Ανάγκη μιας νέας σύνθεσης στη μορφή της πάλης

Με βασικό προσκεκλημένο τον διεθνούς φήμης Γάλλο κοινωνιολόγο Πιέρ
Μπουρντιέ συνδιοργανώνεται στις 3, 4 και 5 Μαΐου από τη ΓΣΕΕ, «ΤΑ ΝΕΑ» και το
ελληνικό τμήμα του Ευρωπαϊκού Ομίλου «Λόγοι Δράσης» η Διάσκεψη της Αθήνας.

Αντικείμενο της Διάσκεψης θα είναι η συζήτηση των προτάσεων για την
αναγκαιότητα της συγκρότησης ενός Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Κινήματος ως
απαραίτητη προϋπόθεση για την οικοδόμηση μιας κοινωνικής Ευρώπης καθώς και οι
όροι υλοποίησής του.

Εν όψει της Διάσκεψης που αρχίζει αύριο «ΤΑ ΝΕΑ» ανοίγουν έναν πρώτο κύκλο
συζητήσεων φιλοξενώντας τοποθετήσεις και αντιδράσεις εκπροσώπων του
συνδικαλιστικού κινήματος, των κοινωνικών κινημάτων και του κόσμου της διανόησης.

Υπάρχει μια φράση – κλειδί στα κείμενα του Π. Μπουρντιέ, που είναι ιδιαίτερα
σημαντική: Η κοινωνική ιστορία διδάσκει ότι δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνική
πολιτική χωρίς να υπάρξει ένα κοινωνικό κίνημα που να μπορεί να την επιβάλει.

Η αποδεικτική αξία αυτού του συμπεράσματος νομίζουμε ότι αφορά το εθνικό αλλά
και το υπερεθνικό επίπεδο.

Φυσικά, αναφερόμενοι στον στόχο της κοινωνικής Ευρώπης, πρέπει να σημειώσουμε
ότι δεν απαιτείται μόνο ένα ευρωπαϊκά διαρθρωμένο κοινωνικό κίνημα, αλλά και
μια εναλλακτική πολιτική πρόταση στον νεοφιλελευθερισμό, ο οποίος σήμερα
ηγεμονεύει στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής.

Είναι αυτονόητο από τα παραπάνω ότι το κοινωνικό δεν φθάνει, αλλά χωρίς το
κοινωνικό κίνημα δεν μπορεί να υπάρξει ούτε εναλλακτική πολιτική διεκδίκηση.
Σχετικά με την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού κοινωνικού κινήματος, είναι χρήσιμο να
εξεταστούν ορισμένα κρίσιμα ζητήματα:

Το περιεχόμενο αλλά και η δράση αυτού του κινήματος θα πρέπει να αφορούν και
τα τρία επίπεδα όπου συγκροτούνται εξουσίες και πολιτικές: διεθνές, ευρωπαϊκό,
εθνικό. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει μια μεταφορά επιπέδων εξουσίας σε όλο και
πιο αφηρημένες, πλην όμως υπαρκτές ελίτ που πολλές φορές λειτουργούν ως το
αόρατο χέρι και παρά το γεγονός, επίσης, ότι το εθνικό κράτος έχει
απογυμνωθεί, εντούτοις υπάρχει βήμα διεκδίκησης σε όλα τα επίπεδα.

Η ανάγκη πολιτικής και οικονομικής ρύθμισης σε περίοδο μονοδρομικής
οικονομικής σκέψης και απολιτικοποίησης, πρέπει να κυριαρχήσει και στα τρία
επίπεδα. Το μοντέλο μιας ανάπτυξης που θα συνυπολογίζει τα κριτήρια κοινωνικής
σύγκλισης και αναβάθμισης όσο και της αναδιανομής εισοδήματος σε όφελος των
εργαζομένων, που θα βασίζεται σε έναν ισχυρό και αποτελεσματικό δημόσιο τομέα,
που θα θεωρεί το ισχυρό κοινωνικό κράτος ως παραγωγική συνιστώσα και θα
διευρύνει την απασχόληση με σταθερές θέσεις εργασίας μειωμένου χρόνου, είναι
ένα καθοριστικό πρόταγμα. Δεν μπορεί να υπάρξει άλλωστε ένα ισχυρό κοινωνικό
κράτος χωρίς την αναγκαία βάση χρηματοδότησής του.

