Βρήκε το κουράγιο… έχασε την προθεσμία

Το θέμα είναι…

… πόσο περίπλοκες μπορεί να είναι οι υποθέσεις βιασμού που φθάνουν στη
Δικαιοσύνη και πόσο δύσκολο είναι για τους δικαστές να διαπιστώσουν τη
βασιμότητα της καταγγελίας. Όταν μάλιστα πρόκειται περί όψιμης καταγγελίας,
που αφορά περιστατικό το οποίο φέρεται να έχει συμβεί προ πολλών ετών, τότε
καθίσταται μάλλον αδύνατη η διερεύνησή του. Η ιατροδικαστική γνωμάτευση,
στοιχείο βασικό για την τεκμηρίωση της κατηγορίας, δεν περιλαμβάνεται στη
δικογραφία, ενώ η μνήμη των μαρτύρων – για ένα γεγονός που έμαθαν πολύ
αργότερα – δεν συμβάλλει στην πρόοδο της δίκης. Μόνο η άμεση προσφυγή του
θύματος στις διωκτικές αρχές – παρά την ψυχική του καταρράκωση – οδηγεί στην
τιμωρία του δράστη.

«Το σύγχρονο δικαιικό μας σύστημα και οι κοινωνικές συνθήκες αναγνωρίζουν την
ελευθερία του ατόμου, άνδρα ή γυναίκας, να επιλέγει τον ερωτικό του σύντροφο,
αλλά και τον τρόπο, είδος και λοιπές περιστάσεις της γενετήσιας επαφής, αρκεί
να μην προσβάλλονται ανάλογα δικαιώματα του ερωτικού συντρόφου. Η παραβίαση
αυτής της ελευθερίας που γίνεται με τη χρήση βίας (συμπεριλαμβανομένης και της
χρήσης ουσιών για την κάμψη της αντίστασης του θύματος) ή απειλής άμεσης και
σπουδαίας προσβολής της ζωής, του σώματος ή άλλου ουσιώδους δικαιώματος του
θύματος, συνιστά το βιασμό.

Είναι είτε εξώγαμη συνουσία είτε άλλη ασελγής πράξη, που γίνεται με την
εμπλοκή των γεννητικών οργάνων και με σκοπό τη διέγερση ή ικανοποίηση της
γενετήσιας ορμής, χωρίς να απαιτείται και η επίτευξη οργασμού. Δράστης δε ή
θύμα βιασμού μπορεί να είναι είτε άνδρας, είτε γυναίκα.

Από τη φύση του ο βιασμός είναι έγκλημα εξαιρετικά δυσαπόδεικτο, αφού συνήθως
οι μόνοι παρόντες κατά τη διάπραξή του είναι ο δράστης και το θύμα, και ιδίως
αν ο βιασμός τελεστεί μόνο με τη χρήση απειλής, γιατί τότε ελλείπουν και
ουσιώδη φυσικά ίχνη τέλεσής του (μώλωπες κ.λπ.) και η τιμώρηση τού δράστη
επιτυγχάνεται μόνο με την εκτίμηση άλλων περιστάσεων. Περαιτέρω, η καταγγελία
του βιασμού και η διαδικασία που ακολουθεί (δημοσιότητα, ανάκριση, δίκη)
εκθέτουν το θύμα σε κίνδυνο διαπόμπευσης και ψυχικής καταρράκωσης, με συνέπεια
να επικαλείται κατά κανόνα σοβαρό ψυχικό τραυματισμό και να ζητεί τη διακοπή
της ποινικής διαδικασίας που τυχόν έχει αρχίσει.

Γι’ αυτό, λίγοι είναι οι βιασμοί που καταγγέλλονται και ακόμα λιγότερες οι
καταδίκες βιαστών.

Εντούτοις, ακριβώς λόγω του δυσαπόδεικτου του βιασμού, συχνά καταγγέλλεται
ψευδώς τέλεσή του για λόγους εκδίκησης εξαιτίας ερωτικής απόρριψης, ή για
επίτευξη οικονομικού οφέλους από την περιουσία του καταγγελλόμενου ή τρίτου,
όπως π.χ. ασφαλιστικών εταιρειών βορειοευρωπαϊκών χωρών, που ασφαλίζουν
πελάτισσές τους κατά κινδύνου βιασμού.

