Οι έφηβοι αποτυπώνουν στο χαρτί τη φωνή της ψυχής τους

Πέρα από σύνορα. Οι έφηβοι από τα Πομακοχώρια της Θράκης γράφουν και αναπαριστούν στο θεατρικό παιχνίδι τις αλήθειες τους ξεπερνώντας τα γεωγραφικά σύνορα

Η Αμάντα, από το Πέραμα, φοράει πάντα τον σταυρό της για να έχει μια λαβή να
κρατηθεί. Η Βιλντάν, από τη Θράκη, φοράει παντελόνια γιατί συμβολίζουν την
ελευθερία και ο Κενάν, από το Μεταξουργείο, πιστεύει πως είναι αόρατος. Όλοι
μιλούν για τα παιδιά, εκτός από τα ίδια. Η Χριστιάνα Λαμπρινίδη όμως,
εφαρμόζοντας ένα πρωτοποριακό για την Ελλάδα πρόγραμμα, άφησε τα παιδιά να
μιλήσουν για τα παιδιά.

Όταν ένα νέο αγόρι ορίζει τη σεξουαλικότητα ως χαμόγελο και βάζει ερωτηματικό
δίπλα στη λέξη «σώμα», όταν ένα νέο κορίτσι ορίζει τη βία ως «οτιδήποτε μπορεί
να με χαλάσει», όταν ένα παιδί των φαναριών δηλώνει «θέλω να γίνω άνθρωπος»,
τότε υπάρχει ελπίδα. Γιατί οι έφηβοι μιλούν μόνον αλήθειες. Για τα όνειρά
τους, για τους μεγάλους, για τη βία και τον έρωτα, για τα σύνορα και τα
συρματοπλέγματα.

Κι επειδή όσα δεν λέγονται, γράφονται, οι έφηβοι από το Πέραμα, την Ορεστιάδα,
το Μεταξουργείο, την Κομοτηνή, ψάχνουν πέρα από τα γεωγραφικά σύνορα, τα
σύνορα δίχως όνομα, με καράβι τα γραπτά τους. «Για να πας στο Πέραμα περνάς
από δεξαμενές πετρελαίου, για να φθάσεις στην Ορεστιάδα περνάς δίπλα στο
ποτάμι ως σύνορο. Για να πας στα παιδιά των φαναριών περνάς το δικό σου τυφλό
σημείο για να δεις. Για να φθάσεις στη μειονότητα της Κομοτηνής πρέπει να
περάσεις ψηλά και χαμηλά τείχη. Ίσως γι’ αυτό και τα παιδιά αποκτούν την αίγλη
ή τη χρησιμότητα των φάρων». Και η Χριστιάνα Λαμπρινίδη, σκηνοθέτις,
συγγραφέας και παραγωγός πέρασε ορατά και αόρατα σύνορα για να δώσει φωνή σε
εφήβους απομονωμένων περιοχών.

Δικαίωμα στην αξιοπρέπεια. Το «Δικαίωμα στη Γραφή» (WRightful) που ίδρυσε η Χριστιάνα Λαμπρινίδη, σκηνοθέτις, συγγραφέας και παραγωγός δίνει φωνή σε ομάδες του πληθυσμού που δεν έχουν συχνά την ευκαιρία να εκφρασθούν

«Η γραφή είναι μία, ακόμη κι αν ζεις σε παράπηγμα, καταυλισμό ή παράγκα», λέει
η κ. Λαμπρινίδη. Και το δικαίωμα στη γραφή είναι δικαίωμα στην αξιοπρέπεια,
δικαίωμα στην ανάγκη να μην είμαστε αόρατοι. «Εμείς» δεν είμαστε μετανάστες,
Τσιγγάνοι, μειονότητα, πρόσφυγες, αλλά μπορεί να είμαστε όλοι εκτοπισμένοι.
Όμως πώς λέγεται αυτό που θέλει κανείς και πώς διεκδικεί τη φωνή του; Την
απάντηση δίνει η Χριστιάνα Λαμπρινίδη επιλέγοντας νέους ανθρώπους από
«γκετοποιημένες» περιοχές για να εκφραστούν. Έφηβοι από το Πέραμα, την
Ορεστιάδα, τα Πομακοχώρια της Θράκης, παιδιά των φαναριών αρχίζουν από ένα
«φορέσιμο» είδος που αγαπούν ως κώδικα που αναδεικνύει την προσωπική τους
αλήθεια, προχωρούν σε κείμενα τού «εγώ» ως προσωπικό σώμα, ως συλλογικότητα
και ρήξη των οικογενειακών κατεστημένων, αναλύουν ποινικοποιήσεις και
ελευθερίες του σώματος που δεν έχει ακόμα εκφρασθεί.

