Μύθοι και αλήθειες για τον αλκοολισμό και τους εξαρτημένους

Άλλοι είναι νηφάλιοι εδώ και πέντε ή περισσότερα χρόνια, και άλλοι έχουν να
πιουν μια δεκαετία το λιγότερο. Όλοι τους, άνδρες και γυναίκες, αντιμετώπιζαν
σοβαρό πρόβλημα με το αλκοόλ, αλλά με αποφασιστικότητα και πολλή προσπάθεια
κατόρθωσαν να τιθασεύσουν το πάθος τους.

Τη διαδρομή αυτών των ανθρώπων προς τη νηφαλιότητα ακολουθεί βήμα-βήμα η
συγγραφέας Αν Μ. Φλέτσερ στο νέο της βιβλίο με τίτλο «Νηφάλιοι για τα καλά»
(Anne Μ. Fletcher, «Sober for Good», εκδ. Houghton-Mifflin) και το αποτέλεσμα
είναι ένα έργο που πραγματικά μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Αυτό που καθιστά το εν λόγω βιβλίο ξεχωριστό δεν είναι το γεγονός ότι έχει
γραφεί από μια γυναίκα, η οποία κάποτε αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα με το
αλκοόλ. Ούτε ότι παραθέτει τις περιπτώσεις 222 νικητών στην μάχη εναντίον τού
ποτού. Είναι ξεχωριστό επειδή δεν βλέπει τα περιστατικά με επιφανειακό τρόπο,
αλλά τα αναλύει εις βάθος. Και ταυτοχρόνως, διαλύει πολλούς από τους μύθους
που περιβάλλουν την ανάρρωση από τον αλκοολισμό.

Στο συγκεκριμένο βιβλίο, υπάρχει ένας δρόμος διαφυγής για κάθε αλκοολικό ­
ακόμα και γι’ αυτούς που πολλές φορές προσπάθησαν να απαγκιστρωθούν, ακόμα και
γι’ αυτούς που πιστεύουν πλέον ότι ποτέ δεν θα τα καταφέρουν.

Όλοι οι δρόμοι αρχίζουν με την αλήθεια.

Και με τη βοήθειά της καταρρέουν πολλοί μύθοι, σαν κι αυτούς που παρατίθενται
στη συνέχεια.

Μύθος: Πρέπει να παραδεχθεί κανείς ότι έχει πρόβλημα
αλκοολισμού για να απαλλαγεί από το ποτό.

Αλήθεια: «Η λέξη “αλκοολικός” τρομοκρατεί πολλούς ανθρώπους και τους
εμποδίζει να ζητήσουν βοήθεια», γράφει η κ. Φλέτσερ. «Αρκετοί, όμως, από τους
ανθρώπους που έκοψαν το ποτό πριν από πολλά χρόνια, ουδέποτε
αυτοχαρακτηρίσθηκαν “αλκοολικοί” και πάσχοντες από μια “ασθένεια”». Στην
πραγματικότητα, οι ιστορίες τους καταρρίπτουν έναν ακόμα μύθο: ότι οι πότες
πρέπει να «πιάσουν πάτο» (να γίνουν «κανονικοί» αλκοολικοί) για να κόψουν το
ποτό. Πολλοί έθεσαν υπό έλεγχο το πρόβλημα πριν φθάσουν σε στάδιο απελπισίας ­
κάποιοι, λ.χ., αντιμετώπιζαν οικογενειακά προβλήματα αλλά δεν είχαν φθάσει σε
σημείο να χωρίσουν, ενώ άλλοι δεν απέδιδαν μεν καλά στην εργασία τους αλλά δεν
είχαν απολυθεί.

«Είναι βέβαιον ότι η ποσότητα και η συχνότητα της κατανάλωσης αλκοόλ παρέχει
σημαντικά στοιχεία για το ότι κάτι δεν πάει καλά. Εν τούτοις, οι ιστορίες των
ανθρώπων αυτών υποδηλώνουν ότι η ανάγκη τους να απεξαρτηθούν σχετιζόταν
περισσότερο με τις συνέπειες που είχε η συνήθειά τους στους ίδιους και στους
δικούς τους», είναι το συμπέρασμα της κ. Φλέτσερ.

Η Κάρεν Μ., λ.χ., η οποία δεν έχει πιει εδώ και 14 χρόνια, αναφέρει πως «το
ουσιώδες δεν είναι η συχνότητα ή η ποσότητα του ποτού, αλλά το πώς επηρεάζει
τη ζωή σου».

