Δύο βιτρίνες για να… κλείσει η βραδιά

Το θέμα είναι…

… οι ανήλικοι παραβάτες του νόμου, που όσο νεώτεροι είναι τόσο
πλουσιότερη δράση παρουσιάζουν. Το τελευταίο κρούσμα σημειώθηκε πριν από δέκα
ημέρες, περίπου. Δύο Τσιγγανάκια, επτά και εννέα ετών, με την απειλή σουγιά,
αποσπούσαν από ιδιοκτήτες και υπαλλήλους καταστημάτων της περιοχής Αγίων
Αναργύρων χιλιάρικα! «Τι κάναμε; Μπήκαμε σ’ ένα μαγαζί και ζητήσαμε ένα
χιλιάρικο για να φάμε…», είπαν στους αστυνομικούς που τα συνέλαβαν. Εναντίον
τους ασκήθηκε ποινική δίωξη για ληστεία, αλλά λόγω του νεαρού της ηλικίας τους
δεν ήταν δυνατόν να κρατηθούν. Οι τύποι επέβαλλαν να ειδοποιηθούν οι γονείς
τους για να τα παραλάβουν. Τα δύο αγόρια όμως δεν αποκάλυπταν τον τόπο
κατοικίας τους. Και επειδή ούτε οι γονείς τους τα αναζήτησαν, παρέμειναν
προσωρινά σε ίδρυμα.

Η οικογένεια και το σχολικό περιβάλλον είναι σαφές ότι αποτελούν τις πρώτες
μορφές κοινωνικού περιβάλλοντος για τους ανηλίκους. Μέσα σε αυτό το αρχικό
κοινωνικό περιβάλλον και τουλάχιστον για όσο χρόνο το παιδί παραμένει στο
σπίτι, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί φέρουν το βάρος και την ευθύνη
διαμόρφωσης της προσωπικότητας του ανηλίκου, τάσσοντας όρια στις πρώτες
δραστηριότητές του και διδάσκοντας σε αυτόν τα πρώτα δικαιώματά του.

Όταν, από τη ζωή των ανηλίκων απουσιάζει η πρωταρχική και ουσιαστική παρέμβαση
της οικογένειας και του σχολείου, η προσωπικότητα αυτών διαμορφώνεται τυχαία
από κοινωνικούς παράγοντες που ανεξέλεγκτα καταφέρνουν να ερεθίσουν και στη
συνέχεια να κερδίσουν το ενδιαφέρον των ανηλίκων, εκμεταλλευόμενοι τόσο την
τάση τους για μίμηση όσο και την επιθυμία τους να γίνουν αποδεκτοί στο όποιο
κοινωνικό περιβάλλον τούς περιβάλλει, οι οποίες, στη φάση αυτή της ζωής τους,
είναι ιδιαίτερα ισχυρές και καθοριστικές.

Στην περίπτωση αυτή, η πόρτα είναι ανοικτή για να μπουν στη ζωή των ανηλίκων
πρότυπα βίαιης και αντικοινωνικής συμπεριφοράς, από τη ζωή των «μεγάλων» όπως
αυτά καθημερινά προβάλλονται ­ και πολλές φορές εγκωμιάζονται ­ κυρίως, από
την τηλεόραση, με αποτέλεσμα η διαμόρφωση της προσωπικότητας των παιδιών να
καταλήγει να προσδιορίζεται και να «κτίζεται» από το περιεχόμενο των
«αιμοσταγών» δελτίων ειδήσεων και των ταινιών πολυποίκιλης βίας, που
καθημερινά πολιορκούν τον ελεύθερο χρόνο και τη ζωή όλων μας.

Η απάντηση στο ερώτημα «ποιος οπλίζει το χέρι των παιδιών», έρχεται αβίαστα
στα χείλη. Όλοι εμείς, οι ενήλικοι, οι οποίοι στην καθημερινότητά μας και στον
βωμό της προσωπικής, οικονομικής και επαγγελματικής μας εξέλιξης, στερούμε από
τα παιδιά μας την αναγκαία επίβλεψη και προσοχή, αναθέτοντας στην τηλεόραση
και στις τυχαίες παρέες τη διαπαιδαγώγησή τους και αδιαφορώντας, ουσιαστικά,
για την ποιότητα των κοινωνικών παραστάσεων και για τον έλεγχο των προτύπων
τους, χωρίς να παραλείπουμε, στον ελεύθερο χρόνο μας, πρόθυμα, να ενισχύουμε
μαζί με τα παιδιά μας τα ποσοστά θεαματικότητας των βίαιων τηλεοπτικών
εκπομπών, γιατί «έτσι αρέσει σε μας».

