Κρυφτό με τις αγορές παίζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα

Ο Βιμ Ντούιζενμπεργκ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κατά τη
διάρκεια συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε την προηγούμενη εβδομάδα, μετά την
ανακοίνωση της απόφασής του να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια στην
ευρωζώνη, αρνήθηκε να δώσει στις αγορές δείγματα των προθέσεών του όσον αφορά
τον χρόνο και το μέγεθος της αναμενόμενης μείωσης των επιτοκίων.

«Δεν θέλω να δημιουργηθούν εντυπώσεις μέσα από τις δηλώσεις ή τις ανακοινώσεις
μας. Έτσι, θα πρέπει να περιμένετε και εμείς θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε
τις εξελίξεις», δήλωσε. Πολλοί οικονομολόγοι, εκτός της Ευρωπαϊκής Κεντρικής
Τράπεζας, συμπεριλαμβανομένων αυτών του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και του
Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, πιστεύουν ότι δεν πρέπει να
αργήσει η μείωση των επιτοκίων στη ζώνη του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος.

Και οι πιέσεις για τη μείωση των ευρωπαϊκων επιτοκίων εντάθηκαν μετά και την
απόφαση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών να περικόψει την
Τετάρτη τα επιτόκιά της κατά μισή ποσοστιαία μονάδα.

Οι κυριότεροι οικονομικοί δείκτες της ευρωζώνης δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή
οικονομία βρίσκεται σε φάση επιβράδυνσης των ρυθμών ανάπτυξής της, ενώ ο
πληθωρισμός αναμένεται να παρουσιάσει πτωτικές τάσεις το δεύτερο μισό του
φετινού χρόνου. Η γερμανική οικονομία ειδικότερα πάσχει ήδη από σημαντική
επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξής της.

Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ανησυχούν τόσο πολύ για την προσγείωση της ευρωπαϊκής
οικονομίας που ο Ντιντιέ Ρέιντερς, ο Βέλγος υπουργός Οικονομικών και
προεδρεύων του συμβουλίου των 12 υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης, τόνισε
ότι «θα επαναλάβουμε στην κεντρική τράπεζα την ανησυχία μας για την οικονομική
επιβράδυνση και αυτή θα βγάλει τα δικά της συμπεράσματα».

Η ψυχρή απάντηση του Βιμ Ντούιζενμπεργκ ήταν η εξής: «Αφουγκράζομαι, αλλά δεν
ακούω». Η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να διατηρήσει
αμετάβλητα τα επιτόκιά της σκιάστηκε από την αναβίωση της φημολογίας για την
αποχώρησή του. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι δεν πρόκειται να εξαντλήσει τη θητεία
του, η οποία τυπικά λήγει το 2006, αλλά ποτέ δεν έθεσε συγκεκριμένη ημερομηνία
για την αποχώρησή του.

Η συμφωνία

Μέχρι τώρα, οι αποφάσεις του Βιμ Ντούιζενμπεργκ, προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κρίνονται ­ σε γενικές γραμμές ­ σωστές. Αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα, αυτό είναι η σύνδεση μεταξύ όσων λέει και εκείνων που κάνει…

Η άτυπη συμφωνία, στην οποία κατέληξαν οι Ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών τον
Μάιο του 1998, προβλέπει ότι ο Βιμ Ντούιζενμπεργκ θα παραχωρήσει το 2002 τη
θέση του στο Ζαν Κλωντ Τρισέ, τον διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας. Πολλοί
πιστεύουν ότι η αλλαγή φρουράς στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα είχε
πραγματοποιηθεί αν ο κ. Τρισέ δεν είχε εμπλακεί στις δικαστικές έρευνες για το
σκάνδαλο της γαλλικής τράπεζας Κρεντί Λιονέ. Παρ’ όλα αυτά ο Γάλλος θεωρείται
ο φυσικός διάδοχος του Βιμ Ντούιζενμπεργκ.

Η αλλαγή φρουράς, σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, δεν πρόκειται να συμβεί
σύντομα. Το μεγάλο ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι η αντικατάσταση του προέδρου της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Είναι η σύγχυση που προκαλεί το κεντρικό
πιστωτικό ίδρυμα της ευρωζώνης στις αγορές, σε αντίθεση με αυτό που συμβαίνει
στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Ο Άλαν Γκρίνσπαν δεν κάνει αστεία με τις αγορές»,
τόνισε πρόσφατα ένας Γερμανός οικονομικός αναλυτής αναφερόμενος στον πρόεδρο
της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των Ηνωμένων Πολιτειών.

