Ο φόβος της υπερχρέωσης φέρνει μέτρα για τα δάνεια

Με αύξηση του συντελεστή φερεγγυότητας των μικρών εμπορικών τραπεζών και με
εντατικότερους ελέγχους για τον εντοπισμό των καθυστερούμενων λογαριασμών
δανείων ανά τράπεζα θα απαντήσει η Τράπεζα της Ελλάδος στην τρομακτική αύξηση
του δανεισμού των νοικοκυριών μέσω της λήψης καταναλωτικών δανείων και αγορών
με πιστωτικές κάρτες.

Η πτώση των επιτοκίων δανεισμού, που έχει συμπαρασύρει προς τα κάτω και τα
επιτόκια στην καταναλωτική πίστη, έχει προκαλέσει τεράστιο κύμα δανεισμού των
νοικοκυριών και έχει αυξήσει τους φόβους της κεντρικής τράπεζας της χώρας για
τις επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσει στα νοικοκυριά η υπερχρέωσή τους από
τις τράπεζες, αλλά και για τις συνέπειες που ενδεχομένως να προκληθούν στο
ίδιο το πιστωτικό σύστημα της χώρας από μια μεγάλη αύξηση των «κόκκινων»
λογαριασμών δανείων στο μέλλον.

Ιλιγγιώδης αύξηση

Το 2000 το σύνολο των χρεών από καταναλωτικά δάνεια και από αγορές με
πιστωτικές κάρτες αυξήθηκε κατά 562 δισ. δρχ. ή 42,7% ως συνέχεια της εξίσου
μεγάλης αύξησης κατά 315 δισ. δρχ. ή 31,5% που είχε σημειωθεί στα χρέη αυτά το
1999. Με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, που ξεπερνούν τα επίπεδα του 2000, αυξάνονται
και φέτος τα υπόλοιπα των καταναλωτικών δανείων και τα χρέη από πιστωτικές
κάρτες, αφού τα χαμηλότερα επιτόκια σπρώχνουν όλο και περισσότερα νοικοκυριά
στη λύση του δανεισμού από την τράπεζα για την εκπλήρωση των στόχων τους.
Ενδεικτικές για τη φρενήρη αυτή κατάσταση είναι οι προβλέψεις των μεγάλων
εμπορικών τραπεζών της χώρας, οι οποίες κάνουν τους λογαριασμούς των εσόδων
τους εκτιμώντας ότι το 2001 οι χορηγήσεις καταναλωτικών δανείων θα αυξηθούν
ακόμη και πάνω από 50% σε σχέση με το 2000.

Τι θα γίνει, όμως, αν ξαφνικά στο μέλλον αρχίσουν να συσσωρεύονται απλήρωτοι
λογαριασμοί δανείων στις τράπεζες; Ποιοι θα είναι οι χαμένοι στην περίπτωση
αυτή; Το ερώτημα είναι σαφές. Και η απάντηση που δίνουν τα ίδια τα στελέχη της
Τράπεζας της Ελλάδος, ακόμη σαφέστερη, όταν καλούνται να μιλήσουν για το ποιοι
θα επιβαρυνθούν τις επιπτώσεις της υπερχρέωσης των νοικοκυριών από τραπεζικά
καταναλωτικά δάνεια και κάρτες. Το «λογαριασμό» θα κληθούν να πληρώσουν τα
νοικοκυριά, αλλά και οι τράπεζες, ιδιαίτερα οι μικρές, που θα αναγκασθούν να
απορροφήσουν το μεγάλος μέρος των ζημιών από τους καθυστερούμενους
λογαριασμούς δανείων, απαντούν τα ίδια στελέχη, που προετοιμάζουν τώρα τις
επόμενες κινήσεις τους, ώστε να αποτραπεί ένα τέτοιο οδυνηρό ενδεχόμενο.

