Επιστήμονες μελετούν τις δύο όχθες του Αώου

Τα δύο πρόσωπα του Βοϊδομάτη, στην Ελλάδα και την Αλβανία, σκιαγραφεί ένα
φιλόδοξο πρόγραμμα για την προστασία του περιβάλλοντος που ξεκινά στην
Αλβανία, χρηματοδοτούμενο από το ΥΠΕΧΩΔΕ και το ευρωπαϊκό πρόγραμμα
αναπτυξιακής συνεργασίας DAC.

Με στόχο να αναδείξουν και να προστατεύσουν τον φυσικό πλούτο της Αλβανίας,
συνεργάζονται ήδη Έλληνες και Αλβανοί πανεπιστημιακοί και μελετητές, καθώς και
το ίδρυμα «Πνοή Αγάπης» της Ορθόδοξης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Αλβανίας,
πρόεδρος του οποίου είναι ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας, Αναστάσιος.

Στην αρχή, έμοιαζε αστείο… «Είναι δυνατόν μια χώρα, όπως η Αλβανία, με τόσα
προβλήματα ­ πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά ­ να έχει την πολυτέλεια να
ασχοληθεί με την προστασία του περιβάλλοντος»; Όμως, από κοντά, η ίδια η
Αλβανία πείθει πως δεν πρόκειται για «πολυτέλεια», αλλά για ανάγκη και μάλιστα
επιτακτική. Η χώρα που υποδέχεται τα σκουπίδια ολόκληρης της Ευρώπης, που
σήμερα ανοικοδομείται άναρχα, χωρίς την παραμικρή μέριμνα για τη μαγευτική
φύση της, που βρίσκεται πολύ μακριά από κάθε νέα (ή έστω και λίγο παλιότερη)
τεχνολογία διαχείρισης απορριμμάτων και εργοστασιακών αποβλήτων, είναι η χώρα
που χρειάζεται την περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία, ίσως περισσότερο
από οποιαδήποτε άλλη στη Βαλκανική.

Τα προγράμματα

Ο Έλληνας υφυπουργός Περιβάλλοντος Ηλίας Ευθυμιόπουλος συναντά στα Τίρανα τον Αρχιεπίσκοπο της Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αλβανίας, Αναστάσιο

Με αυτή τη λογική, η Ελλάδα συντονίζει σήμερα 15 διμερή προγράμματα για την
προστασία του περιβάλλοντος στην Αλβανία, σε συνεργασία με πανεπιστημιακούς
φορείς και μη κυβερνητικές οργανώσεις. Κι όπως τονίζει ο υφυπουργός
Περιβάλλοντος κ. Ηλίας Ευθυμιόπουλος, ο οποίος βρέθηκε πριν από μερικές ημέρες
στα Τίρανα, για να συναντήσει τον Αρχιεπίσκοπο της Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης
Εκκλησίας της Αλβανίας, Αναστάσιο και μαζί να κηρύξουν και επίσημα την έναρξη
της νέας περιβαλλοντικής δράσης στη γειτονική χώρα, «ζητούμενο είναι οι
αναπτυσσόμενες χώρες, όπως είναι αυτή τη στιγμή η Αλβανία, να μην επαναλάβουν
τα δικά μας λάθη. Εμείς στην Ελλάδα, χάσαμε ένα μεγάλο μέρος της φυσικής και
πολιτιστικής μας κληρονομιάς, στον βωμό της ανάπτυξης.

Τώρα όμως ξέρουμε πως η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη μιας χώρας μπορεί να
υπάρξει ταυτόχρονα με την προστασία του περιβάλλοντος, γι’ αυτό και μπορούμε
να βοηθήσουμε».

Ο στόχος

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα όμως, έχει αναλάβει να θέσει τις σωστές βάσεις για
τη μελλοντική περιβαλλοντική πολιτική της χώρας. Έχει ως στόχο να προσφέρει
μια ολοκληρωμένη μελέτη για τη διαχείριση αποβλήτων στις πόλεις Δυρράχιο και
Κορυτσά, να βοηθήσει στην ανάδειξη σημαντικών οικοσυστημάτων, όπως αυτών στη
λιμνοθάλασσα Νάρτα, στον ποταμό Γιόσε (τη συνέχεια του Αώου, στο αλβανικό
έδαφος), τα νησιά Ζβερνέτσι και το Εθνικό Πάρκο του Λογαρά και να εκπαιδεύσει
νέους ανθρώπους στην Αλβανία, έτσι ώστε να ασχοληθούν με τα συγκεκριμένα
περιβαλλοντικά προβλήματα και τη διαχείριση των φυσικών οικοσυστημάτων. «Η
πρωτοτυπία του συγκεκριμένου προγράμματος», τονίζει ο κ. Ευθυμιόπουλος, «είναι
ότι για πρώτη φορά ένας εκκλησιαστικός φορέας (η Ορθόδοξη Εκκλησία της
Αλβανίας) αναλαμβάνει δράση σε τέτοιο επίπεδο, παρεμβαίνει ενεργά σε ένα τόσο
σημαντικό κοινωνικό ζήτημα, βοηθά στο να εμπλακεί η νεολαία, να βρεθούν νέοι
άνθρωποι και να ευαισθητοποιηθούν συμμετέχοντας ενεργά στις δράσεις για την
προστασία του περιβάλλοντος. Με τον τρόπο αυτό εκπαιδεύονται τα αυριανά
στελέχη, τα οποία θα αναλάβουν να κάνουν το επόμενο βήμα».

