Μαχαίρι σε φοροαπαλλαγές και φορολόγηση παροχών σε είδος

Τον περιορισμό ή και την κατάργηση φοροαπαλλαγών (εκπτώσεων δαπανών, μειώσεων
φόρου κ.ά.) για όσους έχουν υψηλά εισοδήματα, προσανατολίζεται να προτείνει
στην κυβέρνηση η Επιτροπή για την αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος.
Παράλληλα, εξετάζεται σειρά άλλων μέτρων για τη φορολόγηση παροχών των
επιχειρήσεων προς τα στελέχη τους (διαμερισμάτων, αυτοκινήτων, προϊόντων
κ.ά.), τα οποία σύμφωνα με τη νομοθεσία αποτελούν εισόδημα, αλλά δεν
φορολογούνται.

Πρόκειται για δύο μέτρα που συζητούνται ήδη στο τραπέζι της Επιτροπής των
καθηγητών και των στελεχών του υπουργείου Οικονομικών, που έχουν αναλάβει να
σηκώσουν το βάρος της φορολογικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα.

Για την Επιτροπή, το κύριο ζητούμενο αυτήν τη στιγμή είναι η διεύρυνση της
φορολογικής βάσης προκειμένου να υπάρξει σημαντική αύξηση των εσόδων τα
επόμενα χρόνια και να «χρηματοδοτηθούν» οι μειώσεις στη φορολογία εισοδήματος
φυσικών προσώπων (μισθωτών, συνταξιούχων κ.ά.) και των επιχειρήσεων, που θα
υπάρξουν στο πλαίσιο της αναμόρφωσης.

Στην κατεύθυνση αυτή, η Επιτροπή σκέπτεται να προτείνει τη δραστική μείωση ή
και κατάργηση, σε ορισμένες περιπτώσεις, των φοροαπαλλαγών για όσους έχουν
υψηλά εισοδήματα, καθώς θεωρεί ότι το μέτρο αυτό, εκτός των άλλων, μπορεί να
συμβάλλει και στην άρση αδικιών που χαρακτηρίζουν σήμερα το φορολογικό σύστημα
της χώρας. Στις φοροαπαλλαγές αυτές περιλαμβάνονται και οι εκπτώσεις δαπανών
από το εισόδημα των φορολογουμένων.

Πρόκειται για τις εκπτώσεις των τόκων εξόφλησης στεγαστικού δανείου απόκτησης
πρώτης κατοικίας, των δαπανών ιατρο-νοσοκομειακής περίθαλψης των
φορολογουμένων, των ασφαλίστρων ζωής ή προσωπικών ατυχημάτων, των δαπανών για
την πληρωμή διδάκτρων σε φροντιστήρια ή για ιδιαίτερα μαθήματα, καθώς και των
δαπανών που από φέτος θα καταβάλλουν οι φορολογούμενοι για την αγορά και τη
χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών. Με βάση το ισχύον καθεστώς, αυτές οι
κατηγορίες δαπανών ­ πλην των εξόδων ιατρο-νοσοκομειακής περίθαλψης και των
τόκων εξόφλησης στεγαστικού δανείου για πρώτη κατοικία ­ αφαιρούνται μέχρι
ενός ποσοστού από το συνολικό εισόδημα του φορολογουμένου. Ειδικότερα,
εκπίπτει ποσό ίσο με το 40% κάθε δαπάνης και μέχρι 250.000 δρχ. κατά ανώτατο
όριο από κάθε φορολογούμενο. Οι δαπάνες για τόκους εκπίπτουν στο σύνολό τους,
ενώ οι δαπάνες ιατρο-νοσοκομειακής περίθαλψης αφαιρούνται εξ ολοκλήρου, όταν
το συνολικό οικογενειακό εισόδημα του φορολογουμένου είναι μέχρι 10 εκατ. δρχ.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το σημερινό καθεστώς είναι άδικο και ευνοεί όσους έχουν
υψηλά εισοδήματα, εις βάρος των άλλων φορολογουμένων. Όπως τονίζουν μέλη της
Επιτροπής, σήμερα, ο κάτοχος υψηλού εισοδήματος που πήρε στεγαστικό δάνειο για
αγορά πρώτης κατοικίας ευνοείται σε σχέση με κάποιον άλλο, με χαμηλότερό
εισόδημα, ο οποίος αγόρασε πρώτη κατοικία επίσης με στεγαστικό δάνειο.

Ο πρώτος, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να πάρει μεγαλύτερο στεγαστικό δάνειο
λόγω υψηλότερου εισοδήματος, έχει μεγαλύτερο φορολογικό όφελος, αφού μπορεί να
εκπέσει μεγαλύτερο ποσό τόκων από το εισόδημά του απ’ ό,τι ο άλλος
φορολογούμενος που πήρε μικρότερο δάνειο.