Ο δωδεκάχρονος αρχηγός έσπασε τις αλυσίδες

Ο 11χρονος Στέφανος μιλάει ελληνικά. Κάνει και χρέη διερμηνέα, αφού οι φίλοι
του δεν έχουν προλάβει να μάθουν τη γλώσσα. Εκείνος ζει στην Ελλάδα τα
τελευταία επτά χρόνια με τον πατέρα του και… για να ζήσει κλέβει!

Η παρέα του Στέφανου, πέντε αγόρια από 11 έως 16 ετών, είχε αναστατώσει τους
κατοίκους και τους περαστικούς της περιοχής της πλατείας Βάθη, αρπάζοντας
πορτοφόλια, εισβάλλοντας σε διαμερίσματα και κλέβοντας ακόμη και αυτοκίνητα
έτσι, για μια βόλτα. Η επιχείρηση για τη σύλληψή τους είχε στηθεί καλά. Οι
αστυνομικοί είχαν εντοπίσει και το κρησφύγετο του αρχηγού της σπείρας των
μικρών Αλβανών, ένα δωμάτιο σε ξενοδοχείο της περιοχής.

Εκεί ο “εγκέφαλος”, ένα δωδεκάχρονο αγόρι, έκρυβε τα κλοπιμαία που του
παρέδιδαν οι συνεργάτες του. Όταν όμως έκανε έφοδο η αστυνομία, ο μικρός
“αίλουρος” κατόρθωσε να εξαφανιστεί. Πηδώντας από ταράτσα σε ταράτσα χάθηκε
στο σκοτάδι. Οι φίλοι του όμως δεν στάθηκαν το ίδιο τυχεροί. Συνελήφθησαν όλοι
και την επομένη το πρωί η συμμορία οδηγήθηκε στην Εισαγγελία Ανηλίκων.

Η παρουσία τους στο κτίριο της Εισαγγελίας προκάλεσε αίσθηση στους
παρευρισκομένους, καθώς τα παιδιά ήταν δεμένα μεταξύ τους με χειροπέδες.
Κάποιοι αντέδρασαν μεγαλόφωνα για να πάρουν την εξής απάντηση: Οι πέντε νεαροί
είχαν επιχειρήσει να αποδράσουν από το κρατητήριο του αστυνομικού τμήματος
σπάζοντας το λουκέτο της σιδερένιας πόρτας! Πάντως οι ίδιοι έδειχναν να
διασκεδάζουν την κατάσταση, αφού, παρά τις χειροπέδες, δεν σταματούσαν λεπτό
να κινούνται.

Εκτός από τον Στέφανο, μόνο ένα ακόμη αγόρι ζούσε στην Αθήνα με τους γονείς
του. Τα άλλα τρία παιδιά είχαν έρθει στη χώρα μας μόνα τους προς αναζήτηση
μιας καλύτερης τύχης… Έτσι, εκτός από τους μικρούς παραβάτες, συνελήφθησαν
και οι γονείς των δύο για παραμέληση εποπτείας ανηλίκου.

Η… μεγάλη ζωή, όπως την είχαν ονειρευτεί πριν έρθουν στην Ελλάδα, τελείωσε
άδοξα. Διήρκεσε έξι μήνες. Από τα χέρια τους πέρασαν πολλά χρήματα και αρκετά
CD. Σ’ αυτά έδειχναν την προτίμησή τους. Η απέλαση, ως συνέπεια της σύλληψής
τους, τους προσγείωσε ανώμαλα. Ένιωθαν ωστόσο όλοι μια κρυφή υπερηφάνεια. Ο
“αρχηγός” τη γλίτωσε!

«Καλά παιδιά» με σιδηρολοστό στο χέρι

«Πώς γίνεται ένα καλό παιδί να παίρνει σιδηρολοστό και να ανοίγει ξένα
μαγαζιά;». Η πρόεδρος του δικαστηρίου ερωτά τη μητέρα τού ενός από τους δύο
νεαρούς που κάθονται απέναντί της, στο εδώλιο, κατηγορούμενοι για σωρεία
κλοπών.

Χόμπι των δύο φίλων ήταν να σπάνε βιτρίνες καταστημάτων και στη συνέχεια να
κλέβουν ρούχα. Ο Μανώλης, 19 ετών, είχε συλληφθεί πάλι πριν από λίγο καιρό για
τον ίδιο λόγο και είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση 5 μηνών με τριετή αναστολή. Η
ευκαιρία να αναθεωρήσει τη στάση του απέναντι στην κοινωνία και τον εαυτό του
τού είχε δοθεί απλόχερα. Φαίνεται όμως πως δεν το κατάλαβε για να την
εκμεταλλευτεί. Πίστεψε μάλλον πως τη γλίτωσε «φτηνά» και συνέχισε την πορεία
στον κατήφορο.

