ΠΡΟΣΩΠΑ Το τέλειο έγκλημα

“Από την εποχή του καθρέφτη, που αντανακλούσε την ταυτότητά μας, περάσαμε
στην εποχή της αδιαφανούς οθόνης, που αποδιοργανώνει την ταυτότητά μας·
περάσαμε στην κουλτούρα του ασήμαντου”.

Ζαν Μπωντριγιάρ: «Έχουμε περάσει στην κουλτούρα του ασήμαντου»

Για τον Ζαν Μπωντριγιάρ, όλα έχουν τελειώσει, ή μάλλον όλα πρόκειται να
τελειώσουν: η τέχνη, η διανόηση, η πολιτική, η κοινωνία, ακόμη και η
πραγματικότητα. Σύμφωνα με τον 72χρονο Γάλλο φιλόσοφο, κοινωνιολόγο και
δοκιμιογράφο – ανιχνευτή των σημάτων που εκπέμπει ο ώριμος καπιταλισμός και ο
κόσμος της επικοινωνίας, ο θάνατος των αξιών που θεωρούσαμε επιβεβαιωμένες
έχει ήδη συντελεστεί, ωστόσο δεν πρέπει να αποθαρρυνόμαστε: το τέλος των
πάντων απλώς υπόσχεται την αρχή μιας νέας περιπέτειας.

“Πιστεύω ότι υποκαταστήσαμε την ιστορική και ιδεολογική διάσταση με την
απόλυτη χυδαιότητα”, λέει ο Μπωντριγιάρ στην ιταλική “Κορριέρε”. “Ο Χάιντεγκερ
έλεγε πως η καταστροφή από την οποία ο άνθρωπος δεν θα βρει λυτρωμό είναι η
χυδαιότητα. Εκεί βρισκόμαστε. Το αντικείμενο του θαυμασμού και του πόθου μας
είναι η καθημερινή χυδαιότητα: το ερωτικό αντικείμενό μας δεν είναι το σεξ ή η
πορνογραφική ηδονοβλεψία, αλλά η περιέργεια και η διείσδυση στο άδυτο της
χυδαιότητας”. Σύμφωνα με τον ίδιο, η διαρκής πλέον επίθεση του εικονικού στην
πραγματικότητα εντάσσεται σ’ αυτό που έχει αποκαλέσει το “τέλειο έγκλημα” και
οδηγεί στον αφανισμό της γοητείας, του συμβόλου, της ειρωνείας, σε ένα
φαινόμενο σταδιακής εξόντωσης του πραγματικού κόσμου υπέρ ενός κόσμου
υπερ-ρεαλιστικού και τέλειου, που είναι η ανάπλασή του. Το Loft Story, η
περιβόητη πλέον γαλλική εκδοχή του τηλεοπτικού “Μεγάλου Αδελφού”, είναι το πιο
πρόσφατο επεισόδιο αυτής της πορείας, αλλά σίγουρα δεν θα είναι το τέλος της.

Μήπως όμως πρόκειται απλώς για μόδα; “Σήμερα όλα είναι μόδα”, τονίζει ο
φιλόσοφος, “αλλά αυτό δεν είναι ένα εφήμερο επεισόδιο. Πρόκειται μάλλον για
μια ανελέητη διαδικασία που θα προχωρήσει ως τις ακραίες συνέπειές της. Η
δημόσια ψυχολογική εξομολόγηση διαρκεί ήδη τριάντα χρόνια στην τηλεόραση και,
όπως είναι γνωστό, η οθόνη είναι ένα μέσο για να καταστήσεις επιφανειακή την
πραγματικότητα”.

Ο Μπωντριγιάρ, καθηγητής από το 1996 στο πανεπιστήμιο της Ναντέρ, δηλώνει πως
δεν θεωρεί τον εαυτό του στρατευμένο διανοούμενο και πιστεύει πως, εφόσον
διανοούμενος είναι εκείνος που ξέρει τι πρέπει να κάνει, τότε οι διανοούμενοι
βρίσκονται σήμερα σε βαθιά κρίση. “Στην αρχή του Loft Story”, εξηγεί, “ήταν
όλοι εναντίον, έλεγαν πως πρόκειται για τηλεοπτικό σκουπίδι. Όταν όμως
κατηγορήθηκαν για σνομπισμό και ελιτισμό, άλλαξαν γνώμη. Εγώ εξακολουθώ να
πιστεύω πως αποτελεί μέρος του τέλειου εγκλήματος, αλλά δεν μπορώ πια να το
πω, επειδή η γενική τάση είναι η προσχώρηση στη συναίνεση, στην ενιαία σκέψη”.