«Δεν πρόκειται να ληφθούν μέτρα αυστηροποίησης των όρων χορήγησης
καταναλωτικών δανείων από τις τράπεζες», προεξοφλούν παράγοντες της διοίκησης
της Τράπεζας της Ελλάδος. Άλλωστε, οι ίδιοι πιστεύουν ότι αυτό που έχει
σημασία σε αυτή τη φάση δεν είναι ο περιορισμός των χορηγούμενων δανείων στο
σύνολο της χώρας, αφού κατά την άποψή τους η αναμενόμενη αυτή μεγάλη αύξηση
των καταναλωτικών δανείων ­ ως αποτέλεσμα της πτώσης των επιτοκίων ­ δεν
οδηγεί, προς το παρόν τουλάχιστον, σε αξιοσημείωτες επιπτώσεις στην οικονομία.
Από τις αναλύσεις των στοιχείων που κάνει η Τράπεζα της Ελλάδος προκύπτει το
συμπέρασμα ότι η αύξηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της
χώρας το 2000 και τους πρώτους μήνες του 2001 δεν οφείλεται τόσο στην αύξηση
των εισαγωγών καταναλωτικών αγαθών (που αγοράσθηκαν με δάνεια), αλλά στην
αύξηση της δαπάνης για εισαγωγές πετρελαιοειδών λόγω της εκτίναξης στα ύψη της
διεθνούς τιμής του δολαρίου. Επίσης, σημαντική συμβολή είχε και το γεγονός ότι
μέχρι το πρώτο τρίμηνο του έτους η Ελλάδα δεν είχε εισπράξει ούτε δραχμή από
τα κοινοτικά κονδύλια του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, με αποτέλεσμα να
υπάρξει σημαντική αύξηση του ελλείμματος. Πρόκειται για δύο αιτίες που
εκτιμάται ότι θα εκλείψουν σταδιακά, τους επόμενους μήνες, καθώς σύμφωνα με τα
στοιχεία, το πεντάμηνο εισέρρευσαν σημαντικά κονδύλια από την Ευρωπαϊκή Ένωση
(το Γ΄ ΚΠΣ), ενώ εκτιμάται ότι και οι τιμές των υγρών καυσίμων θα
ομαλοποιηθούν σταδιακά. Επίσης, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος
περιορισμένες είναι και οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό από την αύξηση της
καταναλωτικής πίστης.

Ο κίνδυνος

Αυτό που έχει πρωταρχική σημασία για την Τράπεζα της Ελλάδος είναι να
διασφαλισθεί ότι η μεγάλη αύξηση της καταναλωτικής πίστης δεν θα υποσκάψει τη
σταθερότητα του πιστωτικού συστήματος της χώρας. Σύμφωνα με στελέχη της, ο
κίνδυνος από τον υπερδανεισμό αφορά σε πρώτη φάση τις ίδιες τις τράπεζες και
κατ’ επέκταση τους δανειζόμενους. Γι’ αυτό και οι παρεμβάσεις, στις οποίες
προγραμματίζει να προχωρήσει η κεντρική τράπεζα της χώρας, θα αφορούν τη
δημιουργία του πλαισίου εκείνου που θα διασφαλίζει το τραπεζικό σύστημα από
τον κίνδυνο να πολλαπλασιασθούν στο μέλλον οι «κόκκινοι» λογαριασμοί
καταναλωτικών δανείων. Ο κίνδυνος αυτός, όπως αναφέρουν οι ίδιες τραπεζικές
πηγές, αφορά κυρίως τις μικρές τράπεζες που έχουν αποδυθεί περισσότερο από τις
άλλες στον ανταγωνισμό της προσφοράς καταναλωτικών δανείων.

Έτσι, η Τράπεζα της Ελλάδος σκέπτεται να αυξήσει για τις μικρές τράπεζες το
συντελεστή φερεγγυότητας, που ισοδυναμεί με το ποσοστό των ιδίων κεφαλαίων που
πρέπει να διακρατούν σε σχέση με το σύνολο των χορηγήσεων δανείων. Σήμερα, με
βάση τη νομοθεσία, το ποσοστό αυτό είναι ενιαίο για όλες τις τράπεζες και
ανέρχεται σε 8%. Η Τράπεζα της Ελλάδος δεν σκοπεύει να αλλάξει τη νομοθεσία,
αλλά να αναγκάσει, στην πράξη, τις μικρές τράπεζες να τηρούν υψηλότερο ποσοστό
φερεγγυότητας προκειμένου να υπάρχει διασφάλιση από μελλοντικούς κινδύνους.

Επίσης, η κεντρική τράπεζα της χώρας πρόκειται να εντατικοποιήσει τους
ελέγχους της στο τραπεζικό σύστημα. Έτσι, ανά πάσα στιγμή θα είναι ενήμερη για
το ύψος των χορηγήσεων όλων των κατηγοριών δανείων από το σύνολο των τραπεζών,
για την πορεία των καθυστερούμενων δανείων και άλλα στοιχεία που θα τη
βοηθήσουν να έχει καλύτερη εικόνα για την εξέλιξη του δανεισμού, ώστε να
λαμβάνει έγκαιρα τα κατάλληλα μέτρα.