ΔΡΟΜΟΙ

Πολύ κράτος…

… εργάσιμη εβδομάδα 35 ωρών, καλό φαγητό και τρένα που φτάνουν και φεύγουν
στην ώρα τους. Τι άλλο χρειάζεται κανείς στη ζωή του για είναι ευχαριστημένος;
Και όμως, όλοι τα βάζουν με τους Γάλλους που τα βάζουν με τους Αμερικανούς,
που τους λένε αντιαμερικανούς. Είδαμε και τον Μπους, είδαμε και τα αμερικάνικα
καμώματά του. Τώρα που ήλθε, είδε και απήλθε, αναρωτιόμαστε μαζί με το
περιοδικό «New Statesman»: Βρε, μήπως έχουν δίκιο οι Γάλλοι; Μήπως είχαν πάντα
δίκιο;

Οι Γάλλοι…

… πιστεύουν πως αυτοί δημιούργησαν την Αμερική. Και σε αυτό έχουν κάποιο
δίκιο ­ τζάμπα πολέμησε ο μαρκήσιος Λαφαγιέτ στον αμερικανικό πόλεμο της
Ανεξαρτησίας; Οι Γάλλοι πιστεύουν πως οι Αμερικανοί τους πέταξαν έξω από το
Βιετνάμ, με αποτέλεσμα τη γνωστή τραγωδία. Οι Γάλλοι πιστεύουν πως καλά έκανε
ο Ντε Γκωλ και πέταξε το ΝΑΤΟ έξω από τη Γαλλία, πως δικαίως ήθελε τα δικά του
πυρηνικά όπλα, πως σωστά φλερτάρισε τους Σοβιετικούς και όποιους άλλους
έμπαιναν στα ρουθούνια των ΗΠΑ, πως ορθώς απεχθανόταν τους Βρετανούς που τους
έβλεπε πάντα σαν δούρειο ίππο των Αμερικανών.

Τυφλοί…

… δεν είναι οι Γάλλοι. Ανάμεσα στην παγκοσμιοποίηση και την αμερικανοποίηση
(εξαμερικανισμό) μπορούν να διακρίνουν πως δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά. Κάτι
τέτοιο λέει ο υπουργός Εξωτερικών Υμπέρ Βεντρίν στο βιβλίο του «Τα ατού της
Γαλλίας». Πάνω κάτω συμφωνεί μαζί του και ο Μποβέ, που έχει ξεσηκώσει τους
αγρότες κατά της παγκοσμιοποίησης. Ο Βεντρίν, ο Μποβέ και πολλοί άλλοι
πιστεύουν πως η Γαλλία έχει δίκιο και πως η Αμερική έχει άδικο: το πολύ
κράτος, ο νομοθετικός έλεγχος των αγορών, η γενναία κοινωνική πρόνοια, η
πολιτιστική ανεξαρτησία και το φρένο στις ιδιωτικοποιήσεις, δείχνουν τον σωστό
δρόμο. Αυτές οι κατ’ εξοχήν (ζοσπενικές) γαλλικές αξίες βυθίζουν ακόμη και
τους πιο οξυδερκείς Αμερικανούς σε έναν γρίφο (που θυμίζει και κάτι από
Ελλάδα), στον οποίο ακόμη δεν έχουν μπορέσει να βρουν την απάντηση: Αφού οι
Γάλλοι τα κάνουν όλα τόσο «λάθος», τότε πώς γίνεται και ζουν τόσο καλά ­ και
όχι απλώς καλά, αλλά καλύτερα από όλους τους άλλους;

Ο γιαλός…

… είναι στραβός. Με τέτοιες φτηνές απαντήσεις, οι Αμερικανοί προσπαθούν να
«λύσουν» τον γρίφο. Τι να πουν, πως οι ίδιοι στραβά αρμενίζουν; Με κάτι τέτοιο
θα ήταν σαν να ευλογούσαν τις γαλλικές αξίες, τον Ζοσπέν που χαρακτηρίζει την
κυβέρνησή του ως την «πιο αριστερή του δυτικού κόσμου» και που έχει βάλει
νομοθετικό χαλινάρι στην παγκοσμιοποίηση. Οι Αμερικανοί δεν δίνουν καμιά
προσοχή σε όσα συμβαίνουν στη Γαλλία, σε όσα συμβαίνουν αλλού, ενοχλούνται που
οι σοσιαλιστές Ευρωπαίοι θέλουν να βάλουν μια «σφραγίδα ελέγχου» πάνω στην
παγκοσμιοποίηση, που πιστεύουν πως ο καπιταλισμός έχει τα όριά του, πως οι
αγορές δεν πρέπει να είναι ασύδοτες, πως ο δημόσιος τομέας δεν είναι
απαραιτήτως κακός, πως το λίγο δεν είναι απαραιτήτως καλύτερο από το πολύ
κράτος. Αιωνίως απορημένοι, αυτοί οι Αμερικανοί. Εκείνον το γρίφο που λέγαμε,
δεν θα τον λύσουν ποτέ.