Δεν έσβησε η διαχωριστική γραμμή

Μικρός είναι ο κόσμος. Οι πρόσφατες βουλευτικές εκλογές στην Ιταλία, αυτές
που επίκεινται στη Βρετανία και οι διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στη Δεξιά και
την Αριστερά, που ανέσυρε από τη δεκαετία του ’60 ο Έλληνας Πρωθυπουργός στη
δύσκολη για την κυβέρνησή του συγκυρία τού Ασφαλιστικού, συνδέονται με το ίδιο
κόκκινο νήμα.

Ο Τόνι Μπλερ συνέχισε και ολοκλήρωσε το έργο της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης που είχε αρχίσει η Θάτσερ

Παρά τις αντίθετες προβλέψεις, δεν επήλθε το τέλος της Ιστορίας και η
συνακόλουθη αρμονική συμβίωση των πάντων, κατά το πρότυπο του Βιβλικού
παραδείσου. Οι κοινωνικές συγκρούσεις, που στις μέρες μας εκδηλώνονται και
πάλι με ένταση στη χώρα μας, επιβεβαιώνουν την ύπαρξη βαθιών διαιρέσεων στους
κόλπους της κοινωνίας που βασίζονται σε διαφορετικές ανάγκες και συμφέροντα,
με τα οποία έχουν άρρηκτες σχέσεις τα οράματα, οι ιδέες και η πολιτική.

Το κλίμα που δημιούργησε η ανεξέλεγκτη κυριαρχία της αγοράς διευκολύνει (και
εξηγεί) τις προσπάθειες για την αποδυνάμωση των κοινωνικών αγώνων με την
άμβλυνση και αμφισβήτηση των διαχωριστικών γραμμών που οι διαιρέσεις
συνεπάγονται στο πεδίο της πολιτικής και των ιδεών. Στόχος είναι όχι μόνον η
αμφισβήτηση των διαχωριστικών γραμμών ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά, αλλά
και η μετάθεσή τους από την πραγματική τους βάση, η υποκατάστασή τους από
προσομοιώσεις σε μια εικονική πραγματικότητα που αναφέρεται στην
πολυσυζητημένη ­ και αμφιλεγόμενη ­ παγκοσμιοποίηση.

Και στις τρεις χώρες, τη Βρετανία, την Ιταλία και την Ελλάδα, η κοινωνική τάξη
ως εννοιολογική σύλληψη για την κατανόηση του κοινωνικού γίγνεσθαι (με τις
αναγκαίες μεταβολές του περιεχομένου της που αξιώνουν οι νέες δομές και
διαστρωματώσεις της κοινωνίας) έχει εξοβελισθεί από την πολιτική φιλοσοφία των
κυβερνώντων (στην Ιταλία, μέχρι πριν από λίγο) κομμάτων, που αποτελούν
μετεξέλιξη της ιστορικής Αριστεράς ­ της εργατικής, σοσιαλδημοκρατικής ή
κομμουνιστικής εκδοχής της. Κυρίαρχη έννοια είναι η επιχείρηση, που
«δημιουργεί, με το κίνητρο του ανταγωνισμού και του κέρδους, πλούτο, νέες
τεχνολογίες και θέσεις εργασίας με νέες μορφές». Η εργασία είναι μια
εξαρτημένη μεταβλητή της επιχείρησης και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται.

Συμπέρασμα πρώτο: Η εργασία (η εργατική δύναμη) είναι ένα υπερβολικά
ανελαστικό εξάρτημα της παραγωγής, που πρέπει να «συμπιεσθεί», να του
αφαιρεθούν τα κεκτημένα δικαιώματά του, να καταστεί επισφαλές και αβέβαιο ώστε
να αποδυναμωθεί η κοινωνική του ύπαρξη ως πολιτικού υποκειμένου. Η απορρύθμιση
των εργασιακών σχέσεων και η αποδιάρθρωση του κοινωνικού κράτους συνεπώς
επιβάλλονται.

