Οι γειτονιές που… πήραν τα όπλα τους και φύλαξαν σκοπιές!

Δεν αρκούνται σε υπομνήματα και καταγγελίες προς τους αρμόδιους φορείς για
να βρει λύση το πρόβλημα της γειτονιάς τους. Συχνά η μαχητικότητά τους
εκδηλώνεται έμπρακτα και δεν διστάζουν ακόμη και να… εγκαταλείψουν το σπίτι
τους για να φυλάξουν σκοπιά και να εμποδίσουν μπουλντόζες να ξεριζώσουν δέντρα
και πράσινο, ή να κατεδαφίσουν νεοκλασικά κτίρια. Είναι απλοί άνθρωποι της
διπλανής πόρτας, οι οποίοι ένωσαν τις δυνάμεις τους, δημιούργησαν μικρές
επιτροπές και συλλόγους και κινητοποιούνται για να βελτιώσουν την ποιότητα
ζωής της περιοχής τους, που πολλές φορές η κεντρική και τοπική εξουσία
φαίνεται να «ξεχνά».

«Τα δίκτυα των πολιτών είναι η ελπίδα της διατήρησης του κοινωνικού ιστού
από τις παρεμβάσεις του κράτους, το οποίο έντεχνα, μεταμορφωμένα μέσα από τις
κρατικές πολιτικές τείνει να χειραγωγήσει τους πολίτες», επισημαίνει ο
κοινωνιολόγος κ. Χαράλαμπος Στέρτσος, τονίζοντας ότι μέσα από αυτά η πολύπλοκη
σήμερα κοινωνία ξαναβρίσκει τον εαυτό της, τις παραδόσεις και την ηθική της.
«Σε μια εποχή, όπου το κράτος πλέον δείχνει να μην διαθέτει ισχυρούς
αισθητήρες να αντιλαμβάνεται τις κοινωνικές ευαισθησίες, τα δίκτυα είναι
απαραίτητα».

Η δράση των δικτύων πολιτών επικεντρώνεται στις γειτονιές και ιδιαίτερα στο
πράσινο, στους ελεύθερους χώρους και στα αρχιτεκτονικά μνημεία. Προβλήματα
δηλαδή που όλους μάς απασχολούν και για τα οποία οι ενώσεις πολιτών κάνουν ένα
βήμα παραπάνω: Διεκδικούν. Οι αγώνες τους έχουν δικαιωθεί πολλές φορές από τα
δικαστήρια, αποδεικνύοντας ότι με τη δραστηριοποίηση ακόμη και λίγων κατοίκων
της γειτονιάς η ζωή στην πόλη μπορεί να γίνει πιο ανθρώπινη.

ΣΤΑ ΠΑΤΗΣΙΑ

Η τριπλή νίκη των κατοίκων

Πολιτιστικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται από το 1989 έως σήμερα στο κτήμα Πάτμου και Καραβία στα Πατήσια. Με τις ενέργειες του Συνδέσμου για την ποιότητα ζωής στα Πατήσια, οι μικροί και μεγάλοι κάτοικοι της περιοχής χαίρονται καθημερινά όσα τους προσφέρει ο πνεύμονας πρασίνου του κτήματος

Ο Οργανισμός Σχολικών Κτιρίων είχε αποφασίσει να χτίσει σχολεία στο κατάφυτο
κτήμα Πάτμου και Καραβία στα Πατήσια. Οι κάτοικοι αντέδρασαν και εμπρός στον
κίνδυνο να χαθεί το λιγοστό πράσινο της περιοχής κατέλαβαν το κτήμα στις 8
Απριλίου 1989. Κάπως έτσι ξεκίνησε ο Σύνδεσμος για την ποιότητα ζωής στα
Πατήσια. Λίγο αργότερα, το 1990, οι κάτοικοι που διεκδικούσαν το πράσινο,
προχώρησαν στη δημιουργία συλλόγου. «Θέλαμε να δραστηριοποιηθούμε με μία πιο
συγκεκριμένη μορφή» εξηγεί η γραμματέας του συλλόγου κ. Κατερίνα Κολιτσίδα,
που έχει διατελέσει και πρόεδρος, ενώ βρέθηκε στο κτήμα από την 1η ημέρα της
κατάληψης.

