ΔΡΟΜΟΙ

Η νύχτα…

… της 18ης Ιουνίου 1815 έμεινε στην ιστορία. Ύστερα από 23 χρόνια πολέμων
στην Ευρώπη, ο Ναπολέων βρέθηκε αντιμέτωπος με τα αγγλικά, τα ολλανδικά και τα
πρωσικά στρατεύματα στο Βατερλώ. Πριν από τα μεσάνυχτα, η μάχη είχε τελειώσει.
Οι Γάλλοι είχαν ηττηθεί. Περισσότερους από 50.000 νεκρούς και τραυματίες είχαν
αφήσει πίσω τους στο πεδίο της μάχης. Απώλειες βαριές, που όμως κάποιοι
άνθρωποι είχαν κάθε λόγο να χαίρονται γι’ αυτές.

Οι οδοντογιατροί…

… θα έκαναν χρυσές δουλειές: δεν έβλεπαν μπροστά τους νεκρούς, μονάχα
μασέλες. Στις αρχές του 19ου αιώνα, όσοι είχαν μπόλικα χρήματα και ελάχιστα
δόντια, ήταν πρόθυμοι να χρυσοπληρώσουν μια καλή οδοντοστοιχία. Και οι
καλύτερες φτιάχνονταν με πραγματικά ανθρώπινα δόντια. Η ζήτηση για δόντια από
δεύτερο χέρι ήταν πολύ μεγαλύτερη από την προσφορά. Μα έρχονταν οι πόλεμοι να
φέρουν την ισορροπία. Το Βατερλώ «έδωσε» αρκετά δόντια για να γεμίσουν ένα
σωρό στόματα στην Αμερική και την Ευρώπη. Όταν είχε καταλαγιάσει πια ο αχός
της μάχης και είχε πέσει για τα καλά το σκοτάδι, σκυφτές σκιές σέρνονταν από
πτώμα σε πτώμα, αφαιρώντας τα όπλα και καθετί πολύτιμο από τις σκισμένες και
ματωμένες στολές. Ύστερα, η τελευταία πράξη της βεβήλωσης: με δεξιοτεχνία που
θα τη ζήλευε και ένας χειρουργός, ξερίζωναν και έχωναν στην τσέπη όποια καλά
μπροστινά δόντια έβρισκαν στα ανοιχτά στόματα.

Παράξενη…

… «εφεύρεση» ο άνθρωπος. Ζει και δεν του δίνει κανείς σημασία. Πεθαίνει και
γίνεται περιζήτητος. Είμαστε όλοι προικισμένοι με φωνή, μα ζούμε και
πεθαίνουμε οι πιο πολλοί χωρίς ποτέ να τα καταφέρουμε να αρθρώσουμε λόγο,
χωρίς ποτέ αυτή η φωνή να ακουστεί. Η σύγχρονη επιστήμη έρχεται να μας δώσει
άλλη μια ευκαιρία, σε μια άλλη ζωή. Σε πέντε χρόνια, ο λάρυγγας νεκρών δωρητών
θα μπορεί να μεταμοσχεύεται σε ανθρώπους που έχουν χάσει τον δικό τους λάρυγγα
από καρκίνο. Τίνος θα είναι η φωνή; Ο ζωντανός θα μιλάει με τη φωνή του νεκρού
ή το αντίστροφο; Κάπου ανάμεσα σε ζωντανούς και νεκρούς, η φωνή θα είναι
μετέωρη.

Οι μετέωρες…

… ψυχές, στη ζωροαστρική θρησκεία, οι ψυχές δηλαδή των ανθρώπων που ήταν
πολύ κακοί για να πάνε στον παράδεισο, αλλά όχι αρκετά κακοί για να πάνε στην
κόλαση, πηγαίνουν κάπου ανάμεσα, μεταξύ ουρανού και γης. Αυτές και άλλες
πεποιθήσεις καθώς και τελετουργικά για τον θάνατο και τη μεταθανάτια ζωή πάνε
περίπατο στη σύγχρονη δυτική κοινωνία χάριν ευκολίας και οικονομίας. Αν όμως
το νόημα της ζωής συνδέεται με το νόημα του θανάτου, τότε χρειάζεται να
ξαναβρούμε επειγόντως το κομμένο νήμα, εκείνο που συνέδεε την αρχαιοελληνική
«πρόθεσιν» (προετοιμασία και περιποίηση του σώματος) με την «εκφορά» (νεκρική
πομπή) και τη «θυσία». Αλείφοντας με βάλσαμο το αγαπημένο κορμί, στην ουσία οι
ζωντανοί μαλάκωναν τον πόνο στη δική τους ψυχή. Στη σημερινή βαρβαρική
κοινωνία, ο νεκρός ξαποστέλνεται συνοπτικά, με το κινητό τηλέφωνο και την
πιστωτική κάρτα ­ τόσο το χειρότερο για την ψυχή των ζωντανών.