Παράλληλα, η δαπάνη για τόκους αφαιρείται από την οροφή του εισοδήματος. Αυτό
σημαίνει ότι ο φόρος που γλιτώνει αυτός που έχει υψηλότερο εισόδημα, λόγω του
υψηλότερου φορολογικού συντελεστή που ισχύει στα υψηλότερα εισοδηματικά
κλιμάκια, είναι πολύ περισσότερος από ό,τι ο φόρος που εκπίπτει για τον
χαμηλόμισθο. Από την οροφή του εισοδήματος αφαιρούνται και οι δαπάνες
ιατρο-νοσοκομειακής περίθαλψης, όπως και οι υπόλοιπες που αφορούν στα
ασφάλιστρα, τα ενοίκια, τα δίδακτρα κ.ά. Αυτό σημαίνει ότι η έκπτωση των
250.000 δρχ. για κάθε μία από αυτές τις δαπάνες αντιστοιχεί σε μεγαλύτερη
φορολογική ελάφρυνση για όσους έχουν υψηλά εισοδήματα, συγκριτικά με τους
κατόχους χαμηλότερων εισοδημάτων. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με τα μέλη της
Επιτροπής, καθιστά επιβεβλημένη την αλλαγή του τρόπου έκπτωσης από το εισόδημα
των φορολογουμένων και των δαπανών αυτών.

Καθιέρωση ορίων

Μία από τις σκέψεις που συζητούνται, είναι η καθιέρωση κάποιου ανώτατου ορίου
εισοδήματος πάνω από το οποίο δεν θα παρέχονται ορισμένες από τις ανωτέρω
εκπτώσεις δαπανών.

Επίσης, συζητείται η αλλαγή του τρόπου έκπτωσης των δαπανών αυτών από το
εισόδημα των φορολογουμένων. Ένα από τα σενάρια που θα συζητηθούν, είναι οι
παραπάνω δαπάνες να εκπίπτουν από τη βάση του εισοδήματος και όχι από την
οροφή του, ώστε όλοι οι φορολογούμενοι να έχουν το ίδιο φορολογικό όφελος,
αφού ο χαμηλός φορολογικός συντελεστής ισχύει ανεξαιρέτως για όλους τους
φορολογουμένους.

Παροχές σε στελέχη

Παράλληλα, η Επιτροπή έχει ήδη καταγράψει μία σειρά από παροχές που δίνουν οι
επιχειρήσεις προς τα στελέχη τους, οι οποίες έχουν τον χαρακτήρα εισοδηματικής
ενίσχυσης. Πρόκειται για παροχές σε είδος που αφορούν στην παραχώρηση, από τις
εταιρείες στα στελέχη τους, της χρήσης αυτοκινήτων και κατοικιών, την κάλυψη
των δαπανών των ενοικίων των κατοικιών τους κ.ά. Οι παροχές αυτές είναι σήμερα
μία από τις προσφιλέστερες μεθόδους κάλυψης μέρους των αποδοχών των στελεχών
από τις επιχειρήσεις, αφού οι περισσότερες από τις παροχές αυτές δεν
φορολογούνται, ενώ απαλλάσσουν τις επιχειρήσεις από άλλα πρόσθετα έξοδα
(ασφαλιστικά κ.ά.). Σημειώνεται ότι με βάση τη νομοθεσία, όλες αυτές οι
παροχές σε είδος των επιχειρήσεων προς τα στελέχη τους θεωρούνται εισόδημα, το
οποίο πρέπει να φορολογείται. Όμως, στην πράξη, τα εισοδήματα αυτά παραμένουν
αφορολόγητα. Η Επιτροπή στο πόρισμά της θα προτείνει και τους τρόπους με τους
οποίους θα εντοπίζονται τα εισοδήματα αυτά, προκειμένου να φορολογηθούν.

Η κατεύθυνση

Βασική κατεύθυνση των προτάσεων που θα υποβάλει στην κυβέρνηση η Επιτροπή θα
είναι ο δραστικός περιορισμός των εξαιρέσεων από τη φορολογία, που έχουν
θεσπισθεί κατά καιρούς με τους φορολογικούς νόμους. Η Επιτροπή, επικεφαλής της
οποίας είναι ο καθηγητής κ. Θεόδωρος Γεωργακόπουλος, εργάζεται ήδη προς την
κατεύθυνση αυτή συγκεντρώνοντας, σε πρώτη φάση, όλες τις εξαιρέσεις και τις
απαλλαγές από τη φορολογία που ισχύουν σήμερα. Σε δεύτερη φάση, θα εξετάσει
ποιες από αυτές πρέπει να καταργηθούν.

Επίσης, εξετάζεται η αναπροσαρμογή του σημερινού καθεστώτος υπολογισμού του
τεκμαρτού εισοδήματος των φορολογουμένων. Στις προθέσεις της Επιτροπής είναι
να προτείνει τον δραστικό περιορισμό, αν όχι την κατάργηση, των τεκμηρίων
διαβίωσης (Ι.Χ. αυτοκινήτων κ.ά.) και τη διατήρηση και ενίσχυση των τεκμηρίων
απόκτησης περιουσιακών στοιχείων από τους φορολογουμένους.

Η Επιτροπή αναμένεται να παραδώσει στην κυβέρνηση τις προτάσεις της για τις
αλλαγές στη φορολογία την άνοιξη του 2002. Με βάση τις προτάσεις αυτές, η
κυβέρνηση θα λάβει τις αποφάσεις της. Οι αποφάσεις αυτές θα οριστικοποιηθούν
το φθινόπωρο του 2002 και θα περιληφθούν σε νομοσχέδιο που θα κατατεθεί στη
Βουλή. Οι αλλαγές θα ισχύσουν από το 2003.