Μέσα στο κτήμα υπήρχε και ένα νεοκλασικό κτίριο, το οποίο είχε κηρυχθεί
διατηρητέο μαζί με τον υπόλοιπο χώρο. Αργότερα, το υπουργείο Πολιτισμού
αποφάσισε να διατηρηθεί μόνο το κεντρικό κτίριο και 10 μέτρα γύρω γύρω. Ο
Σύνδεσμος, που δεν επιθυμούσε την τσιμεντοποίηση της περιοχής, αντέδρασε ξανά
και κατέθεσε προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας. «Η απόφαση δεν έχει βγει
ακόμα», όπως λέει η κ. Κολιτσίδα, όμως ο Σύνδεσμος κατάφερε ουσιαστικά να
κερδίσει έναν πνεύμονα πρασίνου για την περιοχή, αφού αποφασίστηκε τα σχολεία
να χτιστούν αλλού ­ το ένα ήδη χτίζεται. Από το 1989 έως σήμερα οι κάτοικοι
απέδειξαν πόσο αναγκαίοι είναι οι ελεύθεροι χώροι στην τσιμεντούπολη της
Αθήνας. Στο κτήμα Πάτμου και Καραβία έχουν διεξαχθεί δεκάδες πολιτιστικές
εκδηλώσεις.

Εκεί γιορτάζουν οι κάτοικοι της περιοχής το Πάσχα ή τα Κούλουμα και στον ίδιο
χώρο μπορούν να παίζουν τα παιδιά ή να βλέπουν τα ζωάκια (πάπιες, χήνες,
χελώνες, κότες) σε έναν άτυπο ζωολογικό κήπο που έχει δημιουργηθεί. Κάθε
Σάββατο πραγματοποιείται στο κτήμα αγορά βιολογικών προϊόντων. Πάντως το κτήμα
δεν είναι η μοναδική επιτυχία του Συνδέσμου. Με ενέργειές του διατηρήθηκε ο
παλιός κινηματογράφος «Άλφα – Βήτα», ενώ προσπάθειες είχαν καταβληθεί και για
τη διατήρηση του κτιρίου του ΦΙΞ.

ΓΑΛΑΤΣΙ

Οι 50 που υπερασπίζονται την περιοχή

«Έχουμε αφιερώσει τους εαυτούς μας στα τοπικά προβλήματα» λέει ο κ. Βασίλης Ζαφειράκης, μέλος της Κίνησης Πολιτών Γαλατσίου

Η Κίνηση Πολιτών Γαλατσίου δημιουργήθηκε το 1992 με σκοπό ­ όπως δηλώνουν
χαρακτηριστικά τα μέλη της ­ «την πιο συντονισμένη προσπάθεια υπεράσπισης του
δασικού και δημόσιου χαρακτήρα του Κτήματος Ομορφοκκλησιάς». Στα 9 χρόνια που
ακολούθησαν, οι Πολίτες του Γαλατσίου επέδειξαν πλούσια δράση που σχετίζεται
με τα περιβαλλοντικά προβλήματα της περιοχής. «Από το 1993 μέχρι σήμερα
καταφέραμε ακετά πράγματα, από την επανακήρυξη ως αναδασωτέων 1.219 στρεμμάτων
της Ομορφοκκλησιάς, μέχρι την ανάκληση οικοδομικής άδειας ανέγερσης
ξενοδοχείου στα Τουρκοβούνια και τις κατεδαφίσεις αυθαιρέτων σε δασική έκταση
της περιοχής» επισημαίνει ο κ. Βασίλης Ζαφειράκης, ένα από τα πιο ενεργά μέλη
της Κίνησης. «Τελευταία μας επιτυχία, μαζί με άλλες επιτροπές πολιτών, ήταν η
πίεση για την κατάθεση τροπολογίας που ορίζει τον περιφερειάρχη υπεύθυνο για
τις κατεδαφίσεις αυθαιρέτων σε δασικές εκτάσεις».

Ο αριθμός των μελών της Κίνησης κυμαίνεται από 25 έως 50 μέλη και
κινητοποιούνται κάθε φορά που προκύπτει πρόβλημα που αφορά την ποιότητα ζωής
στο Γαλάτσι. «Επόμενος στόχος μας είναι να υλοποιηθεί η απόφαση του ’94 για
αναδάσωση του Κτήματος της Ομορφοκκλησιάς και η ακύρωση της χωροθέτησης του
αθλήματος του πινγκ πονγκ στην περιοχή εν όψει του 2004» σημειώνει ο κ. Ζαφειράκης.

ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ

Η «Ανάπλαση» που σώζει τα προσφυγικά

Τα «προσφυγικά» της Λ. Αλεξάνδρας κτίστηκαν το 1936 για να στεγάσουν πρόσφυγες
της Μ. Ασίας και θεωρούνται από τα ελάχιστα εναπομείναντα κτίσματα κοινωνικής
κατοικίας του μοντέρνου κινήματος της δεκαετίας του ’30. Πριν από ένα χρόνο
αποφασίστηκε η κατεδάφισή τους, προκαλώντας την αντίδραση των κατοίκων, οι
οποίοι αμέσως κινητοποιήθηκαν και δημιούργησαν τον σύλλογο «Ανάπλαση», με
μοναδικό σκοπό τη διάσωση των 8 προσφυγικών πολυκατοικιών. «Ο σύλλογος αριθμεί
180 μέλη ­ όλοι ιδιοκτήτες διαμερίσματος στα προσφυγικά ­ που είναι
αποφασισμένα να μην αφήσουν να γίνει ένα τέτοιο “έγκλημα”, με την πρόφαση της
δημιουργίας πρασίνου», δηλώνει ο αρχιτέκτονας και μέλος της «Ανάπλασης» κ.
Δημήτρης Ευταξιόπουλος. «Τα προσφυγικά της Αλεξάνδρας δεν είναι μόνο κάποιες
παλιές πολυκατοικίες. Αποτελούν ζωντανά ιστορικά, κοινωνικά και αρχιτεκτονικά
μνημεία. Είναι παράλογο να γκρεμιστούν». Η «Ανάπλαση», μέσα σε αυτό το χρόνο
λειτουργίας της, έχει καταφέρει να «παγώσει» την απόφαση της κατεδάφισης με
οργανωμένες και συστηματικές κινητοποιήσεις ενημέρωσης. Παράλληλα έχει
καταθέσει τη δική της πρόταση για δημιουργία πρασίνου στα 10 από τα 14,5
στρέμματα που καταλαμβάνουν τα προσφυγικά αλλά και για την αναπαλαίωση και
αξιοποίηση κάποιων διαμερισμάτων ως χώρων πολιτισμού.

ΠΕΥΚΗ

Οικολογικές επιτυχίες

Η οικολογική κίνηση για τη διάσωση του περιβάλλοντος της Πεύκης (μη
κερδοσκοπική εταιρεία) «ξεκίνησε σαν επιτροπή το 1976 με στόχο τη διάσωση του
περιβάλλοντος της περιοχής», λέει η κ. Μαργαρίτα Κουρούπη εκπρόσωπος της
κίνησης. «Είχαμε έγκαιρα διαπιστώσει ότι αλλοιωνόταν το περιβάλλον από τη
δόμηση. Θέλαμε να διασωθούν δύο μικροί πνεύμονες (δάσος Κάσδαγλη και Μορέλα)
καθώς και οι ελεύθεροι χώροι».

Το 1989 η επιτροπή απέκτησε όνομα και καταστατικό που υπέγραψαν 28 άτομα.
«Οργανωθήκαμε γιατί οι παρεμβάσεις μας είχαν αρχίσει να ενοχλούν τη δημοτική
αρχή». Με ενέργειες της οικολογικής κίνησης ­ προσφυγές στο Συμβούλιο της
Επικρατείας ­ έχει αποτραπεί η καταστροφή των δασών. «Μόνο το 2000 κάναμε
περίπου 350 καταγγελίες, αναφορές και προσφυγές σε υπουργεία, δασαρχείο,
πολεοδομία, δήμο», λέει η κ. Κουρούπη και τονίζει την αναγκαιότητα τέτοιων
ενεργειών από τους πολίτες. Μία από τις επιτυχίες της οικολογικής κίνησης ήταν
και η απομάκρυνση ­ το 1995 ­ ενός ρυπογόνου εργοστασίου. Με ενέργειές τους
κρίθηκε διατηρητέο ένα εργοστάσιο του 1930 εριοϋφαντουργικής ως δείγμα παλιάς
αρχιτεκτονικής. Πολύ νωρίτερα εξάλλου, το 1978, ως επιτροπή ακόμα «καταφέραμε
να μην περάσει μέσα από την πόλη η Λεωφόρος Κύμης».