Ο Αρχιεπίσκοπος

Ο Αρχιεπίσκοπος της Αλβανίας, Αναστάσιος, ήταν έτοιμος να συνεργαστεί στο
συγκεκριμένο πρόγραμμα παρά το πολύ φορτωμένο πρόγραμμα και τον χρόνο του που
μοιράζεται στο φιλανθρωπικό έργο, την ανοικοδόμηση και αναστήλωση ναών, τη
Θεολογική Ακαδημία, το εκκλησιαστικό λύκειο, τα εργαστήρια, κ.λπ. Όπως λέει
χαρακτηριστικά, «για την Ορθόδοξο Αυτοκέφαλο Εκκλησία της Αλβανίας, υπάρχουν
και πρέπει να υπάρχουν παράλληλες δραστηριότητες, για την υγεία, το
περιβάλλον, την εκπαίδευση. Γιατί ένα παιδί, γεννιέται ολόκληρο. Δεν φτιάχνεις
πρώτα τα χέρια, μετά τα πόδια και μετά το κεφάλι».

Βρίσκεται κοντά στους νέους που συμμετέχουν στον πρόγραμμα περιβαλλοντικής
εκπαίδευσης, όπως κοντά τους βρίσκονται οι Έλληνες καθηγητές από τα
Πανεπιστήμια Αθηνών (Δημήτρης Νταλλής από τον Τομέα Οικολογίας) και
Θεσσαλονίκης (Μαρία Λαζαρίδου από τον Τομέα Ζωολογίας), και καθηγητές από το
Πανεπιστήμιο των Τιράνων (Νίκος Πάνου, από το Τμήμα Βιολογίας και άλλοι).

Η επίσκεψη στο νησί Ζβερνέτσι

Στο νησί Ζβερνέτσι, η καταγραφή και μελέτη του περιβαλλοντικού πλούτου έχει ήδη αρχίσει

Ο Ελληνας υφυπουργός Περιβάλλοντος και η επιστημονική ομάδα που συμμετέχει στο
πρόγραμμα για τη διαχείριση και ανάδειξη του φυσικού οικοσυστήματος της
Αλβανίας, έφθασαν μέχρι το νησί Ζβερνέτσι ­ ένα νησί πνιγμένο στο πράσσινο,
που βρίσκεται κοντά στον Αυλώνα και μέχρι πριν από λίγα χρόνια ήταν τελείως
απομονωμένο. Σήμερα, υπάρχει μια γέφυρα που συνδέεει το νησί, όπου επίσης
βρίσκεται ένα μοναστήρι του 10ου αιώνα και οι εγκαταστάσεις της καλοκαιρνής
κατασκήνωσης της Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αλβανίας.

Εκεί τους ξενάγησαν ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος και ο πατήρ Θεολόγος, ο οποίος
εδώ και οκτώ χρόνια έχει αναλάβει, ως αρχιτέκτονας, το έργο της ανοικοδόμησης,
αναστήλωσης και επισκευής εκκλησιών και μοναστηριών σε ολόκληρη την Αλβανία.
Το οικοσύστημα στο νησί Ζβερνέτσι θα είναι ένα από αυτά που πρόκειται να
μελετήσουν οι Έλληνες και Αλβανοί επιστήμονες, μέχρι τον Μάρτιο του 2002.

Θα πρέπει να διατυπώσουν αναλυτικά συγκεκριμένες προτάσεις και δράσεις για την
προστασία, διατήρηση και ανάδειξη του δασικού οικοσυστήματος εκεί. Παράλληλα,
η επιστημονική ομάδα θα δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης
της ποιότητας των υδάτων του ποταμού Γιόσα και της λιμνοθάλασσας Νάρτα, την
οποία τροφοδοτεί και επηρεάζει.

Έκθεση εμπειρογνωμόνων των Ηνωμένων Εθνών

Εθνικός Δρυμός Λογαρά. Εγκαταλελειμμένο camping που θ’ αξιοποιηθεί στο πλαίσιο της μελέτης

Η ομάδα εμπειρογνωμόνων του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών
(UNEP) έμεινε στην Αλβανία από τις 17 έως τις 24 Σεπτεμβρίου του 2000 και
επισκέφθηκε όλους σχεδόν τους καταυλισμούς προσφύγων από το Κόσοβο,
προσπαθώντας να απαντήσει στο ερώτημα τι επιπτώσεις μπορεί να έχει στο
περιβάλλον της χώρας η μαζική εισροή προσφύγων που άρχισε από το 1999. Η
έκθεσή της δημοσιεύθηκε πρόσφατα και χωρίς να είναι ανησυχητική, επισημαίνει
ιδιαιτερότητες και προβλήματα που χαρακτηρίζουν την χώρα, σε ό,τι αφορά τη
διαχείριση στερεών αποβλήτων, την ποιότητα του νερού, τα δάση και τις
καλλιεργούμενες εκτάσεις.