Η συγκλονιστικότερη εμπειρία μου ως ανακριτή υπήρξε η μαρτυρία 13χρονης
κοπέλας, θύματος βιασμού κατ’ εξακολούθηση επί δίμηνο από δράστη που επιπλέον
της είχε μεταδώσει κάποιο νόσημα. Μόλις που μπορώ να υποψιαστώ τον πόνο στην
ψυχή αυτής της μικρούλας, η οποία για δύο ώρες μου αφηγείτο τα κρίσιμα
γεγονότα εντελώς ανέκφραστη, με μόνο μία εκδήλωση των συναισθημάτων της: τα
μάτια της δεν σταμάτησαν να τρέχουν δάκρυα καθ’ όλο αυτό το δίωρο! »

Η… εξαφάνιση έκρυβε πολλά

Οικιακή βοηθό ζητούσε, μέσω αγγελίας, 37χρονος επιχειρηματίας, προκειμένου να
την εγκαταστήσει στην ιδιαίτερή του πατρίδα όπου έμενε μονίμως η μητέρα του.
Δεν ήθελε αλλοδαπή, γι’ αυτό όταν του τηλεφώνησε μια κοπέλα που μιλούσε –
επιτέλους – σωστά ελληνικά, τής έκλεισε ραντεβού στο σπίτι του στην Αθήνα για
να τα πουν από κοντά.

Το κορίτσι έφθασε μεσημέρι στο διαμέρισμα, δήλωσε πως έχει γεννηθεί στην
Αθήνα, πως είναι 19 ετών και ότι δεν έχει γονείς. Εκλιπαρούσε και τον
επιχειρηματία αλλά και τη μνηστή του, που έφθασε λίγες ώρες αργότερα, να την
κρατήσουν μαζί τους γιατί δεν είχε πού να πάει, αφού – όπως είπε – στο σπίτι
που έμενε ήταν και κάποιος άνδρας που την κακοποιούσε. Το ζευγάρι κάμφθηκε από
όλα αυτά και σε λίγες ημέρες έφυγαν και οι τρεις για το νησί.

Μια εβδομάδα αργότερα όμως ο επιχειρηματίας δέχθηκε ένα τηλεφώνημα από μια
κυρία που αναζητούσε μια 13χρονη Αλβανή, η οποία είχε εξαφανιστεί από το
σπίτι. Η περιγραφή της έπεισε τον άνθρωπο ότι επρόκειτο για την οικιακή του
βοηθό και την επομένη, σε συνεννόηση με την κυρία που ήταν η σπιτονοικοκυρά
της οικογένειας της μικρής, έβαλε το κορίτσι στο καράβι προκειμένου να
επιστρέψει στους δικούς της. Τηλεφώνησε μάλιστα για να μάθει αν έφθασε η μικρή
καλά και θεώρησε το θέμα λήξαν.

Δεν το θεώρησε όμως η μητέρα της κοπέλας, η οποία ύστερα από τρεις ημέρες
έσπευσε στην Αστυνομία και κατήγγειλε τον επιχειρηματία για παράνομη
κατακράτηση και βιασμό της κόρης της κατ’ εξακολούθηση. Ο φερόμενος ως δράστης
συνελήφθη και προφυλακίστηκε. Κρατήθηκε στις φυλακές επτά μήνες. Έως την ημέρα
της δίκης του.

Μητέρα και κόρη απουσίαζαν από το δικαστήριο. Είχαν στο μεταξύ απελαθεί μετά
την καταδίκη τους για πλαστογραφία πιστοποιητικού. Ωστόσο αναγνώσθηκαν οι
καταθέσεις τους, από το περιεχόμενο των οποίων προέκυψε σωρεία αντιφάσεων.
Αντιθέτως, η σπιτονοικοκυρά που είχε ζήσει και την οικογένεια, αλλά και την
υπόθεση από κοντά, χαρακτήρισε τον κατηγορούμενο ειλικρινή τονίζοντας
ιδιαιτέρως την προθυμία του να στείλει τη μικρή πίσω αμέσως μετά το
τηλεφώνημα. Άλλωστε – όπως επισήμανε – το κορίτσι ποτέ δεν ανέφερε σ’ εκείνη
τα περί βιασμού.