ΓΚΡΑΒΑ

Οι σωτήρες του λόφου του Παιδιού

Τα κομμένα δέντρα που φωτογράφισαν οι κάτοικοι στον λόφο του Παιδιού

Απόγευμα Τετάρτης 17 Δεκεμβρίου 2000. Μερικοί κάτοικοι της περιοχής της
Γκράβας, ανακαλύπτουν ότι στον λόφο Παιδιού είχαν κοπεί 40 πεύκα και αμέσως
ειδοποιούν τους γείτονές τους. Σε αυτόν το χώρο, που οι περίοικοι γνώριζαν ως
“κοινόχρηστο πράσινο”, ο ΟΣΚ ετοιμαζόταν να ανεγείρει σχολικό κτίριο,
εκμεταλλευόμενος απόφαση του 1994 του Νομάρχη Αθηνών, που αποχαρακτήριζε την
περιοχή.

Η κινητοποίηση των πολιτών με σκοπό να αποτραπεί η καταστροφή ενός από τους
ελάχιστους πνεύμονες πρασίνου της περιοχής, ήταν άμεση και μέσα από αυτή
δημιουργήθηκε η Πρωτοβουλία Πολιτών για τη Διάσωση του Λόφου του Παιδιού. «Η
κινητοποίηση έγινε κυριολεκτικά πόρτα – πόρτα» θυμάται η κ. Θεανώ Ποτήρη, που
είναι μέλος του Δ.Σ. της Πρωτοβουλίας. «Βγάλαμε φωτογραφίες τα κομμένα δέντρα,
ο κάθε κάτοικος ειδοποιούσε τον γείτονά του και αρχίσαμε να φυλάμε σκοπιές
στον λόφο για να αποτρέψουμε την ολοκλήρωση της καταστροφής».

Οι κάτοικοι προγραμμάτισαν και πρωτότυπες εκδηλώσεις με γκράφιτι, ζωγραφιές
παιδιών, ενώ ο καθένας υιοθέτησε και από ένα δένδρο του λόφου. «Ο κάθε
κάτοικος ανέλαβε και από ένα πόστο» δηλώνει η κ. Μόνικα Διαμαντοπούλου, μέλος
και αυτή της Πρωτοβουλίας. «Άλλοι βοήθησαν στα ασφαλιστικά μέτρα, τα οποία
μάλιστα κερδίσαμε, ενώ με τη βοήθεια κάποιων άλλων κατοίκων που γνώριζαν από
Ίντερνετ, αποκτήσαμε και site, με το οποίο ενημερώνουμε ακόμη περισσότερο
κόσμο. Ήταν γενικά μια κινητοποίηση απρόσμενη, άνευ προηγουμένου. Ο καθένας
μας είχε το δικό του σκεπτικό, αλλά όλοι ενωθήκαμε για τον κοινό σκοπό. Αυτό
μάς ανοίγει τους ορίζοντες για να ασχοληθούμε και με άλλα τοπικά προβλήματα
της ευρύτερης περιοχής μας». «Δεν μπορούσαμε να περνάμε τον δρόμο και να
κάνουμε ότι δεν βλέπουμε τα κομμένα δέντρα» λέει η κ. Ποτήρη. «Θα το είχαμε
βάρος στη συνείδησή μας να αφήσουμε αυτόν τον χώρο πρασίνου να καταστραφεί
μπροστά στα μάτια μας».

ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ

42 χρόνια αγώνας

Οι εκπρόσωποι των δύο συλλόγων των Αμπελοκήπων, κ.κ. Στέλιος Δημητριάδης (δεξιά) και Λεωνίδας Γλυνός

