ΔΡΟΜΟΙ

Παράδεισοι…

… υπάρχουν πολλοί. Δεν μας λείπουν. Φορολογικοί, τεχνητοί, τουριστικοί…
Δεν ξέρει κανείς ποιον να πρωτοδιαλέξει. Νησί, ξενοδοχείο, κάμπινγκ. Οι
διαφημιστικές μπροσούρες λένε πάντα το ίδιο: εκεί είναι βέβαιο πως θα περάσετε
καλά, χωρίς σκοτούρες, χωρίς σπρωξίδι, χωρίς άγχος, θα ζήσετε τα όνειρά σας.
Ώσπου να ανακαλύψετε ­ αν δεν το γνωρίζετε ήδη ­ πως όλα αυτά είναι λόγια του
αέρα. Παράδεισος πουθενά, μονάχα ψεύτικα παλάτια γαρνιρισμένα με τσούχτρες ή
κουνούπια ή πλήξη. Κάπου μπορεί οι φόροι να είναι λιγότεροι, κάπου αλλού
μπορεί να προσφέρεται μια εφήμερη χημική ευφορία, κάπου παρακάτω μπορεί ο
ουρανός να είναι γενικώς γαλανός. Όμως ένα είναι βέβαιο: παράδεισος πουθενά.

Το συμπέρασμα…

… στο οποίο θα καταλήξετε και εσείς ­ όπως όλοι ­ είναι πως ο παράδεισος ή
έχει χαθεί ή δεν έχει έρθει ακόμη. Στο αναμεταξύ, τίποτα απολύτως. Ο
παράδεισος είναι νοσταλγία ή ελπίδα, ποτέ πραγματικότητα που μπορεί να ζήσει
κανείς εδώ και τώρα. Αυτό ακριβώς αμφισβητεί η Σεβερίν Οφρέ στο βιβλίο της
«Όψεις του παραδείσου» (εκδ. Arlea). Πρόκειται βέβαια για φιλοσοφία, αλλά
τέτοια που δεν ξεχνάει τη ζωή. Επίγειος παράδεισος; Υπάρχει, λέει η Σεβερίν.
Πραγματικά. Μονάχα μην ψάξετε σε χάρτη. Είχε ψάξει και ο Κολόμβος. Πρέπει να
ξέρει κανείς πού να ψάξει. Γιατί, μολονότι ο παράδεισος δεν βρίσκεται πουθενά,
δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει «κάπου» ­ ο Δάντης (φωτ.) τον βρήκε στη Βεατρίκη.
Πρέπει να ψάξετε στον «χάρτη» του κορμιού, εκεί που το ένα σώμα περιμένει το
άλλο, εκεί που το σμίξιμο ανοίγει έναν καινούριο κόσμο μέσα σε έναν άλλο.
Είναι ανάγκη ­ θα ρωτήσει κανείς ­ να μιλάμε με αυτό τον θρησκευτικό όρο για
τον έρωτα, την τρυφερότητα, τη φιλία; Ναι, λέει, η Οφρέ, που δεν θέλει να
χαρίσει στη θρησκεία τούς άπειρους κόσμους της αγάπης.

Η ύπαρξη…

… του παραδείσου εξαρτάται από λιγοστά πράγματα. Φτάνει να ξέρει να απλώνει
κανείς τρυφερά το χέρι, να δίνει προσοχή, εμπιστοσύνη, ακόμη και να επιμένει.
Μα αν υπάρχει, τότε γιατί οι άνθρωποι είναι τόσο απομακρυσμένοι, σαν να
νιώθουν αφόρητη κάθε ευτυχία; Κάθε φορά που βρίσκονται μπροστά σε μιαν
ανάλαφρη και μόνιμη ηρεμία, σε έναν κόσμο «στρογγυλεμένο», κάνουν σαν να τους
πιάνει ένας βουβός πανικός. Μα τα είπαμε κιόλας στην αρχή. Δεν είναι οι
παράδεισοι που λείπουν. Αν κάτι λείπει, είναι πως ο άνθρωπος δεν έχει ακόμη
συνηθίσει να ζει σε αυτούς χωρίς φόβο.

Οι αντιρρήσεις…

… είναι πολλές ­ τις ακούμε. Πού τον βλέπετε εσείς τον παράδεισο με τόσα
εκατομμύρια ανθρώπους που πεθαίνουν της πείνας, με τόσους πολέμους, τόσες
αρρώστιες και βάσανα; Σωστά. Όμως, όλοι γνωρίζουμε πως ακόμη και στον βαθύτερο
πόνο, υπάρχουν στιγμές που ξεφεύγουν από τον χρόνο. Όχι πως αρνιέται κανείς
τον θάνατο, αλλά μπορεί να μαθαίνει να ζει μαζί του και εναντίον του. Άλλωστε,
δίχως κόλαση, τι θα ήταν ο παράδεισος;