Οι ειδικοί και οι οργανωμένες ομάδες, όπως οι Ανώνυμοι Αλκοολικοί, έχουν βοηθήσει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο να απαλλαγούν από το ποτό. Ωστόσο, αρκετοί είναι αυτοί που τα καταφέρνουν και χωρίς βοήθεια

Η Λιζ Μπ. αποτελεί χαρακτηριστική απόδειξη αυτής της αλήθειας. Συνήθως έπινε
τέσσερα ή πέντε ποτηράκια κρασί την ημέρα ­ μια ποσότητα που μακράν απέχει από
τη στερεοτυπική κατανάλωση ενός αλκοολικού, κατά την κ. Φλέτσερ. Έστω και με
αυτή την ποσότητα, όμως, η Λιζ είχε χάσει τον σεβασμό του συζύγου της,
τσακωνόταν μαζί του με το παραμικρό, και ανησυχούσε για τις επιπτώσεις στα
παιδιά τους.

Σε ένα άλλο παράδειγμα, η Τζάκι Ντ. λέει: «Απέδιδα όλα μου τα προβλήματα σε
χίλιες δυο αιτίες: σε ψυχικά τραύματα, στην αδικία της κοινωνίας, στην έλλειψη
χρημάτων. Και ξαφνικά συνειδητοποίησα ότι αν δεν έπινα πια, θα μπορούσα να
αντιμετωπίσω καλλύτερα τα προβλήματά μου».

Μύθος: Αν θέλει κανείς να κόψει το ποτό και να μην το
ξαναρχίσει, πρέπει οπωσδήποτε να απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό.

Αλήθεια: Είναι γεγονός ότι οι ειδικοί και οι οργανωμένες ομάδες, όπως
οι Ανώνυμοι Αλκοολικοί, έχουν βοηθήσει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο
να απαλλαγούν από το ποτό. Ωστόσο, αρκετοί είναι αυτοί που τα καταφέρνουν και
χωρίς βοήθεια. Από τους 222 ανθρώπους που αφηγούνται τις ιστορίες τους στο
βιβλίο της κ. Φλέτσερ, οι 25 κέρδισαν τη νηφαλιότητα μόνοι τους, οι 97 με τη
βοήθεια των Ανώνυμων Αλκοολικών και οι λοιποί είτε με ψυχολογική στήριξη είτε
με τη βοήθεια άλλων ομάδων και προγραμμάτων. Από τους ανθρώπους που ζήτησαν τη
βοήθεια των ψυχοθεραπευτών, οι περισσότεροι υποβλήθηκαν σε
γνωστική-συμπεριφοριολογική θεραπεία, η οποία βοηθεί τους ανθρώπους να
αναγνωρίσουν τις μύχιες σκέψεις τους και να αλλάξουν συμπεριφορά.

Ο 42χρονος Χέρμπ Ν., ο οποίος άρχισε να πίνει συστηματικά στα 17 του χρόνια
και έκοψε το ποτό πριν από 13 χρόνια, αφηγείται ότι απέρριψε όσα προγράμματα
«απαιτούσαν πίστη σε μια υπέρτατη δύναμη και παραδοχή ότι είμαι ανίσχυρος
μπροστά στο αλκοόλ και στα ναρκωτικά». Και αυτό, διότι «ήξερα πως δεν ήμουν
ανίσχυρος και ότι αυτό που χρειαζόμουν ήταν βοήθεια για να μάθω πώς να πολεμώ
τον εθισμό, και όχι πώς να προσεύχομαι».

Η Ρόζα Λ. από την πλευρά της, η οποία είναι «καθαρή» εδώ και 10 χρόνια,
δηλώνει οργισμένη με τα κέντρα θεραπείας και τους ειδικούς «που προωθούν ένα
συγκεκριμένο πρόγραμμα και δεν ενημερώνουν τον κόσμο για τις άλλες πιθανές
λύσεις».