Στα κείμενά τους η «βία επεξεργάζεται ως ορατός και μη ορατός κώδικας συνόρων
που φαίνονται και συνόρων που δεν φαίνονται», ενώ «η αναπαράσταση της
προκατάληψης και του φόβου έφερε στο φως απορίες και φόβους που έγιναν
αλήθειες αντιμετώπισης του θυμού», εξηγεί η κ. Λαμπρινίδη. Τα κορίτσια μίλησαν
για τα αγόρια και αντιστρόφως. Και οι έφηβοι της Κομοτηνής έγραψαν ότι δεν
θέλουν να βλέπουν «σύνορα και συρματοπλέγματα, αλλά τζαμιά και εκκλησίες
μαζί».

«ΤΑ ΝΕΑ» παρουσιάζουν τα κείμενα όπως ακριβώς γράφτηκαν.

Ερώτηση: Γράψτε για κάτι που αγαπάτε με τρόπο ώστε το κείμενο να είναι
αληθινό για εσάς.

Βαρβάρα, Πέραμα

«Το δαχτυλίδι που υπάρχει στο χέρι μου δεν είναι κόσμημα. Για μένα συμβολίζει
μια μεγάλη συμπάθεια ώς και αγάπη για ένα άτομο που με σημάδεψε. Αυτό το άτομο
μπήκε στη ζωή μου τον καιρό που ακόμα διαμόρφωνα τον χαρακτήρα μου. Μπορεί να
τον έβγαλα από τη ζωή μου γιατί ήθελα εγώ. Αλλά το δαχτυλίδι αυτό δεν
πρόκειται να το βγάλω για καιρό αρκετό. Αφού μόλις το κοιτάω, βλέπω επάνω του
το παρελθόν μου, τις παλιές καλές μέρες που τώρα μπορεί να μη σημαίνουν πολλά,
ακόμα και τον ενθουσιασμό μου για ασήμαντα πράγματα. Μου θυμίζει καλές και
κακές στιγμές, γι’ αυτό και όποτε θέλω πάρα πολύ να παρηγορηθώ από κάτι το
κοιτάω, γιατί πιστεύω ότι μου δίνει κουράγιο και δύναμη. Νομίζω ότι έχω στο
δάχτυλό μου περασμένη κάποια δύναμη που μπορώ να τη χρησιμοποιώ οποιαδήποτε
στιγμή».

Αμάντα, Πέραμα

Είμαστε ακόμα ζωντανοί… Στη σκηνή θέλουν να ανεβάσουν τώρα τα κείμενα, τα οποία έγραψαν οι έφηβοι από τη Θράκη, το Πέραμα και την Ορεστιάδα που συμμετείχαν στο πρόγραμμα

«Ο σταυρός που φοράω μπορεί να φαίνεται στα μάτια σας κάτι πολύ ηθικό και
παλιομοδίτικο “περασμένης τεχνολογίας”. Όμως με αυτό έχω δεθεί, είναι δώρο
γενεθλίων της μητέρας μου και πιστεύω ότι με προστατεύει. Όταν δεν το φοράω
φοβάμαι, νιώθω ότι κάτι άσχημο θα μου συμβεί. Επίσης θυμίζει ότι υπάρχουν
άνθρωποι σε αυτό τον κόσμο που με αγαπούν και υπάρχουν για να με βοηθούν. Δεν
θέλω να το αντικαταστήσω με τίποτα άλλο, γιατί με εκφράζει και έχει θέση στη
ζωή μου. Είναι κομμάτι της. Όταν θέλω να κάνω κάτι το αγγίζω και παίρνω
κουράγιο. Δεν μου αρέσει να δένομαι με άψυχα αντικείμενα και να νομίζω ότι
καθορίζουν τη ζωή μου γιατί καταλαβαίνω ότι δεν είναι σωστό. Όμως καμιά φορά
χρειαζόμαστε μια λαβή για να κρατηθούμε και όλοι μας βρίσκουμε κάπου αλλού
εκτός από τον εαυτό μας, κάπου που μπορεί να είναι πάντα μαζί μας. Αυτός ο
σταυρός μού θυμίζει πολλές αναμνήσεις και είναι βουβός παρατηρητής της ζωής
μου».

