Μια… δαπανηρή σύγκρουση

Η επίσπευση του συνεδρίου και η πολιτική αβεβαιότητα που δημιούργησε η εντύπωση ότι «στο ΠΑΣΟΚ το πάνε για σύγκρουση», «ξύρισε» αρκετές ποσοστιαίες μονάδες από τον δείκτη. (Φωτό αρχείου)

Μέρες που είναι, στο ΠΑΣΟΚ δεν έχουν όρεξη για ανέκδοτα ­ ιδίως αν είναι κρύα.
Παρ’ όλα αυτά κάποιοι έχουν διάθεση να μιλάνε όχι για τον «Μεγάλο Αδελφό»,
αλλά για τον «Πράσινο Αδελφό». Αν το γνωστό τηλεοπτικό πρόγραμμα εξ Εσπερίας,
που θα αρχίσει να προβάλλεται το φθινόπωρο, επιτρέπει στους θεατές να
παρακολουθούν κάθε στιγμή της ζωής μιας ομάδας ανθρώπων σε ένα σπίτι-στούντιο,
ο «Πράσινος Αδελφός» λέγεται ότι θα δίνει ζωντανή εικόνα από το «ρεάλιτι σόου»
τού Ε.Γ. στη Χαριλάου Τρικούπη. Πότε διαφωνούν και πότε συμφωνούν, πότε
«γίνεται της μουρλής» και πότε είναι «όλοι μαζί», πότε ακούγονται απειλές
παραιτήσεως και βγαίνουν από το ασανσέρ ενωμένοι. «Αν η συνεδρίαση γίνεται
μέρα», λέγεται, «θα μπορεί να καταγράφεται η αντίδραση της κοινής γνώμης με
παράλληλη μετάδοση των τιμών των μετοχών της Σοφοκλέους».

Τα περί «Πράσινου Αδελφού» μπορεί να είναι εξυπνάδες, ενέχουν όμως ένα
ενδιαφέρον στοιχείο: την αναφορά στο ΧΑΑ. Γιατί, όπως επισημαίνεται, «είναι η
πρώτη φορά στην ιστορία του ΠΑΣΟΚ, που μια εσωκομματική εξέλιξη έχει ακαριαίο
αντίκτυπο στην οικονομία». Την προηγούμενη εβδομάδα, πολύ περισσότερο από τα
κουτσομπολιά, τις διαρροές ή τα ρεπορτάζ για όσα διημείφθησαν κεκλεισμένων των
θυρών στη Χαριλάου Τρικούπη, σόκαρε η «βουτιά» τής Σοφοκλέους. Η επίσπευση του
συνεδρίου και η πολιτική αβεβαιότητα που δημιούργησε η εντύπωση ότι «στο ΠΑΣΟΚ
το πάνε για σύγκρουση», «ξύρισε» αρκετές ποσοστιαίες μονάδες από τον δείκτη.

Επισήμως, βεβαίως, η κυβέρνηση τηρεί αποστάσεις από το Χρηματιστήριο,
επισημαίνοντας τις πολύ καλές επιδόσεις της πραγματικής οικονομίας. Η
Σοφοκλέους, λέγεται, είναι «ρηχή αγορά», επιρρεπής σε φήμες και το εκάστοτε
ψυχολογικό κλίμα. Οι ισχυρισμοί όμως αυτοί μάλλον συνιστούν επικοινωνιακό
στρατήγημα, παρά καταγράφουν την πολιτική πραγματικότητα. Με Έλληνες και
ξένους θεσμικούς επενδυτές, αλλά και με περισσότερο από ένα εκατ. κωδικούς που
ανήκουν σε ιδιώτες, η Σοφοκλέους λειτουργεί de facto ως καθρέφτης μιας
οικονομίας που έχει λάβει χαρακτηριστικά «λαϊκού καπιταλισμού». Το 1998-99 η
«προεξόφληση της ΟΝΕ» είχε ως αποτέλεσμα το σκαρφάλωμα του δείκτη πάνω από τις
5.000 μονάδες. Αντιθέτως, η διάψευση των προσδοκιών μετά τις εκλογές της 9ης
Απριλίου 2000 και η υστέρηση στο κυβερνητικό έργο «τράβηξαν τη Σοφοκλέους προς
τα κάτω». Δεν είναι τυχαίο ότι, παραμονές των εκλογών, στελέχη μεγάλων
επενδυτικών οίκων του Λονδίνου, που είχαν έλθει για επιτόπου έρευνα στην
Αθήνα, ρωτούσαν «αν ο κ. Σημίτης θα μπορέσει να επιβληθεί στο ΠΑΣΟΚ και να
προωθήσει τις απαραίτητες για την ελληνική οικονομία διαρθρωτικές αλλαγές».

