Το χρήμα, η πολιτική και οι πολίτες

Εν αρχή εντόπισε τα συστατικά στοιχεία της δυτικής δημοκρατίας ο Λίπμαν.
Εσχάτως τον επικαιροποίησε ανανεώνοντας τη θεωρία του των τάξεων ο Τσόμσκι.
Στη «δημοκρατία του θεατή» έχουμε τρεις «τάξεις»: α) Την ειδικευμένη των
πολιτικών και των «παρα-πολιτικών» πάσης ονομασίας. β) Την ιδιωτική εξουσία
που συγκροτούν οι έχοντες και κατέχοντες το χρήμα και τα ΜΜΕ. Οι υπερ-έχοντες
αυτοί πολίτες χρησιμοποιούν το εργαλείο της επικοινωνίας και διάχυσης των
θέσεων και επιθυμιών τους. Η καταλυτική ισχύς της εικόνας τούς επιτρέπει τα
πάντα. γ) Τον λαό που οι αναλυτές ονομάζουν εύστοχα «ζαλισμένο κοπάδι». Τα
τυπικά δεδομένα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας παραμένουν απαραβίαστα. Αλλά
η ουσία της διαρκώς απομειώνεται. Το κοπάδι είναι στόχος επηρεασμού και
καλείται ανά τετραετία να εκλέξει την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση. Μέσα σ’
αυτό το «διαταξικό» πλαίσιο γεννάται το… ιψενικό τρίγωνο σχέσεων πολιτικής,
ιδιωτικών οργανωμένων συμφερόντων και μηχανισμών διαμόρφωσης της κοινής
γνώμης. Η πολιτική στα δημοκρατικά πολιτεύματα ασκείται από τα κόμματα. Οι
επικοινωνιακοί μηχανισμοί που διαπλάθουν την κοινή γνώμη ανήκουν και
ελέγχονται από τα οργανωμένα συμφέροντα. Σε εποχή που το διεθνές περιβάλλον
προωθεί την επιβολή της αγοράς επί της πολιτικής το «τρίγωνο της αμαρτίας»
είναι «in». Οι εγγενείς αδυναμίες του πολιτικού συστήματος περιπλέκονται. Η
υιοθέτηση των τελευταίας γενεάς μέσων και μεθόδων μαζικής επικοινωνίας στον
χώρο της πολιτικής καθιστά ολοένα και περισσότερο αναγκαία την προσφυγή των
κομμάτων τους στο «πρυτανείο» των εχόντων. Οι τελευταίοι ικανοποιούν τα
αιτήματα με το αζημίωτον. Έτσι διαμορφώνεται το πεδίο διαπλοκής πολιτικής και
χρήματος. Η πολιτική βρίσκει το χρήμα και αυτό καπελώνει την πολιτική
πειθαναγκάζοντάς την σε ιδιοτελείς αποφάσεις. Τα οργανωμένα συμφέροντα
συγκροτούν ένα εξωθεσμικό κέντρο εξουσίας, το οποίο τείνει να αποβεί
αποκλειστικό. Στο πεδίο αυτό παίζονται χοντρά παιχνίδια. Ο πλούτος αποκτά
πολιτικήν ισχύ και τούμπαλιν η πολιτική ισχύς πλουτίζει.

Παρασιτικές και ογκώδεις εκβλαστήσεις αυτού του φαινομένου είναι η διαφθορά.
Άλλη όψη της το οργανωμένο έγκλημα.

Η διαπλοκή απονομιμοποιεί την πολιτική. Ο λόγος για απαξίωση δεν είναι
ρητορικό σχήμα. Στον «οπτικό» μας πολιτισμό η αποικιοποίηση της πολιτικής από
τα ΜΜΕ είναι η απονομιμοποίηση του όλου πολιτικού συστήματος. Η πολιτική δράση
γίνεται στρατηγικό παίγνιο («στρατηγική πλαισίωση»). Οι μετέχοντες δεν θέλουν
απλώς να μαζέψουν ψήφους, αλλά να ικανοποιήσουν τους εντολοδότες. Γι’ αυτό τα
ΜΜΕ δεν σκηνοθετούν τη διάδοση ιδεών και οραμάτων, αλλά προάγουν σε όραμα της
πολιτικής τη δική τους σκηνοθεσία. Παράγουν κατά τον Μάγερ θεατρικήν αυταπάτη
εξουσίας. Φυσικό επακόλουθο, η ραγδαία μετάλλαξη ιδεολόγων ακτιβιστών και εν
γένει αριστερών.