Παρ’ όλα αυτά, η απογοήτευση που προκάλεσε την προηγούμενη εβδομάδα στις
αγορές η απόφαση για τη διατήρηση των επιτοκίων στο 4,75%, είναι το τελευταίο
επεισόδιο σε μια σειρά επικοινωνιακών σφαλμάτων στα οποία έχει υποπέσει η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Τις τελευταίες τρεις εβδομάδες οι αγορές ήταν
σίγουρες για τη μείωση των ευρωπαϊκών επιτοκίων, καθώς τόσο ο Ότμαρ Ίσινγκ,
επικεφαλής οικονομολόγος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, όσο και ο Τρισέ
έδειξαν ότι ανησυχούν λιγότερο για τον πληθωρισμό και περισσότερο για την
επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η σύμπτωση των δηλώσεων δύο κορυφαίων παραγόντων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής
Τράπεζας οδήγησε τους αναλυτές της ευρωπαϊκής οικονομίας στο συμπέρασμα ότι
ετοίμαζαν το έδαφος για την περικοπή των επιτοκίων.

Σύσταση

Μία μελέτη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης που
δημοσιεύτηκε πρόσφατα έκανε μια σπάνια σύσταση: το Διοικητικό Συμβούλιο της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δεν πρέπει να συνεδριάζει κάθε δύο εβδομάδες,
αλλά σε αραιότερα χρονικά διαστήματα. Μείωση των συνεδριάσεων του Διοικητικού
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας σε 10 έως 12 τον χρόνο «μπορεί να
απλοποιήσει την επικοινωνία της με τις αγορές», αναφέρεται στη μελέτη.

Παράλληλα, στη μελέτη σημειώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μπορούσε
να βελτιώσει τη διαφάνειά της αν έδινε περισσότερες εξηγήσεις σχετικά με τον
διάλογο που πραγματοποιείται στα Διοικητικά της Συμβούλια και στηριζόταν
λιγότερο στις ομιλίες και τις συνεντεύξεις Τύπου του Βιμ Ντούιζενμπεργκ.
Ωστόσο, οι 12 κεντρικοί τραπεζίτες που απαρτίζουν το Διοικητικό Συμβούλιο της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι απίθανο να εμφανιστούν πρόθυμοι να
μειώσουν τη συχνότητα των συναντήσεών τους, αλλά και των επαφών τους με την
κοινή γνώμη. Αυτό όμως κάνει εξαιρετικά δύσκολη την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας να ελέγξει όλες τις ομιλίες και τις δηλώσεις που γίνονται
από μέλη του συμβουλίου. Πρόσφατα η Κεντρική Τράπεζα άρχισε να δημοσιεύει
προβλέψεις για την πορεία του πληθωρισμού, αλλά σε αραιότερα χρονικά
διαστήματα σε σχέση με την Τράπεζα της Αγγλίας. Παράλληλα, η ΕΚΤ αρνείται να
υποκύψει στις πιέσεις για δημοσίευση των πρακτικών των συνεδριάσεων του
Διοικητικού της Συμβουλίου, υποστηρίζοντας ότι παρέχει τεράστιο όγκο
πληροφοριών.

Οι επικριτές απαντούν ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συγχέει την ποσότητα με
την ποιότητα της πληροφόρησης. Οικονομολόγοι του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών
της Βρετανίας παρακολουθούν τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Στην πιο πρόσφατη έκθεσή τους αναφέρουν ότι «η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει
επιδείξει, σε γενικές γραμμές, σωστή κρίση στις αποφάσεις της. Αν υπάρχει
κάποιο πρόβλημα, είναι η σύνδεση μεταξύ αυτού που λέει και αυτού που κάνει».
Επιπλέον καλούν την τράπεζα να δημοσιεύει έναν σαφή στόχο για τον πληθωρισμό,
αφού αυτός καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις αποφάσεις για το ύψος των επιτοκίων.

Οι οικονομολόγοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι είναι απλώς ζήτημα χρόνου η
μείωση των ευρωπαϊκών επιτοκίων. Κανείς όμως ­ πλην του Βιμ Ντούιζενμπεργκ ­
δεν γνωρίζει το ποσοστό της μείωσης και τον χρόνο.