Μαργαρίτα, Ορεστιάδα

«Εδώ και δύο ολόκληρα χρόνια, από τότε δηλαδή που χρειάστηκα τη συμπαράσταση
κάποιων φίλων μου, έχω συνεχώς στο δεξί μου χέρι μια χειροπέδα την οποία μου
δάνεισε μια φίλη για να μπορώ βλέποντάς την να ξεχνάω τα δυσάρεστα που με
βαραίνουν. Και πράγματι, οι λόγοι που ποτέ μου δεν βγάζω τη χειροπέδα από το
χέρι μου, είναι γιατί μου δείχνει πως έχω κάποιους ανθρώπους που με αγαπάνε
και με εκτιμάνε και που αξίζει γι’ αυτά τα άτομα να χαμογελώ συχνά».

Βαγγέλης, Ορεστιάδα

«Στο ντύσιμο δεν υπάρχει κάτι το συγκεριμένο. Περισσότερο μ’ αρέσει το
ελεύθερο, χωρίς περιορισμούς. Λόγω της ηλικίας και της συμπεριφοράς ή της
ελευθερίας που μπορώ να διαθέτω. Τα ρούχα ή το ρούχο, π.χ. ένα παντελόνι
μαύρο. Κυρίως τα μαύρα ρούχα γιατί με κάνουν να νιώθω άνετα ακόμα κι όταν η
διάθεσή μου είναι καλή μπορεί από στιγμή σε στιγμή να χαλάσει».

Ζήσης, Ορεστιάδα

«Εκφράζει το όπλο, γούστο του καθενός είναι, ένα είδος άμυνας αλλά και
επίθεσης. Επίσης είναι για όλες τις ώρες και είναι ένα είδος έκφρασης, αλλά
και ο χαρακτήρας».

Σαδίκ, Θράκη

«Το αντικείμενο που μου αρέσει να φοράω είναι οι αλυσίδες που φοράω στον λαιμό
μου και τα βραχιόλια. Η αλυσίδα που φοράω μπορεί να είναι από χρυσό ή από
ασήμι. Αυτό δεν είναι το σημαντικό για μένα. Δηλαδή το υλικό κατασκευής της
αλυσίδας δεν μ’ ενδιαφέρει. Η αλυσίδα είναι πολύ σημαντικό για μένα. Γιατί
χωρίς αλυσίδα νιώθω το κορμί μου σαν να είναι γυμνό. Όταν είμαι με αλυσίδα έχω
πιο πολύ εμπιστοσύνη στον εαυτό μου. Η αλυσίδα είναι ένας φίλος για μένα που
τον έχω πάντα μαζί μου. Που δεν με παρατάει ποτέ».

Βιλντάν, Θράκη

«Εμένα μ’ αρέσει συνέχεια τα παντελόνια. Γιατί εγώ θέλω συνέχεια να είμαι
ελεύθερη και άνετη. Δεν μου αρέσει τα πυκνά πράγματα. Όταν είμαι ελεύθερη τότε
είμαι πολύ άνετη. Εγώ φοράω άνετα παντελόνια και πιστεύω ότι αυτό είναι
κώδικας της ελευθερίας. Αν ένα άνθρωπο αφήνεις ελεύθερο, αυτός ο άνθρωπος
σκέφτεται πιο καλά και όταν σκέφτεται πιο καλά μπορεί να κάνει σε λίγο
προσπάθειες για τεράστιες εργασίες».

