Πρωταθλητές φοροδιαφυγής και παραοικονομίας

Ανθεί η παραοικονομία και η διαφθορά στην Ελλάδα. Εισοδήματα της τάξης των
14-15 τρισ. δρχ., που αντιστοιχούν στο 36,7% του ΑΕΠ της χώρας, διακινούνται
κάθε χρόνο στη «μαύρη» οικονομία.

Παράλληλα οι κρατικές υπηρεσίες υγείας, οι Πολεοδομίες και οι Εφορίες
αποτελούν τις τρεις κυριότερες εστίες της διαφθοράς στη χώρα. Η Ελλάδα και η
Ιταλία εμφανίζονται και σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ ως οι πρωταθλήτριες
στη διαφθορά μεταξύ των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τα στοιχεία “σοκ” για το μέγεθος της παραοικονομίας και της διαφθοράς
περιλαμβάνονται στη μελέτη του ΙΟΒΕ “Παραοικονομία και φοροδιαφυγή στην
Ελλάδα” που εκπόνησε ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον καθηγητή του Πάντειου
Πανεπιστημίου κ. Νίκο Τάτσο. Η μελέτη, βασικά σημεία της οποία αποκάλυψαν
πρόσφατα «ΤΑ ΝΕΑ», δόθηκε χθες στη δημοσιότητα. Από αυτήν μεταξύ άλλων
προκύπτουν τα ακόλουθα συμπεράσματα:

* Τα 2 στα 3 ελληνικά νοικοκυριά (66%) συμμετέχουν στην παραοικονομία.

* Το 38,8% του συνόλου της παραοικονομίας διαπράττεται στην Αττική, το 15,9%
στην Κεντρική Μακεδονία, ενώ το 6,3% στη Θεσσαλία.

* Το υψηλότερο ποσοστό φοροδιαφυγής ανά είδος εργασίας παρατηρείται στις
Ένοπλες Δυνάμεις όπου σύμφωνα με την έρευνα το 75% των εργαζομένων σε αυτές
εμφανίζεται να συμμετέχει στην παραοικονομία. Το ίδιο συμπέρασμα προκύπτει για
το 71,3% των γεωργών – κτηνοτρόφων και αλιέων, για το 70,8% των ανειδίκευτων
εργατών και για το 52,2% των ελεύθερων επαγγελματιών. Επίσης, το 80,2% των
σπουδαστών φέρεται ότι δεν δηλώνει εισοδήματα που αποκτά. Παράλληλα, οι
συντάκτες της έρευνας καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο μεγαλύτερος αριθμός όσων
συμμετέχουν στην παραοικονομία δηλώνει εισόδημα μέχρι 170.000 δρχ. τον μήνα,
αν και το μεγαλύτερο ποσοστό της παραοικονομίας διαπράττεται από υψηλότερα
εισοδήματα.

* Το 77,6% του συνόλου της παραοικονομίας διαπράττεται στον ιδιωτικό τομέα.

Όπως αναφέρθηκε κατά την παρουσίαση της μελέτης που έκανε ο γενικός γραμματέας
του υπουργείου Οικονομικών κ. Γιάννης Κουσουλάκος, η Ελλάδα θα ήταν πιο κοντά
στην πραγματική σύγκλιση με τις άλλες χώρες-μέλη της Ε.Ε., αν καταγράφονταν τα
εισοδήματα της ανεπίσημης οικονομίας, ενώ πιο μικρό θα εμφανιζόταν και το
μέγεθος του δημόσιου τομέα.

Στη μελέτη γίνεται ειδική αναφορά στο μέγεθος της εισφοροδιαφυγής, η οποία
όσον αφορά το ΙΚΑ εκτιμάται στο 30% των ετήσιων εσόδων του, δηλαδή σε 700 δισ.
δρχ.

Η μελέτη εξετάζει την εξέλιξη της παραοικονομίας στην Ελλάδα από το 1960 μέχρι
και το 1997, έτος στο οποίο υπολογίζεται ότι ανήλθε στο 36,7% του ΑΕΠ από
31,2% το 1982 και 26,1% το 1960. Σύμφωνα με τη μελέτη, μία από τις
σημαντικότερες αιτίες για την αύξηση της παραοικονομίας είναι η διαφθορά, η
οποία εμφανίζει ιδιαίτερα μεγάλες διαστάσεις στον τομέα της υγείας, στις
Πολεοδομίες και στις Εφορίες. Όσον αφορά τις Εφορίες, ενδεικτικό είναι ότι με
βάση απαντήσεις που έδωσαν φορολογούμενοι σε ερωτήματα που τους υποβλήθηκαν
μόνο το 15% πιστεύει ότι οι φορολογικοί έλεγχοι είναι αμερόληπτοι. Επίσης, το
23% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι τα φαινόμενα της οικονομικής συνδιαλλαγής
στις κρατικές υπηρεσίες έχουν αυξητική τάση. Από το ερωτηματολόγιο προκύπτει
ακόμη ότι στο 9% των πολιτών έχει γίνει πρόταση ­έμμεση ή άμεση­ για
οικονομική συνδιαλλαγή από κρατικούς λειτουργούς. Την ίδια στιγμή το 40% των
ερωτηθέντων απάντησε ότι δεν καταγγέλλει την οικονομική συνδιαλλαγή, γιατί
έχει οικονομικό όφελος, το 17% γιατί δεν μπορεί να την αποδείξει, και το 28%
γιατί φοβάται την εκδίκηση.

Σύμφωνα με τη μελέτη, ένα μεγάλο κομμάτι της παραοικονομίας αφορά τη
φοροδιαφυγή, το μέγεθος της οποίας είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Στις αιτίες για την
υψηλή φοροδιαφυγή συγκαταλέγονται η άνιση κατανομή των φορολογικών, η
πολυπλοκότητα του φορολογικού συστήματος, το ανεπαρκές επίπεδο φορολογικών
ελέγχων, η αναποτελεσματικότητα της φορολογικής διοίκησης, το ισχύον καθεστώς
ποινών κ.ά.