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι 14 εκατομμύρια άτομα μόνο στις ΗΠΑ αντιμετωπίζουν
πρόβλημα αλκοολισμού. Ωστόσο, σε θεραπεία υποβάλλεται ο ένας στους δέκα. Απ’
όσους εντάσσονται στους Ανώνυμους Αλκοολικούς, λιγότερο από το 10%
εξακολουθούν να είναι μέλη ύστερα από έναν χρόνο. Αν, συνεπώς, αυξηθούν τα
διαθέσιμα προγράμματα, είναι πιθανόν να ζητήσουν περισσότεροι άνθρωποι βοήθεια
και να αυξηθεί η ανάρρωση διαρκείας. Όπως το θέτει και ο Ρικ Ν., ο οποίος έχει
21 χρόνια να πιει, «πιθανώς υπάρχουν τόσοι τρόποι για να κόψεις το ποτό, όσοι
είναι και οι άνθρωποι που θέλουν να απαλλαγούν από αυτό. Άρα, όσο περισσότερες
επιλογές προσφέρει μια χώρα στους πολίτες της τόσο περισσότεροι άνθρωποι θα
βοηθηθούν».

Μύθος: Ο καλλύτερος τρόπος απεξάρτησης είναι να θέτει κανείς
ως στόχο «άλλη μια μέρα χωρίς αλκοόλ».

Αλήθεια Πολλοί από αυτούς που έχουν πετύχει μακροχρόνια αποχή από το
αλκοόλ, το κατόρθωσαν λαμβάνοντας μια απόφαση ζωής: να διακόψουν οριστικά την
σχέση τους με το ποτό.

Όπως λέει ο 47χρονος Ρίτσαρντ Ντ., ο οποίος έκανε κατάχρηση αλκοόλ επί οκτώ
χρόνια αλλά έχει ήδη επτά χρόνια να πιει, «μια μέρα αποφάσισα να μην ξαναπιώ
ποτέ. Ήξερα ότι το ποτό ασκεί μια ακατανίκητη σχεδόν έλξη, αλλά τίποτα δεν
μπορεί να συγκριθεί με μια νηφάλια ζωή».

Άλλοι πρώην πότες δηλώνουν στο βιβλίο τής κ. Φλέτσερ: «Είπα στον εαυτό μου ότι
ποτέ δεν θα ξαναπιεί», «αποφάσισα να το κόψω “μαχαίρι”» και «είπα κάποια
στιγμή: αυτό είναι, σταματάω εδώ και τώρα».

Μύθος: Ένας πρώην αλκοολικός απέχει ένα ποτό από την
υποτροπή.

Αλήθεια: Είναι γεγονός ότι οι περισσότεροι νικητές του βιβλίου τής κ.
Φλέτσερ έχουν επιλέξει την πλήρη αποχή από το αλκοόλ για να επιτύχουν τη
μακροχρόνια νηφαλιότητα. Ωστόσο, 12 από αυτούς πίνουν περιστασιακά μικρές
ποσότητες οινοπνευματωδών ποτών (λ.χ., σε γάμους ή όταν βγαίνουν με φίλους, οι
οποίοι δεν αντιμετωπίζουν πρόβλημα αλκοολισμού), ενώ κάποιοι άλλοι ανακάλυψαν
ότι μπορούν πια να πίνουν με μέτρο, όπως όλοι οι άνθρωποι. «Αυτές οι
ξεχωριστές ομάδες νικητών αποτελούν τη ζωντανή απόδειξη ότι, για ορισμένους
ανθρώπους τουλάχιστον, ένα ποτό δεν οδηγεί στην υποτροπή», γράφει η κ.
Φλέτσερ.

Από τις δύο αυτές ομάδες, πάντως, τη μεγαλύτερη πρόκληση αντιμετωπίζουν
εκείνοι που πίνουν με μέτρο. Η Λορέιν Κόλινς, ψυχολόγος και ειδική σε θέματα
εθισμού από το Μπάφαλο, της Νέας Υόρκης, εξηγεί πως «αυτοί που κατ’ ανάγκην
δεν πίνουν, πρέπει να προσπαθούν σκληρά για να ελέγξουν τη συνήθειά τους ή να
καταπολεμήσουν την ανάγκη τους για ένα ποτό. Αντιθέτως, οι αληθινοί κοινωνικοί
πότες είναι αυτοί για τους οποίους το αλκοόλ δεν συνιστά πρόβλημα. Οι
άνθρωποι, συνεπώς, που αντιμετώπιζαν κάποτε πρόβλημα με το αλκοόλ, αλλά
κατορθώνουν να μετατραπούν σε κοινωνικούς πότες, επιτυγχάνουν μια μοναδική
ισορροπία, συνάπτουν κατά κάποιον τρόπο ειρήνη με το ποτό, και γι’ αυτό δεν
χρειάζεται πλέον να ανησυχούν».