Η απειλή είναι εδώ

«Το πρόβατο είναι μια βραδυφλεγής βόμβα που δεν έχει εξουδετερωθεί». Όταν
κάνει μια τέτοια δήλωση ο δρ Βανονπντενμπός, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ομάδας
Εργασίας για τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (BSE), το συμπέρασμα
είναι προφανές: ο κίνδυνος των τρελών προβάτων είναι ορατός.

Οι επιστήμονες. Δεν μπορούν να ξεχωρίσουν με σιγουριά στα πρόβατα την σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια από τη γνωστή ασθένεια trembles

Η πρόταση που έκανε την Τρίτη ο Ντέιβιντ Μπερν, Ευρωπαίος επίτροπος αρμόδιος
για την υγεία, περί επέκτασης των τεστ για τον εντοπισμό της νόσου των τρελών
αγελάδων και στα αιγοπρόβατα, δεν ήταν αστήρικτη. Τα εργαστηριακά πειράματα
έχουν δείξει ότι τα αιγοπρόβατα μπορούν πράγματι να προσβληθούν από τη νόσο
των τρελών αγελάδων. Και μπορεί η Ευρώπη να μην έχει ανιχνεύσει ακόμα
(επισήμως τουλάχιστον) κάποιο σχετικό κρούσμα, στις ΗΠΑ, όμως, το υπουργείο
Γεωργίας υποψιάζεται ήδη τέσσερις περιπτώσεις BSE σε ένα κοπάδι προβάτων που
εισήχθηκαν στο Βερμόντ από τη Γηραιά Αλβιώνα. Προς το παρόν, τα ζώα βρίσκονται
σε καραντίνα εν αναμονή μιας επιβεβαίωσης από αξιόπιστες εξετάσεις.

Ποια απειλή κρύβεται λοιπόν πίσω από τη δήλωση του δρ Βάνονπντενμπος; Οι
ερευνητές φοβούνται πράγματι την εμφάνιση μιας επιδημίας τρελών προβάτων ­
μιας επιδημίας που θα ήταν πολύ πιο επικίνδυνη από εκείνη των τρελών αγελάδων,
διότι θα επέβαλε την απόσυρση όλων ­ και ολόκληρων ­ των αιγοπροβάτων από την
αγορά. «Στα βοοειδή», εξηγεί στο γαλλικό περιοδικό «Sciences et Avenir» ο Ζαν
– Ιβ Μαντέκ από τη Γαλλική Υπηρεσία Ασφάλειας Τροφίμων (Afssa), «ο
μολυσματικός παράγοντας εντοπίζεται κατά κύριο λόγο στους νευρικούς ιστούς,
ενώ στα αιγοπρόβατα κυκλοφορεί σε πολύ μεγάλο μέρος του οργανισμού». Μολύνει
το λεμφικό σύστημα, τον πλακούντα, τα εντόσθια, ίσως ακόμα και το αίμα. Ένα
σενάριο καταστροφής. Διότι το πράιον, το βραδύ λοιμογόνο σωμάτιο που
ενοχοποιείται ως αίτιο της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας, θα μπορούσε να αρχίσει
να μεταδίδεται από πρόβατο σε πρόβατο και από την προβατίνα στο μικρό της. «Αν
ο μολυσματικός παράγοντας λειτουργεί όπως αυτός της νόσου trembles των
προβάτων», δήλωνε μετά φόβου η ευρωπαϊκή επιστημονική επιτροπή το 1996,
«πιθανώς να μπορεί να συντηρηθεί, να μεταδοθεί και/ή να ανακυκλωθεί οριζοντίως
και καθέτως». Μια σποραδική ασθένεια θα μπορούσε έτσι να μετατραπεί σε αληθινή
πανδημία.

Το μέτρο

Επιπλέον, η γενικευμένη σφαγή, η οποία απεδείχθη αποτελεσματικό μέτρο στην
περίπτωση των τρελών αγελάδων, δεν θα αρκούσε για την εξάλειψη της μάστιγας:
«Οι Ισλανδοί», εξηγεί ο Ζαν – Λουί Λαπλάνς, ερευνητής στο νοσοκομείο
Λαριμπουαζιέρ του Παρισιού, «απέδειξαν ότι αν μεταφέρουμε υγιή ζώα σε έναν
βοσκότοπο από τον οποίο έχουν περάσει ζώα που πάσχουν από trembles, μολύνονται
και αυτά». Η επιζωοτία μεταδίδεται με πολλούς τρόπους. Οι επιστήμονες
υποψιάζονται το έδαφος, το χορτάρι της γης, τα λιπάσματα ή κάποιο άλλο ζώο που
φέρει τον ιό χωρίς να νοσεί το ίδιο. Τα μέτωπα της μάχης εναντίον της BSE
είναι ποικίλα. Και δεν είναι όλα γνωστά. Την κατάσταση έρχεται να περιπλέξει
ακόμα περισσότερο η trembles, μια ασθένεια που υφίσταται από αρχαιοτάτων
χρόνων και είναι πολύ διαδεδομένη στον πληθυσμό των προβάτων της Ευρώπης. Τα
συμπτώματά της είναι ίδια με αυτά της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας. Ακόμα και αν
γίνει τομή στον εγκέφαλο, προκειμένου να εξεταστεί η μορφή των εγκεφαλικών
αλλοιώσεων, δεν μπορεί να γίνει αξιόπιστη διάγνωση. Στα βοοειδή, ο εντοπισμός
της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας είναι σχετικά απλός ­ καμία άλλη επιζωοτία δεν
έχει τα ίδια συμπτώματα. Στα αιγοπρόβατα, όμως, η BSE περνάει συχνά
απαρατήρητη, «κρυμμένη» πίσω από την trembles.

Ανησυχητικά τα συμπεράσματα

Ο κίνδυνος. Οι επιστήμονες τρέμουν στην ιδέα μιας επιδημίας «τρελών προβάτων»

Τα συμπεράσματα είναι ανησυχητικά: είναι πολύ δύσκολο να εντοπίσει κανείς το
τρελό πρόβατο ανάμεσα στα υπόλοιπα και κατ’ επέκταση, είναι πιθανόν να το
«δει» ξαφνικά στο πιάτο του. Απέναντι σε αυτό τον κίνδυνο, οι επιστήμονες
προχωρούν στα τυφλά. Όπως επισημαίνει η βρετανική Συμβουλευτική Επιτροπή
Σπογγώδους Εγκεφαλοπάθειας (SEAC), «περνώντας μέσα από το πρόβατο, το πράιον
που απαντά στα βοοειδή μπορεί να άλλαξε τόσο πολύ ώστε να μην είναι πλέον
αναγνωρίσιμο». Η απόδειξη: ένα πρόβατο που εμβολιάστηκε πειραματικά με το
πράιον των βοοειδών εκδήλωσε εντελώς διαφορετικά από τα συνήθη συμπτώματα.
Ποιο κίνδυνο θα μπορούσε, λοιπόν, να εκπροσωπεί για τον άνθρωπο αυτή η
«μεταλλαγμένη» BSE; Οι επιστήμονες προσπαθούν ήδη να βρουν τις απαντήσεις. Και
τα πρώτα αποτελέσματα των ερευνών τους αναμένονται τους επόμενους μήνες.

LINKS:

* www.sciences-et-avenir.com/index2.html

* www.afssa.fr