πρόσωπο που κάνει τη
συναλλαγή αυτή αλλά και για να συμβάλλουν με στοιχεία που τυχόν διαθέτουν στη
διενέργεια των ερευνών. Ανάλογη ενημέρωση γίνεται και προς την Τράπεζα της
Ελλάδος που είναι υπεύθυνη για την εποπτεία του τραπεζικού συστήματος της
χώρας. Στις περιπτώσεις που εντοπίζονται στοιχεία σχετικά με τη νομιμοποίηση
εσόδων από παράνομες δραστηριότητες για ποσά λογαριασμών που ξεπερνούν τα 5
εκαττομμυρια δραχμές επί του θέματος επιλαμβάνεται η αρμόδια 10 μελής Επιτροπή
που προβλέπει ο νόμος και η οποία προεδρεύεται απο δικαστικό και αποτελείται
απο στελέχη της Τράπεζας της Ελλάδος, της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών, της
διοίκησης του Χρηματιστηρίου, της Επιτροπής Κεφαλαιαγορας και των αρμόδιων
υπουργείων.

Ο “πονοκέφαλος” των μάρκων

Παράλληλα, στην Τράπεζα της Ελλάδος προσπαθούν να επιλύσουν ακόμη ένα πρόβλημα
που αναμένεται να προκύψει κατά τη μεταβατική περίοδο εισαγωγής του ενιαίου
ευρωπαϊκού νομίσματος στη χώρα. Το πρόβλημα αυτό αφενός έχει σχέση με τους
κινδύνους ξεπλύματος βρώμικου χρήματος, κατά την περίοδο αυτή, αφετέρου με τον
κίνδυνο να μην εφοδιασθεί έγκαιρα η ελληνική αγορά με την επαρκή ποσότητα
κερμάτων και χαρτονομισμάτων σε ευρώ για τις συναλλαγές της. Οι κίνδυνοι αυτοί
προέρχονται απο τις γειτονικές βαλκανικές χώρες και τα πρώην ανατολικά κράτη.
Στις χώρες αυτές δεν υπάρχει εμπιστοσύνη στο εθνικό τους νόμισμα. Για αυτό και
ο κύριος όγκος των συναλλαγών πραγματοποιείται κυρίως με μάρκα Γερμανίας. Έτσι
το μάρκο έχει μετατραπεί σε πανίσχυρο νόμισμα στις αγορές αυτές και βρίσκεται
σε όλα τα πορτοφόλια των κατοίκων τους και στους λογαριασμούς των επιχειρήσεων
που δραστηριοποιούνται εκεί. Το πρόβλημα αφορά στο γεγονός ότι ένας μεγάλος
όγκος των γερμανικών μάρκων αυτών, όπως διαβλέπουν στην Τράπεζα της Ελλάδος,
θα έλθει στην κοντινή αγορά της Ελλάδος για να ανταλλαχθεί με ευρώ. Άλλωστε
τουλάχιστον για το πρώτο διάστημα η ανταλλαγή θα γίνεται χωρίς τη χρέωση
προμηθειών απο τις τράπεζες. Κάτι τέτοιο όμως, αφενός θα αυξήσει τους
κινδύνους ξεπλύματος από παράνομες δραστηριότητες αφού εκτιμάται ότι μέρος των
μάρκων που θα εισρεύσουν στην Ελλάδα για το σκοπό αυτό θα σχετίζεται με
παράνομες δραστηριότητες.