ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η νέα μάχη για το Βελιγράδι

Το Βελιγράδι έχει αλλάξει όψη από τότε που ο Μιλόσεβιτς αναγκάστηκε να
εγκαταλείψει την εξουσία. Στην Κνέζα Μιχαΐλα, τη μεγάλη εμπορική αρτηρία του
κέντρου, οι κάτοικοι έχουν ξαναρχίσει να χαζεύουν τις βιτρίνες.

Κνέζα Μιχαΐλα. Η μεγάλη εμπορική αρτηρία του κέντρου του Βελιγραδίου γεμίζει πλέον καθημερινά με κόσμο

Οι τιμές, βέβαια, εξακολουθούν να υπερβαίνουν τις δυνατότητές τους. Τη θέση
των τοπικών αγαθών, όμως, που μέχρι πρόσφατα ήταν τα μόνα που διετίθεντο στα
καταστήματα, έχουν πάρει τώρα τα ιταλικά ρούχα και οι γερμανικές ηλεκτρικές
συσκευές.

Ύστερα από μια δεκαετία απομόνωσης και διεθνών κυρώσεων, οι ξένοι επέστρεψαν
στο Βελιγράδι. Και προκειμένου να αποκομίσουν κέρδη από την παρουσία τους,
έχουν επιδοθεί σε έναν ανελέητο ανταγωνισμό.

Γερμανοί, Ιταλοί, Γάλλοι, Άγγλοι, Ρώσοι, Αμερικανοί, Έλληνες, Κροάτες… Οι
επενδυτές συνωστίζονται στις πόρτες της πόλης. «Η Γιουγκοσλαβία είναι η
τελευταία παρθένα αγορά της Ευρώπης», εξηγεί ο Νέναντ Λούκιτς, αρχισυντάκτης
του καθημερινού ενημερωτικού δελτίου «Yugoslavia Today». «Είναι όμως και η πιο
μεγάλη, καθώς και η ταχύτερα αναπτυσσόμενη, αγορά των Βαλκανίων».

Οι ξένοι επιχειρηματίες το έχουν καταλάβει. Ήδη έχουν εγκατασταθεί στη χώρα
περισσότερες από 2.000 ξένες εταιρείες. Τους πιο χαμηλούς τόνους τους κρατούν
οι Αμερικανοί ­ οι μνήμες από τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ είναι ακόμη νωπές.
Μέχρι στιγμής, πάντως, έχουν «βάλει πόδι» στη Γιουγκοσλαβία περισσότερες από
20 αμερικανικές επιχειρήσεις.

Μεγάλο δυναμισμό επιδεικνύουν ακόμη οι Γερμανοί και οι Ιταλοί. Οι Γερμανοί
χρησιμοποιούν μια δοκιμασμένη μέθοδο. Ομοσπονδιακή κυβέρνηση, περιφερειακές
κυβερνήσεις, εμπορικά και βιομηχανικά επιμελητήρια, όλα τα εργαλεία, δημόσια
και ιδιωτικά, χρησιμοποιούνται ταυτοχρόνως. Υπολογίζεται ότι στη χώρα
βρίσκονται σήμερα περισσότεροι από 1.000 Γερμανοί, έναντι μόλις 100 Γάλλων.

Όσο για τις ιταλικές επιχειρήσεις, οι περισσότερες είναι από τη Βόρεια Ιταλία
και αναζητούν στη Γιουγκοσλαβία φθηνά αλλά ειδικευμένα εργατικά χέρια. Έχουν
επίσης τη δυνατότητα να λαμβάνουν δάνεια με πολύ ευνοϊκούς όρους από ιταλικές
τράπεζες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να είναι σήμερα οι δεύτεροι εμπορικοί
εταίροι της Γιουγκοσλαβίας, μετά τους Γερμανούς.

Απέναντι στους δύο αυτούς γίγαντες, οι υπόλοιποι επενδυτές είναι αναγκασμένοι
να υιοθετήσουν μια επιθετική εμπορική πολιτική. Οι Ρώσοι, για παράδειγμα,
είναι πιο διακριτικοί, αλλά ιδιαίτερα δραστήριοι στον τομέα της ενέργειας. Οι
Έλληνες, πάλι, που δεν διέκοψαν ποτέ εντελώς τις εμπορικές τους σχέσεις με
τους Σέρβους, έχουν κάνει σημαντικές επενδύσεις στους τομείς της γεωργίας και
των τροφίμων.

Μπροστά σε αυτόν τον ανταγωνισμό, η κυβέρνηση του Βελιγραδίου αναγκάζεται να
λάβει μέτρα. Μέσα σε λιγότερους από τέσσερις μήνες, η κυβέρνηση έχει
υιοθετήσει πολλούς σημαντικούς νόμους, ενώ έχει δεσμευθεί να καθορίσει μέχρι
το τέλος του χρόνου το νομικό πλαίσιο για τη λειτουργία των ξένων
επιχειρήσεων. Η Γιουγκοσλαβία βιάζεται να εκπληρώσει την υπόσχεσή της ότι
αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά των Βαλκανίων. Οι ξένοι επιχειρηματίες, πάντως,
είναι έτοιμοι.