Πιο συγκεκριμένα, η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα πως οι περιβαλλοντικές
επιπτώσεις από την είσοδο των προσφύγων στη χώρα είναι μεν μικρές, όχι όμως
και αμελητέες. Σε μεγάλο βαθμό αφορούν τη λάθος διαχείριση των επιπλέον
απορριμμάτων και αποβλήτων που παράγονται, αλλά και την καθόλου ορθολογική
επιλογή περιοχών και χώρων για την εγκατάσταση των καταυλισμών προσφύγων. «Τα
στοιχεία αυτά, σε άλλα σημεία περισσότερο και σε άλλα λιγότερο, οδηγούν στη
σταδιακή υποβάθμιση του περιβάλλοντος», σημειώνουν οι συντάκτες της έκθεσης.

Τονίζουν επίσης πως «λόγω της ανεπαρκούς υποδομής στη διαχείριση απορριμμάτων,
στην Αλβανία, έχουν κάνει την εμφάνισή τους δεκάδες παράνομες χωματερές, σε
κάθε γωνιά της χώρας ­ μια εικόνα που υπήρχε πάντα, επιτείνεται όμως από την
παρουσία των εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων. Οι χωματερές αυτές
χρησιμοποιούνται και από τους ντόπιους και η απειλή να μολυνθούν τα υπόγεια
και επίγεια υδάτινα αποθέματα είναι μεγάλη. Επιπλέον, η μεγάλη ζήτηση νερού,
από τους πρόσφυγες, ιδιαίτερα στους καταυλισμούς που βρίσκονται εγκατεστημένοι
μέσα στις πόλεις, έχουν αυξήσει τις πιέσεις στο ήδη παράνομο ­ συχνά ­ και
ελλιπές δίκτυο υδροδότησης».

Βέβαια, οι εισηγητές επισημαίνουν πως μέσα στην ένταση που επικρατεί στα
σύνορα της Αλβανίας και των δεκάδων πολιτικών και κοινωνικών προβλημάτων που
αντιμετωπίζει η χώρα, τα ζητήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης και η ανάγκη για
τη δημιουργία σωστών περιβαλλοντικών υποδομών, είναι πολύ δύσκολο να
αποτελέσουν πολιτική προτεραιότητα.

*** Προβλήματα και λύσεις για την προστασία και τη βιώσιμη ανάπτυξη του
Βόρειου Ευβοϊκού ανέπτυξαν ειδικοί, ερευνητές, πολιτικοί και επιστήμονες στην
ημερίδα που διοργάνωσαν το Δίκτυο Μεσόγειος SOS και η Ένωση Λιμνίων στη
Χαλκίδα. Απώτερος στόχος, η δημιουργία ενός σχεδίου ολοκληρωμένης διαχείρισης
της παράκτιας και θαλάσσιας ζώνης του Β. Ευβοϊκού. Πληροφορίες στα τηλ:
8228.795 και 5226.411.

*** Κουκλοθέατρο για τα παιδιά του Panda Club του WWF Ελλάς παρουσιάζει το
Θέατρο της Κούκλας το Σάββατο στις 19 του μήνα (Ψαρουδάκη 34, Κάτω Πατήσια,
6.30 μ.μ.). Θα ακολουθήσει οικολογικό παιχνίδι και εικαστική δράση. Για
συμμετοχή, τηλεφωνήστε στο 3314.893.

Επιτροπή επιστημόνων από το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ «UNEP» επισκέφτηκε
την Αλβανία για να εξετάσει την κατάσταση που επικρατεί στη γειτονική χώρα. Σε
έκθεσή τους, τα μέλη επισημαίνουν ότι λόγω της αλόγιστης βιομηχανικής
δραστηριότητας για πολλές δεκαετίες, η ζημιά στο περιβάλλον είναι μεγάλη.

Έπειτα από δεκαετίες περιβαλλοντικής αμέλειας, οικονομικοί λόγοι έχουν
περιορίσει τη λειτουργία των εργοστασίων, μειώνοντας τα απόβλητα και τις
εκπομπές ρύπων. Παρ’ όλα αυτά, μια σειρά από μολυσμένες τοποθεσίες
εξακολουθούν να εγκυμονούν μεγάλους κινδύνους για τους Αλβανούς. Σε μερικές,
τα εργοστάσια δεν λειτουργούν πλέον, άλλες όμως, παραμένουν ζωτικής σημασίας
για την οικονομία του κράτους.

Οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει τις πέντε πιο επικίνδυνες περιβαλλοντικά
τοποθεσίες. Όλες τους απαιτούν άμεση προσοχή και επείγουσα λήψη αυστηρών
μέτρων για τον καθαρισμό τους και την προστασία τους. Πρόκειται για εργοστάσια
χημικών και πλαστικών, πετρελαιοπηγές, διυλιστήρια πετρελαίου και μια χωματερή
αποβλήτων.