Κενάν, Θράκη

«Το αντικείμενο που μου αρέσει να φοράω περισσότερο είναι μια μπλούζα που είχα
αγοράσει πριν από τέσσερα χρόνια. Για μένα αυτή η μπλούζα διαφέρει πάρα πολύ
από τις άλλες πάρα πολλές που έχω. Ήμουν τότε 14 χρονών και πίστευα πως πρέπει
ν’ αρχίσω να ντύνομαι όπως η νεολαία, γιατί ήθελα να πιστεύω πλέον πως
μεγάλωσα κι εγώ. Εκείνη την εποχή μόλις θυμάμαι είχαν αρχίσει να είναι μόδα τα
κολλητά μπλουζάκια που προτιμούσε όλη σχεδόν η νεολαία να φοράει. Σκέφτομαι
πριν αγοράσω αυτή τη μπλούζα συνήθιζα να φοράω πιο απλά ρούχα, φαρδιές
μπλούζες, φόρμες, φαρδιά τζιν… Ξέρω ότι μπορεί να φαίνεται αστείο αυτό, αλλά
το παιδικό μου ακόμα μυαλό πίστευε τότε ότι θα νιώσω μεγάλος κι εγώ φορώντας
αυτή τη μαύρη με τα πορτοκαλί σχέδια. Αληθινά θυμάμαι είχα νιώσει “μεγάλος”
και μετά από αυτή τη μπλούζα συνέχισα να αγοράζω μπλούζες που πίστευα ότι
φοράνε οι μεγάλοι και όχι μόνο μπλούζες. Είχα αλλάξει όλα μου τα παντελόνια
και είχα πάρει στενά τζιν που ήταν της μόδας. Μπορεί να μη φαίνεται και το
πολύ σημαντικό. Αυτό που μου αρέσει περισσότερο να φοράω αλλά κάθε φορά που τη
φοράω πάντα θυμάμαι τις σκέψεις που είχα εκείνη την εποχή που δεν ξεχνώ ποτέ».

Οζλέμ, ‘Ιασμος

«Εμένα μ’ εντυπωσιάζουν πιο πολύ τα δαχτυλίδια που η μητέρα μου μού είχε κάνει
δώρο ένα δαχτυλίδι, αυτό το δαχτυλίδι στο δάχτυλό μου κρατάει άλλη θέση. Το
δαχτυλίδι αυτό που μου είχε κάνει δώρο ήταν πάρα πολύ ωραίο. Όταν το έβαζα στο
δάχτυλό μου μου θύμιζε ότι όταν και η μητέρα μου ήταν σαν κι εμένα που το
είχαν φέρει στη μητέρα μου δώρο όταν ήταν 13 χρονών, το είχε κάνει δώρο ο
θείος μου. Αυτό το δαχτυλίδι η μητέρα μου το φόρεσε μέχρι να παντρευτεί. Όταν
παντρεύτηκε αυτό το δαχτυλίδι η μητέρα μου δεν το φόραγε γιατί δεν φοριόταν
στο δάχτυλό της και όταν μεγάλωσα εγώ μου έκανε δώρο αυτό το δαχτυλίδι και εγώ
όταν το βάζω στο δάχτυλό μου σκέφτομαι ότι η μητέρα φόρεσε αυτό το δαχτυλίδι
και το έκρυψε για την κόρη της για να το φορέσει και όταν θα μεγαλώσει να
θυμάται τη μητέρα της και να λέει ότι το φόρεσε η μητέρα της και το άφησε για
την κόρη της. Που η μητέρα μου μού είπε όλ’ αυτά και εγώ τώρα γι’ αυτό το λόγο
αυτό το δαχτυλίδι μου αρέσει πάρα πολύ και όταν το φοράω μου θυμίζει τη μητέρα
μου».

Γιοκάν, Μεταξουργείο

«Γιοκάν κυριλέ. Δεν μου αρέσουν τα παπούτσια. Είναι μικρά. Με βοηθάν να
περπατάς. Θα γίνω αόρατος σαν αέρας. Μόνο με τα παπούτσια και τα ρούχα ο
Γιοκάν είναι μέσα στα ρούχα».

Τζίβα, Μεταξουργείο

«Κυριλέ. Μ’ αρέσει».

Καντάλ, Μεταξουργείο

«Αόρατος. Πήγα στο σούπερ μάρκετ ν’ αγοράσω ψώνια για την οικογένειά μου να
φάμε και είδα στο καλαθάκι ένα βιβλίο έγραφε διαβολικά πράγματα τα διάβασα και
ήθελα να γίνω άνθρωπος αόρατος. Έγινα».

