Ροκάνισμα εισοδημάτων και αποταμιεύσεων

Άλμα στο 3,9% έκανε ο πληθωρισμός τον Ιούνιο, από 3,6% τον Μάιο, και τώρα
όλα δείχνουν ότι θα σπάσει και το φράγμα του 4%, τους αμέσως επόμενους μήνες,
επιστρέφοντας στα επίπεδα του περυσινού Οκτωβρίου.

Η νέα έκρηξη του πληθωρισμού δεν οφείλεται μόνο στην ανατίμηση του δολαρίου
και στις υψηλές τιμές των οπωροκηπευτικών, αλλά και σε αυξήσεις τιμών σε μια
σειρά (23 κατηγορίες) εμπορευμάτων και υπηρεσιών, οι οποίες δημιουργούν κλίμα
ανατιμήσεων στην αγορά και εντείνουν τους φόβους για έξαρση του πληθωρισμού
τους επόμενους μήνες. Οι δυσμενείς εξελίξεις στο μέτωπο του πληθωρισμού
ανατρέπουν τους αρχικούς σχεδιασμούς της κυβέρνησης για την οικονομία το 2001
και καθιστούν ακόμη πιο δύσκολη την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί στον
προϋπολογισμό και στο πρόγραμμα σταθερότητας για το δημόσιο χρέος και τα
επιτόκια. Παράλληλα, προκαλούν πρόσθετες επιβαρύνσεις στους μισθωτούς και
στους συνταξιούχους, στους δανειολήπτες και στους καταθέτες, στους καταναλωτές
και στις επιχειρήσεις.

Ειδικότερα, η άνοδος του πληθωρισμού στο 3,9% έχει τις εν συνεχεία
περιγραφόμενες συνέπειες:

Μισθωτοί – συνταξιούχοι

Αντισταθμίζει τις αυξήσεις που δόθηκαν φέτος στους μισθωτούς και στους
συνταξιούχους του Δημοσίου και προκαλεί πραγματική μείωση των αποδοχών τους.
Παράλληλα, αντισταθμίζονται και οι μισθολογικές αυξήσεις που δόθηκαν στον
ιδιωτικό τομέα. Σημειώνεται ότι φέτος οι αυξήσεις της εισοδηματικής πολιτικής
της κυβέρνησης στους μισθούς στο Δημόσιο ήταν 2,2% και στους συνταξιούχους
έφθαναν μέχρι το 4%. Στον ιδιωτικό τομέα οι αυξήσεις μισθών κυμάνθηκαν περί το
4%.

Αδειάζει το καλάθι της νοικοκυράς

Ροκανίζει και άλλο το εισόδημα των καταναλωτών, οι οποίοι πλέον είναι
αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο να πληγούν από ένα νέο κύμα ακρίβειας στην αγορά,
αν οι επιχειρήσεις εξακολουθήσουν να μετακυλίουν στις τιμές των προϊόντων και
των υπηρεσιών τους το αυξημένο κόστος τους λόγω της αύξησης της διεθνούς τιμής
του πετρελαίου και του δολαρίου. Τους φόβους για μια τέτοια εξέλιξη ενισχύουν
και οι εξελίξεις στο μέτωπο των τιμών χονδρικής. Οι τιμές χονδρικής πώλησης
στην αγορά, που προμηνύουν την εξέλιξη των λιανικών τιμών, παρουσίασαν
επιτάχυνση τον Μάιο και αυξήθηκαν 1% σε σχέση με τον Απρίλιο, έναντι αύξησης
0,8% τον αντίστοιχο μήνα πέρυσι.

Νέα βάρη στον προϋπολογισμό

Καθιστά δυσκολότερη ­ σχεδόν αδύνατη ­ την επίτευξη ακόμη και νέου
αναθεωρημένου στόχου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας για πληθωρισμό 2,9% στο
τέλος του έτους. Έτσι, ανατρέπεται εκ των πραγμάτων ένας από τους βασικότερους
στόχους της οικονομικής πολιτικής για το 2001, προκαλώντας ρήγματα και σε
άλλους κρίσιμους τομείς, όπως τα επιτόκια και το δημόσιο χρέος. Παράγοντες του
υπουργείου Οικονομικών εκφράζουν έντονα τους φόβους τους ότι η έκρηξη του
πληθωρισμού θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους δανεισμού του
Δημοσίου τους επόμενους μήνες, γιατί οι τράπεζες θα προσαρμόσουν στο ύψος του
πληθωρισμού τα επιτόκια στις δημοπρασίες αποδοχής των ομολόγων του Δημοσίου.
Αυτό θα προκαλέσει αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους και θα
κάνει ακόμη πιο δύσκολη τη μείωσή του στο 98,9% φέτος, από 103,3% το 2000.
Παράλληλα, όπως εξηγούν τα ίδια στελέχη, η κυβέρνηση λόγω του υψηλότερου
πληθωρισμού θα αναγκασθεί να δώσει με την εισοδηματική πολιτική για το 2002
μεγαλύτερες αυξήσεις στους μισθούς και στις συντάξεις, από ό,τι αρχικά
υπολόγιζε, γεγονός που θα αυξήσει ακόμη περισσότερο τις δημόσιες δαπάνες το
επόμενο έτος.