Συμπέρασμα δεύτερο: Αφού εργασία και αγορά «πάνε πακέτο», δεν έχουν ανάγκη από
ξεχωριστές πολιτικές εκπροσωπήσεις. Δεν υπάρχουν αντιπαλότητες, όλες οι
πλευρές είναι «κοινωνικοί εταίροι» σε μόνιμη αναζήτηση «κοινωνικής συναίνεσης»
και «συνοχής». Όλα τα κόμματα ­ και τα αυτοπροσδιοριζόμενα ως αριστερά ­ είναι
πολυσυλλεκτικά, συγκλίνουν στο έδαφος του περίφημου «κέντρου», υιοθετούν τις
ίδιες ή παρόμοιες νεοφιλελεύθερες επιλογές. Και συγκροτούν τον «δημιουργικό
διπολισμό», μεταφορά στην Ευρώπη του αμερικανικού δικομματικού προτύπου.

Στην Ιταλία, χρόνια τώρα η ηγεσία του μετεξελιγμένου (ορθότερα, «γενετικά
μεταλλαγμένου») ΙΚΚ δεν έκρυβε ότι είχε ως πρότυπό της το αμερικανικό
Δημοκρατικό Κόμμα, στα πλαίσια μιας παγκόσμιας κεντροαριστεράς με επικεφαλής
τον… Κλίντον. Διόλου παράξενο που μεγάλο τμήμα των ψηφοφόρων προτίμησε τον
Μπερλουσκόνι, αυθεντική εκδοχή του ιταλο-αμερικανικού «οράματος», της «νέας
οικονομίας», της «κοινωνίας της αγοράς» και των ΜΜΕ.

Στη Βρετανία, ο Τόνι Μπλερ «καθάρισε» νωρίς. Συνέχισε και ολοκλήρωσε το
πρωτοποριακό έργο της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης που είχε αρχίσει η
Μάργκαρετ Θάτσερ («κέρδισε ο θατσερικός εργατικός», έγραφε την επομένη των
προηγούμενων εκλογών ο «Ιντιπέντεντ»), αχρηστεύοντας έτσι, προς το παρόν, το
Συντηρητικό Κόμμα.

Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ ανακήρυξε σε νέα «Μεγάλη Ιδέα» την ένταξη
στην ΟΝΕ και αγωνίσθηκε να πείσει με κάθε τρόπο ότι οι νεοφιλελεύθερης
έμπνευσης επιλογές της για τη μετάβαση σ’ αυτήν αποτελούν «μονόδρομο».
Κεντροαριστερή και κεντροδεξιά οπτική συγκλίνουν, όπως δείχνει η στάση της
Ν.Δ. στα ζητήματα των εργασιακών σχέσεων, των ιδιωτικοποιήσεων, του
ασφαλιστικού συστήματος.

Και στις τρεις χώρες, ο πυρήνας της πολιτικής τών τριών κομμάτων της
Κεντροαριστεράς είναι ο ίδιος: η προσαρμογή στη συντελούμενη στον ορίζοντα της
παγκοσμιοποίησης αναδιάρθρωση του καπιταλισμού. Αναδιάρθρωση, που προκαλεί
κοινωνικές συγκρούσεις, οι οποίες θα ενταθούν στο ορατό μέλλον. Νέα προβλήματα
και νέες διαστρωματώσεις των σημερινών κοινωνιών αναδεικνύουν τα νέα
υποκείμενα των συγκρούσεων αυτών ­ τα κοινωνικά κινήματα, που μαζί με τα
πολιτικά κόμματα της σύγχρονης Αριστεράς και τα αφυπνιζόμενα εργατικά
συνδικάτα προσβλέπουν σε «έναν άλλο κόσμο που είναι εφικτός», έναν κόσμο «με
τον άνθρωπο πάνω από τα κέρδη».

Το πρόταγμα της προσαρμογής δεν ήταν ποτέ ούτε είναι σήμερα πρόταγμα της
Αριστεράς, που αγωνίζεται για την κοινωνική αλλαγή προς όφελος του κόσμου της
μισθωτής εργασίας και του πολιτισμού, των αυτοαπασχολούμενων, των ανέργων και
των κοινωνικά αποκλεισμένων. Εδώ βρίσκεται η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην
Αριστερά και τη Δεξιά και όχι στο ρετρό του κ. Σημίτη.

Ο Τ. Τρίκκας είναι μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του Συνασπισμού.