Το δικαστήριο, θεωρώντας αυτονόητο ότι η μικρή Αλβανή θα μπορούσε να μην
ακολουθήσει το ζευγάρι στο νησί αν είχε προηγηθεί ο βιασμός της στο διαμέρισμα
του κατηγορουμένου στην Αθήνα, και ότι παράλληλα ο φερόμενος ως δράστης του
δεν θα εμφανιζόταν τόσο πρόθυμος να την στείλει πίσω στους δικούς της,
κατέληξε στην αθώωση του επιχειρηματία. Από την ιατροδικαστική έκθεση άλλωστε
δεν προέκυψε κανένα επιβαρυντικό στοιχείο.

Αν και ένα μέλος του δικαστηρίου είχε πεισθεί περί του αντιθέτου, κρίνοντας ως
απολύτως βάσιμη την κατάθεση της μικρής όπου περιέγραφε την άγρια επίθεση που
υπέστη – με βία και ξυλοδαρμό τον οποίο ανταπέδωσε για να αμυνθεί – πριν
βιαστεί. Υπέρ της άποψης αυτής πάντως συνηγορούσε ο ένας εκ των δύο
ιατροδικαστών που βεβαίωνε ότι η ρήξη του παρθενικού υμένα της μικρής επήλθε πρόσφατα.

Ύστερα από 17 χρόνια ήταν πια πολύ αργά…

΄Ηταν μια νύχτα που δεν θα μπορέσει να σβήσει ποτέ από τη μνήμη της η 32χρονη
σήμερα γυναίκα. Στα ευαίσθητα χρόνια της εφηβείας της, πρόσωπο από το
συγγενικό της περιβάλλον, ξερίζωσε για πάντα από την ψυχή της την εμπιστοσύνη
στους ανθρώπους.

Η οικογένειά της είχε εγκατασταθεί πρόσφατα στην Αθήνα, προερχόμενη από την
Αφρική. Η πρόσκληση συγγενούς να συνοδεύσει τις δύο αδελφές σε βραδινή έξοδο
για να γνωρίσουν τη νυχτερινή ζωή της πόλης έγινε δεκτή με ενθουσιασμό τόσο
από τις ίδιες όσο και από τους γονείς τους, αφού δεν τους επέτρεπαν ακόμη να
βγουν με παρέες που δεν γνώριζαν. Μια στάση στο σπίτι του όμως, με το πρόσχημα
ότι περίμενε εκεί κάποιος φίλος του ο οποίος θα πήγαινε μαζί τους, ανέτρεψε τα
πάντα.

Ένα ποτό βύθισε τη μεγαλύτερη αδελφή στον ύπνο, ενώ η μικρότερη δεν αρνήθηκε
να κάνει χρήση κοκαΐνης, αλλά και να πιει ό,τι της έδωσε ο «θείος». Η συνέχεια
ήταν αναμενόμενη. Υπό την επήρεια των ναρκωτικών και του αλκοόλ δεν ήταν
δύσκολο να καμφθούν οι αντιστάσεις της. Ο 48χρονος συγγενής την οδήγησε στην
κρεβατοκάμαρα και τη βίασε. Το πρωί συνόδευσε τις δύο κοπέλες στο σπίτι τους,
χωρίς να μάθει κανείς τίποτε για όσα διαδραματίστηκαν.