Υψηλά επιτόκια

Παγώνουν ­ στην καλύτερη περίπτωση ­ τα σχέδια των τραπεζών για περαιτέρω
μείωση των επιτοκίων στα δάνεια (στεγαστικά, καταναλωτικά, επιχειρηματικά),
γεγονός που θα αποβεί εις βάρος των δανειοληπτών και των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, αν η αύξηση του πληθωρισμού δεν συνοδευτεί, όπως είναι το
πιθανότερο, με ανάλογη αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων ταμιευτηρίου, που
ανέρχεται σήμερα στο 2,5%-3%, οι μικροκαταθέτες ταμιευτηρίου θα υποστούν ακόμη
ένα πλήγμα. Στην περίπτωση αυτή θα διευρυνθεί η πραγματική αρνητική απόδοση
που ήδη έχουν οι καταθέσεις αυτές και θα ανέλθει στις 2 ποσοστιαίες μονάδες.
Είναι φανερό ότι στην περίπτωση των μικροκαταθέσεων, όπου το ονομαστικό
επιτόκιο είναι μηδενικό, η αρνητική απόδοση θα είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Πλήγμα στην ανταγωνιστικότητα

Διευρύνεται και άλλο το χάσμα στην ανταγωνιστικότητα μεταξύ των ελληνικών
προϊόντων και των προϊόντων των άλλων ανεπτυγμένων χωρών της Ευρωπαϊκής
Ένωσης. Ενδεικτικό είναι ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΥΕ, ο
εναρμονισμένος δείκτης του πληθωρισμού στην Ελλάδα τον Ιούνιο εκτινάχθηκε στο
4,5%, από 3,9% τον Μάιο. Πρόκειται για τον ενιαίο δείκτη μέτρησης του
πληθωρισμού στην Ε.Ε., ο οποίος, στην Ελλάδα, μετά την αύξησή του τον Ιούνιο,
έχει πλέον αγγίξει την κορυφή, μεταξύ των άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Αυτό
σημαίνει ότι τα ξένα προϊόντα θα γίνουν, στις ξένες και στην εγχώρια αγορά,
πιο ανταγωνιστικά από τα ελληνικά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την πορεία των
ελληνικών επιχειρήσεων, αλλά και για το έλλειμμα του ισοζυγίου τρέχουσων
συναλλαγών της χώρας με το εξωτερικό.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, τη
μεγαλύτερη επίπτωση στον πληθωρισμό τον Ιούνιο, συγκριτικά με τον αντίστοιχο
μήνα πέρυσι, είχαν οι αυξήσεις στις τιμές των τσιγάρων, στα νωπά φρούτα, στα
είδη ένδυσης και υπόδησης, στα νωπά λαχανικά, στα ενοίκια των κατοικιών κ.ά.
Οι ανατιμήσεις που σημειώνονται σε ευρύ φάσμα εμπορευμάτων στην αγορά ( όπως
προκύπτει από τον σχετικό πίνακα), σε συνδυασμό με την επιτάχυνση των τιμών
χονδρικής τον Μάιο και την επίπτωση που θα προκαλέσει στον τιμάριθμο τον
Ιούλιο, η αύξηση των τιμολογίων της ΔΕΗ εντείνουν τους φόβους στο οικονομικό
επιτελείο ότι ο πληθωρισμός θα σπάσει το όριο του 4% τους προσεχείς μήνες.
Ενδεικτική για το κλίμα ανατιμήσεων που υπάρχει στην αγορά είναι η νέα αύξηση
και του δομικού πληθωρισμού (που μετρά τις αυξήσεις των τιμών, πλην καυσίμων
και οπωροκηπευτικών) τον Ιούνιο σε επίπεδα πάνω από το 3,5%, που ήταν τον
Μάιο.