Με απλά λόγια, στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, το κλιντονικό σύνθημα «It’s
the economy, stupid!» («Είναι η οικονομία, ηλίθιοι!») ισχύει και στην Ελλάδα.
«Μέρες Ωνασείου» ή μεγαλειώδεις εσωκομματικές συγκρούσεις όπως τον Ιούνιο του
’96 δεν έχουμε περιθώριο να ξαναζήσουμε ­ χωρίς σημαντικό οικονομικό κόστος. Η
οικονομία μας είναι πλέον «ανοιχτή», διασυνδεδεμένη με το εξωτερικό, γεγονός
που υπογραμμίζει συμβολικά και η ΟΝΕ. Δεν είμαστε οι μόνοι. Οι άνεμοι της
διεθνούς οικονομίας «πήραν την τουρκική λίρα και την σήκωσαν», με αφορμή τη
σύγκρουση Σεζέρ-Ετσεβίτ, βάζοντας στο παιχνίδι τον οικονομολόγο Κεμάλ Ντερβίς.
Παρεμπιπτόντως, η οικονομική καχεξία ενδέχεται να απαλύνει κάπως την τουρκική
εξωτερική πολιτική. Το στραβοπάτημα του ΧΑΑ προσφέρει επίσης ένα πλαίσιο
ερμηνείας για τη διαφορά ατμόσφαιρας του Ε.Γ. της περασμένης Πέμπτης, σε σχέση
με τη συνεδρίαση που σηματοδοτήθηκε από το «εκσυγχρονιστικό προνουντσιαμέντο».
Βεβαίως, μπορεί στο ενδιάμεσο διάστημα ο Πρωθυπουργός να είχε διαβουλεύσεις με
κυβερνητικά και κομματικά στελέχη που του μετέφεραν την ατμόσφαιρα σε
κυβέρνηση και κόμμα, ωστόσο όλοι ήξεραν πως μία ακόμη συγκρουσιακή συνεδρίαση
του Ε.Γ. θα επέτεινε το κακό κλίμα στην αγορά και ίσως να προσέδιδε στις
πολιτικές εξελίξεις ανεξέλεγκτη επιτάχυνση.

Ακόμη περισσότερο: η σημερινή οικονομία δεν επιδέχεται απρόβλεπτες ενέργειες.
Στο Μέγαρο Μαξίμου επιμένουν ότι ο κ. Σημίτης έλαβε μόνος, χωρίς να
διαβουλευτεί καν με τους στενούς πολιτικούς του συνεργάτες, την απόφαση για
την επίσπευση του συνεδρίου. Επιμένουν επίσης να αποκλείουν
«εξω-κοινοβουλευτικές επιρροές», υπενθυμίζοντας ότι η μοναχικότητα, η
μεθοδικότητα και η αποφασιστικότητα ταιριάζουν στο ψυχολογικό προφίλ ενός
ανθρώπου «που έβαζε βόμβες επί χούντας και στάθηκε απέναντι στον Ανδρέα
Παπανδρέου την εποχή της παντοδυναμίας του». Τις τελευταίες εβδομάδες υπήρχαν
βεβαίως αποχρώσες ενδείξεις. Τακτικός συνομιλητής του Πρωθυπουργού τον έβλεπε
να ακούει, να σκέπτεται και να ζυγίζει «σαν να έχει λάβει μια απόφαση που δεν
μας την ανακοινώνει». Στις Βρυξέλλες, όπου βρέθηκε για τη σύνοδο του ΝΑΤΟ,
καθ’ οδόν προς το Γκέτεμποργκ, στενοί του συνεργάτες εξόρμησαν στα ­ διάσημα
για τα μύδια και τις πατάτες τηγανητές ­ εστιατόρια της πόλης. Αντιθέτως, ο
Πρωθυπουργός ζήτησε να λάβει με φαξ από την Αθήνα το Καταστατικό τού ΠΑΣΟΚ.
Στον «Πρωινό Καφέ», μετά την επιστροφή από τη Σουηδία, δύο ημέρες πριν από το
Ε.Γ., όπου ανακοίνωσε την απόφασή του, ο κ. Σημίτης διατύπωσε την εκτίμηση ότι
το «κακό κλίμα» και η πίεση προς την κυβέρνηση δεν επρόκειτο να υποχωρήσει
μπρος στη ραστώνη των θερινών μηνών. Το σιωπηρό «διά ταύτα» ήταν ότι «κάτι
έπρεπε να γίνει».

Οι εκσυγχρονιστές της κυβέρνησης επιμένουν ότι «το έργο σκαλώνει στην
αντίδραση του κόμματος». Μια πιο ριζοσπαστική οικονομίστικη ανάγνωση θα
προχωρούσε περισσότερο, λέγοντας ότι «η κυβέρνηση πάσχει από κομματική
υπερτροφία». «Φαντάζεστε τον Μπλερ να συζητάει κάθε δέκα μέρες την πολιτική
του με το Ε.Γ. των Εργατικών;», ρωτούν τα ίδια στελέχη, για να προσθέσουν ότι
«ο Σρέντερ οδήγησε τον Λαφονταίν σε παραίτηση και δεν κοίταξε ποτέ πίσω». Το
υπονοούμενο είναι ότι η σύγχρονη εποχή, με τους ταχείς ρυθμούς τής
παγκοσμιοποίησης, απαιτεί ευέλικτα κυβερνητικά σχήματα, που να δίνουν τη
δυνατότητα γρήγορων και καθαρών αποφάσεων. Είναι τυχαίο ότι το παντοδύναμο
πρωθυπουργικό γραφείο τού Μπλερ στην Ντάουνινγκ Στριτ πολλές φορές υποκαθιστά
το βρετανικό υπουργικό συμβούλιο; Το συμπέρασμα είναι ότι «σε μια εποχή που οι
κυβερνήσεις μικραίνουν, το ΠΑΣΟΚ διατηρεί μια υπερτροφική δομή, που παραπέμπει
στη δεκαετία του ’70».

Η ειρωνεία, βεβαίως, είναι ότι η επίσπευση του συνεδρίου βάζει τη δημόσια ζωή
της χώρας σε ακόμη μεγαλύτερη εσωστρέφεια. Στην πραγματικότητα, είναι η
οικονομία που προσδιορίζει σε μεγάλο βαθμό τα περιθώρια κινήσεων και των μεν
και των δε στο ΠΑΣΟΚ, καθιστώντας τη σύγκρουση δαπανηρή, όχι μόνο για το
κίνημα αλλά και για την ελληνική κοινωνία συνολικά.