ΔΡΟΜΟΙ

Η πίστη σου…

… «η οικογένειά σου, το θάρρος σου και η υπομονή σου είναι δώρα για τη χώρα
σου. Και σαν τέτοια δώρα τα εκτιμάμε». Με αυτά τα λόγια, η αμερικανική
Πολιτεία ζήτησε προχθές συγνώμη από τον Τζόε Σαλβάτι, με 30 χρόνια καθυστέρηση
­ τόσα έμεινε ο άτυχος στη φυλακή για ένα έγκλημα που δεν διέπραξε. Ήταν 34
χρόνων, όταν το FBI τον έστειλε στα σίδερα ισόβια, μολονότι γνώριζε πως δεν
ήταν αυτός ο ένοχος. Το Ομοσπονδιακό Γραφείο Αναζητήσεων ­ όπως μάθαμε να
διαβάζουμε τα διάσημα αρχικά στα αστυνομικά βιβλία με τον Λέμι Κόσιον, τον
«προσεκτικό Λέμι» ­ δεν είναι ούτε προσεκτικό ούτε έξυπνο. Και αυτή η γκάφα
του δεν είναι βέβαια ούτε η πρώτη του ούτε η τελευταία του. Γιατί άλλο Καρλ
Μαρξ και άλλο Γκράουτσο Μαρξ.

Ο κωμικός…

… είχε φάκελο στο FBI, όπως διαπιστώθηκε τελευταία. Σαράντα πέντε χρόνια οι
ομοσπονδιακοί πράκτορες έψαχναν να βρουν αν ο Γκράουτσο Μαρξ ήταν μέλος του
Κομμουνιστικού Κόμματος των ΗΠΑ. Προφανώς δεν είχαν ακούσει ποτέ αυτό που
πάντα έλεγε ο Γκράουτσο: «Δεν με ενδιαφέρει να είμαι μέλος μιας λέσχης που
δέχεται ως μέλη της ανθρώπους σαν και μένα». Να προσπαθεί όμως κανείς να
βγάλει άκρη με ανθρώπους σαν τον Γκράουτσο και τα αδέρφια του είναι από μόνο
του ένας άθλος. Από τα μιούζικ χολ του Σαν Φρανσίσκο, ο Χάρπο, ο Τσίκο, ο Ζέπο
και ο αρχηγός τους ο Γκράουτσο Μαρξ έφεραν την τρέλα τους στην οθόνη,
ακολουθώντας την παράδοση που χάραξαν οι αγγλοσαξονικές «nonsense stories»
(ανόητες ιστορίες). Δεν ήταν ανόητο λοιπόν το FBI να προσπαθεί να βγάλει νόημα
από το σουρεαλιστικό παραλήρημα των αδελφών Μαρξ;

Ο φάκελος…

… του Γκράουτσο στο FBI είναι γεμάτος «αδικήματα»: το 1942 πήγε σε συναυλία
για την ενίσχυση της ρωσικής πολεμικής προσπάθειας, το 1945 υποστήριξε
οργάνωση που ήταν αντίθετη στην αναγνώριση της φασιστικής Ισπανίας από τον
ΟΗΕ, το 1947 τάχθηκε εναντίον της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Ενεργειών που
έκανε αντικομμουνιστικές εκκαθαρίσεις στο Χόλιγουντ. Όμως, πώς να χωρέσει μέσα
σε έναν φάκελο ένας άνθρωπος που είχε πει: «Ό,τι και αν είναι, είμαι εναντίον
του»; Ακόμη και η βιογραφία του από τον Έκτορ Αρς είναι αμφίβολο αν καταφέρνει
να τον χωρέσει μέσα στη χολιγουντιανή Αριστερά. Άλλωστε, ο ίδιος ο Γκράουτσο
είχε πει: «Αυτές είναι οι αρχές μου. Αν δεν σας αρέσουν, έχω άλλες».

Το γεγονός…

… πάντως ότι το FBI τον είχε φακελωμένο, δείχνει πως δεν ήταν απλώς ένας
κυνικός, αλλά ένας φιλελεύθερος και ανατρεπτικός κωμικός, τον οποίο θα πρέπει
να ευγνωμονούν οι επόμενες γενιές, έγραφε ο βιογράφος του το 1979, δύο χρόνια
μετά τον θάνατο του Γκράουτσο. Ο ίδιος ο Γκράουτσο σίγουρα θα έμενε
ασυγκίνητος, αν μπορούσε να διαβάσει αυτά τα λόγια. Γιατί όπως είχε πει
κάποτε: «Τι με νοιάζουν οι επόμενες γενιές; Έκαναν ποτέ τίποτα οι επόμενες
γενιές για μένα;»