Τι είναι βία για σας;

Εμινέ, 17 ετών, Κομοτηνή

«Βία για μένα σημαίνει ότι αυτά που δεν θέλω να κάνω ή ακούω κάτι που είναι
ενοχλητικό για μένα ο ένας στη συνέχεια βρίσκεται πάνω στο κεφάλι μου και
μιλάει συνέχεια και θέλει να κάνω ή να συμμετέχω σε αυτό που προσωπικά εγώ δεν
θέλω να κάνω ή ν’ ακούω».

Βιλντάν, 16 ετών, Κομοτηνή

«Βία σημαίνει ενόχληση. Βία σημαίνει να κάνουμε κάποια πράγματα που εμείς δεν
θέλουμε αλλά είναι στη θέληση κάποιων άλλων. Βία σημαίνει σκληρότητα. Βία
σημαίνει μίσος. Βία σημαίνει αμηχανία».

Αμάντα, 14 ετών, Πέραμα

«Βία είναι οτιδήποτε μπορεί να με χαλάσει».

Γιάννης, 17 ετών, Ορεστιάδα

«Βία είναι ξυλοδαρμός. Είναι αναμνήσεις κακές. Είναι φόβος».

Παυλίνα, 16 ετών, Ορεστιάδα

«Βία είναι σκέψεις, υπερπροστασία, ζήλεια, φόβος, κακία».

Γράψτε τον χάρτη της σεξουαλικότητάς σας

Παναγιώτης, 16 ετών, Πέραμα

«Κατανόηση, χαμόγελο, μουσική, προδοσία-εμπιστοσύνη, χαρακτήρας, σώμα».

Τι είπαν οι έφηβοι για το πρόγραμμα

Παυλίνα, Ορεστιάδα

«Θυμώνω με την αδιαφορία των μεγάλων, με ό,τι αποφασίζουν και διατάζουν, γιατί
δεν μπορούν να καταλάβουν ότι το μέλλον της χώρας είναι οι νέοι…».

Ανώνυμος

«… Είμαι χαρούμενος διότι λέχθηκαν πολλά πράγματα ορατά και μη ορατά. Έστω
και σε τόσες μέρες κατάλαβα ότι η σημασία των λέξεων βία και σεξουαλικότητα
δεν είναι εκείνο που έρχεται με την πρώτη ματιά στο νου του ανθρώπου. Κατάλαβα
ότι αυτό το θέμα βρίσκεται μαζί μας και συνυπάρχει στα κορμιά μας. Το τι θα
πει να πάρεις πρωτοβουλία, το τι θα πει ο θόρυβος μέσα στην ησυχία και το
αντίστροφο. Πιστεύω ότι η ασφάλειά μας εξαρτάται από τον εαυτό μας και από
κανέναν άλλον. Είμαι κατάκαρδα γεμάτος με ευχαρίστηση, χαρά και ενθουσιασμό…
Η ελπίδα επιβιώνει ακόμα…».

Τι είναι το (W)RIGHTFUL

Θέλω να γίνω άνθρωπος! Η κραυγή του μικρού Καντάλ, που δουλεύει κάθε μέρα στα φανάρια, όπως την αποτύπωσε στο χαρτί την πρώτη φορά που έγραψε στα ελληνικά

To (W)rightful – Δικαίωμα στη γραφή είναι ένας δημιουργικός τρόπος φαντασίας
που δίνει τη δυνατότητα σε ανθρώπους να ανακαλύψουν τη δημιουργικότητα ως
προσωπική μαρτυρία της ζωής τους.

Για το (W)rightful συνεργάζονται εθελοντικά γυναίκες, άνδρες, μειονότητες,
φοιτητές και γυναίκες της τρίτης ηλικίας, αναλφάβητοι, συγγραφείς, πτυχιούχοι
Ανώτατων Σχολών και απόφοιτοι Λυκείου για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση
προγραμμάτων κοινωνικής παρέμβασης με άξονα τη γραφή και το θέατρο.

Στόχος της Χριστιάνας Λαμπρινίδη τώρα είναι να ανέβει μια θεατρική
αναπαράσταση των κειμένων με πρωταγωνιστές τα ίδια τα παιδιά που τα έγραψαν.
«Είναι κάτι που δεν έχει ξαναγίνει και θα πρέπει να βρει υποστηρικτές. Οι
έφηβοι από το Πέραμα, την Ορεστιάδα και τα Πομακοχώρια να δώσουν μια παράσταση
όλοι μαζί».