Σε άλλους καιρούς η άσκηση της κρατικής εξουσίας και η διασύνδεσή της με την
πολιτική και το χρήμα πραγματοποιούνταν στο επίπεδο του παραδοσιακού
ρουσφετιού. Τότε το αντικείμενο της φαυλότητας ήταν διαστάσεων
«ψιλικατζίδικου». Τώρα ο κύκλος σχέσεων και τα μεγέθη έχουν καταστεί πελώρια.

Πού παίζεται το «έργο»; α) Κρατικές προμήθειες, β) δημόσια έργα και λοιπές
συμβάσεις Δημοσίου, γ) επιδοτήσεις κοινοτικών προγραμμάτων.

Η κατ’ ουσίαν ταύτιση ΜΜΕ και οικονομικών συμφερόντων, μπορεί να αλώσει και να
αλλοιώσει ολόκληρο το σύστημα. Οι τυπικά διακριτοί ρόλοι Τύπου και
επιχείρησης, ιδίως μετά την υιοθέτηση της όχι τυχαίας κοινής πρότασης ΠΑΣΟΚ –
Ν.Δ. στην νέα παράγραφο 9 του άρθρου 14 του Συντάγματος, όπου ασυμβίβαστο
εργολάβου – προμηθευτή Δημοσίου και εκδότη έχει μόνον ο βασικός μέτοχος και
όχι κάθε μέτοχος, στην πραγματικότητα είναι ανύπαρκτοι. Στην εξέλιξή του το
φαινόμενο καταλήγει λερναία ύδρα. Η διαμορφωμένη κρατικοεταιρική σχέση ελέγχει
την κοινή γνώμη και συνακόλουθα τις πολιτικές εξελίξεις. Τα πολιτικά σχήματα
σέρνονται πίσω από τους μεγαλοχρηματοδότες τους.

Ο ενεργός πολίτης είναι η πρώτη αντίσταση στο αδηφάγον τέρας της διαφθοράς και
της αδιαφάνειας.

Οι υγιείς παραγωγικές δυνάμεις πρέπει να συμπράξουν στην ανάσχεση του κακού.
Επιβάλλεται η θεσμική θωράκιση της Πολιτείας.

Η πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ για τα ελληνικά δρώμενα είναι αποκαλυπτική: «Κατά
τη χάραξη της πολιτικής (στην Ελλάδα) συχνά ως μείζων προτεραιότητα τίθεται η
προστασία καθιερωμένων συμφερόντων και όχι η εκπλήρωση των αναγκών των
καταναλωτών και η υποστήριξη της οικονομικής ευρωστίας».

Βεβαιότατα ο πολιτικός κόσμος της χώρας έχει την μείζονα ευθύνη να αποδείξει
τη βούληση και αποφασιστικότητά του, να αρνηθεί πάσαν εξάρτηση και να
επαληθεύσει έμπρακτα την τιμιότητά του. Σίγουρα οι πολιτικοί οφείλουν να
δείξουν τον καλύτερο εαυτό τους. Αλλά αυτό θα πετύχει μόνο αν οι πολίτες
δράσουν ενεργοί και τίμιοι. Δηλαδή, τελικά θετικοί εκεί που αξίζει και
αμείλικτοι τιμωροί εκεί που επιβάλλεται. Ο Ρούζβελτ έλεγε «μια κυβέρνηση
(φυσικά και μια αντιπολίτευση) δεν μπορεί να είναι καλύτερη από την κοινή
γνώμη που τη στηρίζει».

Ο Στέλιος Παπαθεμελής είναι βουλευτής του ΠΑΣΟΚ