Το δίλημμα της Τουρκίας: Ευρώπη ή Κύπρος

«Ευρώπη ή Κύπρος». Στο δίλημμα τοποθετούνται πλέον ανοικτά κόμματα και…
Στρατός στην Τουρκία, καθώς η προοπτική ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων για
την ένταξη φέρνει το τουρκικό πολιτικό σύστημα μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις.
Για την ώρα μάλιστα κανείς δεν μπορεί να προβλέψει προς τα πού θα γείρει η
πλάστιγγα.

Την ίδια στιγμή, η αναβολή της εκταμίευσης των κονδυλίων του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου, λόγω της άρνησης της Άγκυρας να υλοποιήσει ορισμένους
από τους όρους του, αποκάλυψε τις αγκυλώσεις που υπάρχουν στο τουρκικό σύστημα
και ήγειρε φόβους για ενδεχόμενο τρίτο κύμα κρίσης, ακόμη πιο δραματικό από τα
δύο προηγούμενα.

Στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, εν όψει της ολοκλήρωσης των
διαπραγματεύσεων της Κύπρου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, στα τέλη του 2002 ­ και
λαμβάνοντας, φυσικά, υπόψη τις κατά καιρούς τουρκικές απειλές ­ χαρτογραφούν
ήδη τις διάφορες τάσεις εντός της Τουρκίας:

Εν αρχή, βέβαια, ο Στρατός. Ο οποίος, έχοντας μείνει αλώβητος από την κρίση ­
εν αντιθέσει προς τους πολιτικούς ­ έχει ακόμη μεγαλύτερη ισχύ. Έτσι, έχει
κάνει την επιλογή «και Ευρώπη και Κύπρος» ­ δηλαδή, ευρωπαϊκή προοπτική χωρίς
απώλεια οποιουδήποτε κεκτημένου. Στις Βρυξέλλες χαρακτηρίζουν αυτή τη στάση ως
επιθυμία «μιας Ένωσης στα μέτρα της Τουρκίας ­ κι όχι μιας Τουρκίας στα μέτρα
της Ένωσης».

Πιο σκληροί από όλους είναι οι εθνικιστές του ΜΗΡ, οι οποίοι μετέχουν στον
κυβερνητικό συνασπισμό και σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις προηγούνται όλων των
άλλων κομμάτων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά την πρόσφατη συνάντηση Παπανδρέου – Τζεμ στο
Κουσάντασι, ορισμένοι της τουρκικής αντιπροσωπείας, αλλά και των ανθρώπων της
ασφάλειας, φορούσαν γραβάτες με τα εμβλήματα των «γκρίζων λύκων».

Ο κ. Μπαχτσελί και οι εθνικιστές τους έχουν ξεκαθαρίσει ότι η Κύπρος αποτελεί
την πρώτη τους προτεραιότητα ­ ακόμη κι αν αυτό σημαίνει την απώλεια της
ευρωπαϊκής προοπτικής.

Συγκεχυμένο, ωστόσο, είναι το σκηνικό μεταξύ των «ευρωπαϊστών» της Τουρκίας.

Και γι’ αυτό στην Αθήνα κάνουν λόγο για δύο ομάδες ­ τους «μεταρρυθμιστές
ευρωπαϊστές» και τους «συντηρητικούς ευρωπαϊστές».

Στους πρώτους συγκαταλέγονται ο υπουργός Οικονομικών, Κεμάλ Ντερβίς και ο
αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Μεσούτ Γιλμάζ καθώς και μια σειρά οικονομικών
«λόμπι», με επικεφαλής την TUCIAD (σ.σ.: ο τουρκικός ΣΕΒ).

Χωρίς να τολμούν να το πουν ευθέως, είναι τοις πάσι γνωστό ότι έχουν αρχίσει
να θεωρούν την Κύπρο μέχρι κι εμπόδιο στην ευρωπαϊκή προοπτική της Άγκυρας και
στην προσπάθειά της να εξευρωπαϊσθεί.

Αντιθέτως, οι «συντηρητικοί ευρωπαϊστές», με επικεφαλής τον Μπουλέντ Ετζεβίτ
και τον Ισμαήλ Τζεμ, είναι εξαιρετικά απρόθυμοι να απεμπολήσουν την Κύπρο,
παρ’ ότι αντιλαμβάνονται ότι μπορεί να απομακρυνθούν οριστικά από την Ευρώπη.
Φέρονται δε να υποστηρίζουν πως η υπόθεση της Κύπρου είναι η μόνη επιτυχία του
κεμαλικού εκσυγχρονιστικού κράτους ­ διότι αντί να συρρικνώσει διεύρυνε την
επιρροή του κράτους.

Η στάση αυτή των «συντηρητικών ευρωπαϊστών» εξηγεί και την αντίφαση μεταξύ του
καλού κλίματος που υπάρχει στις συναντήσεις Παπανδρέου – Τζεμ και των απειλών
που εκτοξεύει ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών για την περίπτωση που η Κύπρος
ενταχθεί στην Ένωση.

Την ίδια στιγμή, η Αθήνα δεν ανησυχεί μόνον για τις αντιδράσεις της Άγκυρας
στην υπόθεση της Κύπρου ­ αλλά και για τις συνέπειες που μπορεί να έχει για
τις ελληνοτουρκικές σχέσεις τυχόν πισωγύρισμα του οικονομικού προγράμματος των
μεταρρυθμίσεων ή ακόμη μια τρίτη οικονομική κρίση.

Και τούτο διότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο όχι μόνον θα ενισχυθεί ακόμη
περισσότερο ο Στρατός, αλλά και διότι η Τουρκία έχει μια μακρά παράδοση
εξαγωγής των κρίσεών της στους γείτονες ­ δηλαδή, στο Αιγαίο.