[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS) του Λονδίνου δημοσίευσε
πρόσφατα την ετήσια έκθεσή του για τη στρατιωτική ισορροπία στον κόσμο. Η
έκθεση αποκαλύπτει ότι οι αμυντικές δαπάνες σε όλη την Ευρώπη μειώνονται
ετησίως με ρυθμό 5%, εκφραζόμενες σε δολάρια. Έτσι οι αμυντικές δαπάνες στην
Ευρωπαϊκή Ένωση από 187,2 δισ. δολάρια το 1997 μειώθηκαν σε 147,6 δισ. τον
περασμένο χρόνο. Και, παρά την προσπάθεια που καταβάλλει η Ένωση για την
ανάπτυξη της κοινής άμυνας και των αμυντικών ικανοτήτων της, οι αμυντικοί
προϋπολογισμοί εκτιμάται ότι θα συνεχίσουν την πτωτική τους πορεία.

Ένας από τους λόγους γι’ αυτό είναι ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θέλουν να
εξοικονομήσουν πόρους για τη χρηματοδότηση του κοινωνικού κράτους και της
κοινωνικής πολιτικής. Ως γνωστόν, υπάρχει μία αντιθετική σχέση ανάμεσα στο
ύψος των αμυντικών και των κοινωνικών δαπανών. Η σχέση αυτή είχε εκφρασθεί
παλαιότερα από τις σοσιαλδημοκρατικές δυνάμεις στην περίφημη φράση «butter or
guns» («βούτυρο ή όπλα»). Οι χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδιαίτερα οι
σκανδιναβικές μπόρεσαν να εγκαθιδρύσουν ένα ιδιαίτερα αναπτυγμένο σύστημα
κοινωνικής προστασίας γιατί κατάφεραν να μειώσουν τις στρατιωτικές τους
δαπάνες γύρω στο 1% του ΑΕΠ.

Ακαδημαϊκές μελέτες για τις χώρες αυτές έδειξαν ότι δεν μπορεί να υπάρξει
αποτελεσματικό κοινωνικό κράτος όταν οι στρατιωτικές δαπάνες ξεπερνούν το 3%
του ΑΕΠ. Η Ελλάδα δαπανά, ως γνωστόν, το 5% περίπου του ΑΕΠ σε στρατιωτικές
δαπάνες. Πρόκειται για μοναδική περίπτωση χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πράγμα
που εξηγεί εν μέρει το σχετικά χαμηλό επίπεδο των κοινωνικών υπηρεσιών.
Βεβαίως η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια για δραστική μείωση των στρατιωτικών
δαπανών πριν από την ουσιαστική βελτίωση της όλης κατάστασης στο περιφερειακό
σύστημα και την εξάλειψη των κινδύνων και απειλών που την περιστοιχίζουν.

Γι’ αυτό και έχει ιδιαίτερη σημασία και για την προοπτική ανάπτυξης πιο
αποτελεσματικού κοινωνικού κράτους η προσέγγιση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας
και η υπέρβαση των προβλημάτων με, μεταξύ άλλων, την ενσωμάτωση της Τουρκίας
στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο. Την ίδια σημασία έχει και η προσπάθεια για τη
σταθεροποίηση της ευρύτερης περιοχής της Ν.Α. Ευρώπης και ιδιαίτερα των
Βαλκανίων.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ).