Η ατμόσφαιρα χάνει με ανησυχητικούς ρυθμούς τη φυσική της προστασία ενάντια
στους ρύπους και στα αέρια του θερμοκηπίου, σύμφωνα με τα αποτελέσματα μίας
πρωτοποριακής επιστημονικής έρευνας. Οι ρίζες υδροξυλίου (ΟΗ), που καθαρίζουν
την ατμόσφαιρα από βλαβερούς ρύπους, όπως το μονοξείδιο του άνθρακα και τα
διοξείδια του αζώτου και του θείου, μειώνονται σταθερά εδώ και 11 χρόνια. Η
ίδια ουσία καταστρέφει αέρια, όπως το μεθάνιο, που συμμετέχουν στην αραίωση
του στρώματος του όζοντος και στη δημιουργία του φαινομένου του θερμοκηπίου.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, που ανακοίνωσαν τα συμπεράσματά τους αυτή την
εβδομάδα στο έγκυρο περιοδικό “Science”, η μείωση είναι πολύ μεγαλύτερη στο
Βόρειο Ημισφαίριο, σε επίπεδα μέχρι 35% χαμηλότερα από το λιγότερο ανεπτυγμένο
Νότιο Ημισφαίριο. “Η διαφορά μεταξύ των δύο ημισφαιρίων και η συνολική πτώση
μάς οδηγούν στο συμπέρασμα ανθρωπογενών αιτιών για τη μείωση του ΟΗ”, γράφουν
στην εργασία τους.
Το περίεργο μάλιστα είναι ότι από το 1978, πρώτη χρονιά των μετρήσεων για το
υδροξύλιο, μέχρι το 1989, οι συγκεντρώσεις του στην ατμόσφαιρα παρουσίασαν
αύξηση, την οποία οι επιστήμονες δεν μπορούν να εξηγήσουν. Από το 1989 όμως
και μετά, άρχισε η σταδιακή πτώση, που συνεχίστηκε μέχρι το 2000, τελευταία
χρονιά της έρευνας. Η πτώση κυμάνθηκε από 10% έως 24% σε όλο τον πλανήτη.
Στους επιστήμονες, που παρακολουθούν τα τεκταινόμενα στα χαμηλά στρώματα της
ατμόσφαιρας, τα νέα στοιχεία προκαλούν μεγάλη ανησυχία. “Οι ρίζες υδροξυλίου
είναι το καθαρτικό της ατμόσφαιρας”, τονίζει ο κ. Σπύρος Ραψομανίκης,
καθηγητής Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης και Αντιρρυπαντικής Τεχνολογίας στο Τμήμα
Μηχανικών Περιβάλλοντος του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. “Αν η
ατμόσφαιρα χάνει τη φυσική της ιδιότητα αυτοκαθαρισμού, τότε εμείς οι άνθρωποι
δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Κάτι πολύ σοβαρό δεν πάει καλά”.
Η μείωση του υδροξυλίου έχει σοβαρές επιπτώσεις στη σύσταση της ατμόσφαιρας
και κατά συνέπεια στο παγκόσμιο κλίμα. “Η μείωση σημαίνει ότι οι ρύποι
αυξάνονται και το υδροξύλιο δεν προλαβαίνει να τους αντιμετωπίσει. Έτσι οι
ρύποι δεν καταστρέφονται πλέον με τους ίδιους ρυθμούς”. Ταυτόχρονα, οι
επιπτώσεις είναι έντονες και για το φαινόμενο του θερμοκηπίου. “Το υδροξύλιο
δεν μπορεί πλέον να καταστρέψει το μεθάνιο, ένα από τα σημαντικότερα
θερμοκηπικά αέρια, και τους χλωροφθοράνθρακες, που συμβάλλουν σημαντικά στη
μείωση του στρώματος του όζοντος στη στρατόσφαιρα”.
Είναι πολλά όμως τα πράγματα που δεν γνωρίζουν οι επιστήμονες για τις
διεργασίες στην ατμόσφαιρα. “Όσο περισσότερα μαθαίνουμε από τις έρευνες για τη
χημεία της ατμόσφαιρας, τόσο πιο πολύ καταλαβαίνουμε το πόσα λίγα ξέρουμε”,
λέει ο κ. Ραψομανίκης. Στο εργαστήριο του ΔΠΘ, μάλιστα, θα ξεκινήσουν σε τρεις
μήνες τις μετρήσεις ριζών υδροξυλίου με μία πρωτοποριακή μέθοδο, πολύ
φθηνότερη από τις τρεις που ακολουθούνται συνήθως. Η έρευνα, που ανακοινώθηκε
στο “Science”, έγινε με συμμετοχή επιστημόνων από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο
της Μασαχουσέτης, το Ωκεανογραφικό Κέντρο Σκριπς του Σαν Ντιέγκο, την Εθνική
Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ και το Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Ατμόσφαιρας.