Σχεδόν μισό αιώνα δραστηριοποιείται ο Πολιτιστικός Σύλλογος Άνω Αμπελοκήπων,
αφού ιδρύθηκε το 1959. «Πρωτοστάτησε την περίοδο που οι Άνω Αμπελόκηποι ήταν
αδιαμόρφωτοι, ώστε να γίνουν αποχετεύσεις, δρόμοι, πλατείες», σημειώνει ο
γενικός γραμματέας του συλλόγου, κ. Μιχάλης Ζωίδης. Βέβαια, μερικές δεκαετίες
αργότερα οι ανάγκες της περιοχής άλλαξαν καθώς ήταν πλέον «πνιγμένη» από
κτίρια. Οι υπεύθυνοι του συλλόγου άρχισαν να πιέζουν για ελεύθερους χώρους.
«Μία από τις επιτυχίες μας ήταν η απόφαση της Κτηματικής Εταιρείας του
Δημοσίου να παραχωρηθεί στον Δήμο Αθηναίων ο χώρος ΚΑΠΑΨ 10 στρεμμάτων (στη
συμβολή των οδών Λάμψα και Τριφυλίας) για να γίνει πάρκο. Η απόφαση ελήφθη
πριν από ενάμιση χρόνο, έπειτα από επίμονο 10ετή αγώνα μας. Σύμφωνα με τον
σύλλογο, θετική φαίνεται ότι θα είναι η εξέλιξη και για το οικόπεδο της ΔΕΗ
(Λάμψα και Φλώρου), έκτασης 10 στρεμμάτων, στο οποίο η επιχείρηση θέλει να
ανεγείρει κεντρικά γραφεία. «Εμείς θέλουμε τα έξι στρέμματα να γίνουν σχολείο
και τα τέσσερα πράσινο». Ο σύλλογος, ο οποίος ιδρύθηκε από κατοίκους της
περιοχής, σήμερα αριθμεί περίπου 300 μέλη, ενώ στις κινητοποιήσεις του
συμμετέχουν πάνω από 500 άτομα. Μία από τις προτεραιότητες του συλλόγου είναι
και το Κτήμα ΘΩΝ. Ο σύλλογος επιθυμεί να γίνει χώρος πρασίνου, αντί να
τσιμεντοποιηθεί, και να συμβάλει στην αναβάθμιση της περιοχής. Στο πλευρό του
συλλόγου ­ κυρίως για τη σωτηρία του ΘΩΝ ­ προστέθηκε από το 2001 και ο
πολιτιστικός και περιβαλλοντικός σύλλογος κέντρου Αμπελοκήπων με πρόεδρο τον
κ. Στέλιο Δημητριάδη.

ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑ

Οι φίλοι του Άλσους

Οι παρεμβάσεις που γίνονταν στο άλσος της Ν. Φιλαδέλφειας από τον δήμο και οι
οποίες αλλοίωναν τον δασικό χαρακτήρα του ήταν η αιτία για την ίδρυση του
συλλόγου «Φίλοι του δάσους και του φυσικού περιβάλλοντος Ν. Φιλαδέλφειας, Ν.
Ιωνίας, Ν. Χαλκηδόνας» το 1994. «Προτού γίνουμε σύλλογος ήμασταν μία ομάδα
35-40 ατόμων που είχαμε υποψιαστεί τι αλλαγές προγραμματίζονταν για το άλσος
από τις δημοτικές αρχές», εξηγεί ο αντιπρόεδρος του συλλόγου κ. Χρήστος
Τσερπάνης. «Αποφασίσαμε την ίδρυση συλλόγου όταν είδαμε στην είσοδο του
δημαρχείου μία μακέτα που έδειχνε το άλσος με καταστήματα, μπαρ, εναέρια
τρενάκια και άλλες κατασκευές!».

Σιγά σιγά τα 35 άτομα έγιναν 200 «διαφόρων επαγγελμάτων και πολιτικών
πεποιθήσεων». Ο σύλλογος σύντομα προχώρησε σε προσφυγές στο Συμβούλιο της
Επικρατείας με στόχο να απομακρυνθούν παράνομες κατασκευές που υπήρχαν στο
άλσος. Ωστόσο, οι προσφυγές ακόμα εκκρεμούν λόγω των συνεχών αναβολών που
πετύχαινε ο δήμος.

Στο μεταξύ εξακολουθούν οι παρεμβάσεις στο άλσος «αλλοιώνοντας τον χαρακτήρα
του (το οργώνει, το έχει τσιμεντοποιήσει, εξαφάνισε τη λίμνη με τα ψάρια, τις
πάπιες και τα νούφαρα, έκοψε δέντρα), με αποτέλεσμα να αραιώσει το δασικό
οικοσύστημα κατά 40%», τονίζει ο κ. Τσερπάνης.