Το ευρωπαϊκό κοινωνικό κίνημα δεν μπορεί να έχει κλισέ όσον αφορά τις μορφές
του. Οι μορφές που έχουν χρησιμοποιήσει οι ακτιβιστές αλλά και οι παραδοσιακές
μορφές πάλης του συνδικαλιστικού κινήματος, είναι «βέλη στην φαρέτρα» του
ευρωπαϊκού κοινωνικού κινήματος.

Υπάρχει όμως, πάντα μια αναγκαία προϋπόθεση, ότι η μορφή πάλης πρέπει να
ενώνει, να είναι αντίστοιχη με την οξύτητα του προβλήματος που κάθε φορά
τίθεται και να κινητοποιεί όσο γίνεται περισσότερους πολίτες.

Το κίνημα αυτό δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στα συνδικάτα, αλλά ούτε σε αυτά
μόνο που αποκαλούνται νέα κινήματα. Μια νέα σύνθεση πρέπει να προκύψει, η
οποία θα αξιοποιεί τον αυθορμητισμό των κινημάτων με την πειθαρχία των
εργατικών οργανώσεων και θα αίρει τις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις των
συνδικαλιστικών οργανώσεων και θα ενισχύει τις διαδικασίες βάσης με τις οποίες
συνήθως συγκροτούνται τα νέα κινήματα, που θα αξιοποιεί την όποια μαζικότητα
έχουν τα συνδικάτα με τη μαχητικότητα και τον ριζοσπαστισμό των νέων
κινημάτων. Επιπλέον, η συμβολή των διανοουμένων μπορεί να είναι αποτελεσματική
όσον αφορά στις απαραίτητες θεωρητικές γενικεύσεις, αλλά και στην εκφορά ενός
δημόσιου λόγου πιο τεκμηριωμένου και πιο φορτισμένου με ιδεολογικά και
πολιτικά στοιχεία.

Αυτή η διαδικασία πρέπει απαραίτητα να περάσει μέσα από μια βαθιά ανανέωση του
συνδικαλιστικού κινήματος με καθοριστικά στοιχεία: την κατάκτηση ενός
πραγματικά αυτόνομου ρόλου, τη διεύρυνση της δημοκρατίας και την ανάκτηση του
ταξικού του προσανατολισμού. Χρειάζεται ακόμη η στροφή στους «εκτός των
τειχών». Οι άνεργοι, οι ελαστικά απασχολούμενοι, οι μετανάστες, οι γυναίκες,
οι νέοι είναι το πιο «ισχυρό εκρηκτικό υλικό» για τους αγώνες του σήμερα και
του αύριο. Η ικανότητα των συνδικάτων θα κριθεί στο να βρει τις μεθόδους
ένταξης αυτών των εργαζομένων μέσα στα συνδικάτα και στους αγώνες και
παράλληλα να τους φέρει δίπλα – δίπλα στα νέα δυναμικά μισθωτά στρώματα που
παράγει το σημερινό καπιταλιστικό πρότυπο ανάπτυξης.

Η διαδικασία ανανέωσης των συνδικάτων πρέπει να αρχίσει σε εθνικό επίπεδο και
να προωθείται και πανευρωπαϊκά.

Σήμερα τα συνδικάτα δεν παίζουν τον ρόλο τους. Πολλά από αυτά έχουν
συμβιβαστεί. Αυτό ισχύει και για την συνομοσπονδία των ευρωπαϊκών συνδικάτων.

Το ζητούμενο όμως, δεν είναι να τα ακυρώσουμε αλλά να τα αλλάξουμε.

Ο Αλέκος Καλύβης είναι αν. Πρόεδρος ΓΣΕΕ