Ο Κώστας δεν είχε συμπληρώσει τα 17. Μαζί επέστρεφαν από ένα πάρτι και, για να
ολοκληρώσουν τη διασκέδαση, έσπασαν με τον σιδηρολοστό δυο-τρεις βιτρίνες!
Αλλά στάθηκαν άτυχοι. Συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στο δικαστήριο. Οι γονείς
των δύο νεαρών έσπευσαν να τους συμπαρασταθούν. Κι ενώ τυπικά εξετάστηκαν ως
μάρτυρες, ουσιαστικά αντιμετώπισαν ένα κατηγορητήριο βαρύτερο εκείνου που
περιείχε η δικογραφία.

Τόσο ο εισαγγελέας της έδρας, όσο και η πρόεδρος, επέρριψαν όλες τις ευθύνες
για την κατάληξη των παιδιών στους γονείς τους. «Απ’ ό,τι φαίνεται, δεν
υπάρχουν πολλοί άνθρωποι να ενδιαφέρονται για σένα», επεσήμανε ο εισαγγελέας
κ. Σωτ. Μπάγιας στον Κώστα, κυρίως για να το ακούσουν οι γονείς του. «Γι’ αυτό
πρέπει να μάθεις να στηρίζεσαι στον εαυτό σου. Μην το ξεχνάς ποτέ…»,
κατέληξε, τονίζοντάς του πως ήταν πολύ τυχερός που συνελήφθη με την πρώτη
παράνομη πράξη του.

Στον Μανώλη το δικαστήριο επέβαλε ποινή φυλάκισης 14 μηνών. Ο Κώστας λόγω
ηλικίας έτυχε επιεικούς μεταχείρισης. Οι δικαστές ανέθεσαν την επιμέλειά του
στην Εταιρεία Προστασίας Ανηλίκων, τιμωρώντας στην πραγματικότητα τους γονείς
του νεαρού.

Τα δύο παιδιά έφυγαν ελεύθερα από το δικαστήριο. «Να βάλετε μυαλό», τα
συμβούλευσε η πρόεδρος, αντιμετωπίζοντάς τα ­ όπως συνήθως κάνουν οι δικαστές
όταν χειρίζονται παρόμοιες υποθέσεις ­ σαν δικά της παιδιά.

Με λίγα λόγια…

«Ήταν επτά άτομα από 16 έως 20 ετών το πολύ. Μας πλησίασαν και μας ζήτησαν
τα λεφτά μας. Έτσι, στην ψύχρα. Μας έπιασαν στη συνέχεια αγκαζέ και μας έσυραν
στο δασάκι δίπλα στο σχολείο. Εκεί μας “έγδυσαν”. Μας πήραν χρήματα, μια
αλυσίδα, φούτερ, παπούτσια, ρολόγια… Προσπάθησα να αντιδράσω και έφαγα δύο
σφαλιάρες». Ο Λορέντζος, μαθητής της Α’ Λυκείου, περιγράφει τη φρικτή εμπειρία
του. Μαζί με τον Σάκη, τον συμμαθητή του, πήγαιναν στο σχολείο τους όταν
δέχθηκαν την επίθεση. Οι δράστες δεν άργησαν να συλληφθούν. Όχι όλοι. Οι
μεγαλύτεροι κατόρθωσαν να ξεφύγουν. Οι μικρότεροι φορούσαν τα κλεμμένα φούτερ
και τα παπούτσια των δύο μαθητών. Έτσι, η αναγνώρισή τους δεν υπήρξε δύσκολη.
Βεβαίως ο ένας έριχνε τις ευθύνες στον άλλο, κάποιος έλεγε ότι είχε
μετανιώσει. Αμέσως αναζητήθηκαν οι γονείς τους. «Έκλεψαν ρούχα και παπούτσια;
Γιατί, τους τα είχαμε στερήσει;», απόρησαν μόλις άκουσαν γιατί είχαν συλληφθεί
τα παιδιά τους. Οι οικογένειες των δραστών δεν αντιμετώπιζαν οικονομικά
προβλήματα, αλλά όπως προέκυψε πολύ γρήγορα μάλλον δεν ασχολούνταν ιδιαίτερα
με την ανατροφή των παιδιών τους.

Για τον λόγο αυτό και επειδή τα κρούσματα επιθέσεων εις βάρος ανυποψίαστων
μαθητών από συμμορίες συνομηλίκων τους δεν είναι λίγα, πολύ συχνά έχει
διαταχθεί και η σύλληψη των γονέων τους για να παραπεμφθούν για παραμέληση
εποπτείας ανηλίκου.

Ο Κ. Τζαβέλλας είναι εισαγγελέας Ανηλίκων Αθηνών