Πολύ σύντομα το κορίτσι έφυγε για την Αγγλία, όπου παρέμεινε πάνω από 10
χρόνια. Εκεί, όπως είπε η ίδια πολύ αργότερα, με την ανάλογη ψυχολογική
υποστήριξη, κατόρθωσε να βρει το κουράγιο να αποκαλύψει πρώτα στους δικούς της
και στη συνέχεια να καταγγείλει στη Δικαιοσύνη τον βιασμό που υπέστη τότε.
Όπως είπε μάλιστα η εφιαλτική εκείνη σεξουαλική επαφή είχε ως αποτέλεσμα να
μείνει έγκυος και να προχωρήσει σε άμβλωση εν γνώσει της μητέρας της, στην
οποία ωστόσο δεν αποκάλυψε τον… δράστη.

Η καταγγελία της κοπέλας, χωρίς κανένα άλλο στοιχείο, προκάλεσε την άσκηση
ποινικής δίωξης εις βάρος του φερομένου ως δράστη και την παραπομπή του σε
δίκη. Ο ίδιος ουδέποτε δέχθηκε την ενοχή του, αλλά ούτε καν εκείνη την
περιβόητη έξοδο. Απέδωσε την υπόθεση σε σκευωρία την οποία – κατά την άποψή
του – υποκίνησε κάποια κυρία με την οποία είχε κάποτε δεσμό.

Το δικαστήριο έδειξε να πείθεται από τις περιγραφές της μηνύτριας. Διαπίστωσε
όμως αντιφάσεις ως προς τις χρονολογίες. Σε συνδυασμό με άλλα στοιχεία που
προέκυψαν κατά την ακροαματική διαδικασία, τοποθέτησε το περιστατικό δύο
χρόνια νωρίτερα. Αυτό είχε ως συνέπεια να θεωρηθούν τα αδικήματα παραγραμμένα,
αφού μεταξύ του συμβάντος και της ημέρας που επιδόθηκε στον κατηγορούμενο το
κλητήριο θέσπισμα μεσολάβησαν 17χρόνια.

Με λίγα λόγια…

Ο δράστης του βιασμού, περισσότερο από κάθε άλλον εγκληματία, πιστεύει ότι
δεν θα καταμηνυθεί, αλλά ακόμη και αν καταμηνυθεί ότι δεν θα τιμωρηθεί τελικά.
Την πεποίθησή του αυτή στηρίζει στο γεγονός ότι η δημοσιοποίηση της πράξης του
βιασμού λειτουργεί πάντα και εις βάρος του θύματος. Το παθόν πρόσωπο συχνά
προσπαθεί να αποφύγει τον «νέο βιασμό» που υφίσταται κατά τη διάρκεια των
ποινικών διαδικασιών με μια δήλωση περί ψυχικού τραυματισμού (άρθρο 344ΠΚ)
ώστε να παύσει οριστικά η εναντίον του δράστη ποινική δίωξη.

Ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Εφετών Αθηνών κ. Λάμπρος Καράμπελας, ο
οποίος είναι παράλληλα καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Θράκης,
μελέτησε τις δικογραφίες βιασμού της τελευταίας 20ετίας και κατέληξε σε
εμπεριστατωμένα συμπεράσματα, βάσει των οποίων διατύπωσε αξιοσημείωτες
προτάσεις. Με στόχο πάντα την παραδειγματική τιμωρία του δράστη, και για να
μην αποφευχθεί με τη δήλωση που προαναφέραμε (η οποία ενδεχομένως είναι
αποτέλεσμα εκφοβισμού ή χρηματισμού εκ μέρους του δράστη ή ακόμη αγωνίας του
θύματος να μη διασυρθεί από τα ΜΜΕ), ο κ. Καράμπελας εισηγείται την απαγόρευση
με νόμο της δημοσιοποίησης των στοιχείων του θύματος, αλλά και του
κατηγορουμένου (για την περίπτωση ψευδούς καταγγελίας), τη μη δημόσια εξέταση
του θύματος από το δικαστήριο και κυρίως την τροποποίηση του άρθρου 344 ΠΚ
ώστε τα δικαστήρια να δέχονται κατ’εξαίρεση την «περί ψυχικού τραυματισμού»
δήλωση του θύματος και μόνο μέχρι την έναρξη της διαδικασίας στον πρώτο βαθμό.