ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μια γεύση θλίψης

Κοίταξε, λέει, το ρολόι του αποχωρώντας, και είπε: «Μμμ. Δέκα λεπτά».

Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς:προκλητικός μέχρι το τέλος (το σκίτσο από την «Ελ Παΐς»)

Η σκηνή ήταν ιστορικής σημασίας, όσο κι αν δεν της έλειπαν τα σουρεαλιστικά
στοιχεία: ένας άνθρωπος που έχει χαρακτηριστεί ο μεγαλύτερος εγκληματίας στην
Ευρώπη κατά το δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα, ένας τυχοδιώκτης που ευθύνεται
για τέσσερις πολέμους, 250.000 νεκρούς και 3 εκατομμύρια πρόσφυγες,
εμφανίστηκε αγέρωχος, προκλητικός και με εμφανή περιφρονητική διάθεση μπροστά
σε ένα δικαστήριο που θα προσπαθήσει να αποδείξει ότι ανατέλλει μια νέα εποχή.
Μια εποχή που οι δικτάτορες και οι τύραννοι δεν μπορούν πλέον να δρουν
ατιμώρητα.

Οι προπαγανδιστές των δυτικών καθεστώτων θριαμβολογούν: κανείς πολιτικός,
ισχυρίζονται, δεν θα τολμήσει ξανά να πάρει αυτόν το δρόμο. Οι
«αντιιμπεριαλιστές», πάλι, εξεγείρονται: σκοπός αυτής της στημένης δίκης,
λένε, είναι να γονατίσουν όσοι αντιδρούν στη νέα τάξη πραγμάτων. Για τους
υπόλοιπους, εκείνους που δεν αρέσκονται στις απλουστευτικές εικόνες και στις
θεωρίες της συνωμοσίας, εκείνους που παρακολούθησαν στενά την τελευταία
δεκαετία όλες τις πτυχές της γιουγκοσλαβικής τραγωδίας, και θύμωσαν, κι
έκλαψαν, κι αισθάνθηκαν συχνά να παραλύουν από τη φρίκη και την αδυναμία, τα
χθεσινά δραματικά 12 λεπτά στην πρώην έδρα μιας ολλανδικής ασφαλιστικής
εταιρείας άφησαν μια γεύση θλίψης. Είναι πολύ το αίμα που χύθηκε, και
ευθύνονται πολλοί γι’ αυτό. Ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς είναι πιθανότατα ο
μεγαλύτερος ένοχος. Θα καταστεί όμως δυνατή η απονομή δικαιοσύνης; Και οι
υπόλοιποι; Εκείνοι που συνεργάστηκαν μαζί του, μέσα κι έξω από τη Σερβία,
εκείνοι που του έστρωσαν χαλιά στο όνομα της «ρεαλπολιτίκ» για να τον
καταγγείλουν στη συνέχεια στο όνομα της «ηθικής», εκείνοι που πρώτα του
έσφιξαν το χέρι κι ύστερα βομβάρδισαν τον λαό του, με την ίδια πάντα άνεση,
τον ίδιο κυνισμό, το ίδιο αφόρητο χαμόγελο της επιτυχίας; Αυτοί δεν θα
πληρώσουν;

Η θλίψη, πάντως, δεν μπορεί να κλέψει τη θέση της ελπίδας. Αυτή την εβδομάδα
δεν συνελήφθη μόνο ο Μιλόσεβιτς, αλλά και ο Συλβέστρε Γκακουμπίτσι, ένας πρώην
δήμαρχος από τη Ρουάντα, που ευθύνεται προσωπικά για τη δολοφονία χιλιάδων
ανθρώπων. Θα παραπεμφθεί κι αυτός στη Χάγη, και μία από τις κατηγορίες που θα
του απαγγελθούν θα είναι ότι έσφαξε μια έγκυο Τούτσι και έβγαλε το έμβρυο από
την κοιλιά της. (Ένα άλλο έμβρυο, αποτέλεσμα παρόμοιας κτηνωδίας, βρέθηκε πριν
από λίγες μέρες μαζί με δεκάδες ακόμη πτώματα Κοσοβάρων σε έναν από τους
μαζικούς τάφους που ανακαλύφθηκαν κοντά στο Βελιγράδι). Ίσως ο Γκακουμπίτσι,
στην ερώτηση του δικαστή αν θέλει να του διαβαστούν οι κατηγορίες, να
απαντήσει κι αυτός: «Πρόβλημά σας». Αλλά κάποιοι άνθρωποι στη μακρινή Ρουάντα,
όπως κάποιοι άλλοι άνθρωποι στο Κόσοβο ή στη Βοσνία, θα νιώσουν ότι δεν είναι
όλα χαμένα.

Κι ίσως μια μέρα νιώσουν το ίδιο οι συνάνθρωποί τους στην Τσετσενία, στον
Λίβανο, στην Καμπότζη.