ΠΡΟΣΩΠΑ Το θέμα είναι να αμφισβητείς

Πολέμιος της τεχνολογίας και του καπιταλισμού, ο Τζων Ζέρζαν είναι ένα
μάλλον σπάνιο είδος ανθρώπου: Αμερικανός πολίτης και αναρχικός, στα λόγια,
αλλά και στις πράξεις.

Τζων Ζέρζαν: «Πρέπει να απαλλαγούμε από κάθε μορφή κυριαρχίας»

Ο Ζέρζαν ζει σ’ ένα μικρό σπίτι στο Γιουτζήν, μια πανεπιστημιούπολη στο Οχάιο
που θεωρείται προπύργιο των αμερικανών αναρχικών. Πιστεύει πως ο πολιτισμός
μας έχει αποτύχει και ακολουθεί πορεία θανάτου, πως η τεχνολογία είναι κακή
και πρέπει να της αντισταθούμε, πως πρέπει «να απαλλαγούμε από κάθε μορφή
κυριαρχίας». Αυτό, εξηγεί, «σημαίνει αμφισβήτηση πολύ βασικών θεσμών, θεσμών
όπως η κατανομή της εργασίας, στους οποίους βασίζεται ολόκληρο το οικοδόμημα
του πολιτισμού και της τεχνολογίας… Λένε, “α, θέλεις να γίνεις άνθρωπος των
σπηλαίων”. Αν σκεφτεί κανείς ότι τότε υπήρχε ελεύθερος χρόνος, υπήρχε ισότητα
των φύλων, δεν υπήρχε οργανωμένο έγκλημα, ε, ίσως να είναι και λίγο
αλήθεια…». Στην Αριστερά δεν έχει εμπιστοσύνη. Δεν προτείνει να πετάξουμε
όλο τον Μαρξ ή την πάλη των τάξεων, αλλά απορρίπτει «φιλελεύθερους, μαρξιστές,
μέλη αριστερών κομμάτων, τον Νόαμ Τσόμσκυ, την αναρχική αριστερά, τους
συνδικαλιστές, όλους εκείνους που πιστεύουν πως η τεχνολογία είναι εντάξει και
απλώς εξαρτάται πώς την χρησιμοποιείς και ότι δεν υπάρχει τίποτε κακό στην
ανάπτυξη και το βιομηχανικό σύστημα, απλώς εξαρτάται ποιος το διαχειρίζεται».

Τσεχικής καταγωγής και από τους δύο γονείς, ο Ζέρζαν πήρε πτυχία Πολιτικών
Επιστημών στο Στάνφορντ και Ιστορίας στο Σαν Φρανσίσκο και έκανε μεταπτυχιακά
στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας. Ευρύτερα γνωστός έγινε το 1997, όταν
επισκέφθηκε στη φυλακή τον Τεντ Καζίνσκυ, τον γνωστό Γιουναμπόμπερ, και από τη
συνομιλία τους προέκυψε ότι συμμερίζονται πολλές πεποιθήσεις, παρεκτός από την
επιλογή της βίας. Μετακινείται με ποδήλατο, δεν έχει πιστωτικές κάρτες ούτε
κομπιούτερ, χρηματοδότησε τα βιβλία του («Μέλλον Πρωτόγονο» και «Στοιχεία
Άρνησης») πουλώντας το αίμα του και τώρα κερδίζει τα προς το ζην κάνοντας
ευκαιριακές δουλειές και μπέιμπι-σίτινγκ. «Οι άνθρωποι έχουν πια απαυδήσει»,
λέει στη βρετανική «Γκάρντιαν». «Σ’ ένα τρένο στο οποίο βρέθηκα, άκουγα
ανθρώπους να λένε πόσο αισθάνονται ότι τελούν υπό παρακολούθηση με όλα αυτά τα
μπίπερ και τα κινητά, ότι δεν έχουν πια ούτε λεπτό ανάπαυσης ­ και επρόκειτο
για απλούς ανθρώπους». Και τι πρέπει δηλαδή να γίνει; Καλά στο μικρό Γιουτζήν,
αλλά τι αξίζουν οι θεωρίες του στο Ντιτρόιτ ή στο Λος Άντζελες; «Δεν έχουμε
κάποιο σχέδιο για το τι πρέπει να κάνουν οι άνθρωποι. Το θέμα είναι να
αρχίσεις αμφισβητώντας και προσπαθώντας να διευρύνεις τον χώρο όπου οι
άνθρωποι μπορούν να κάνουν διάλογο και να θέτουν ζητήματα τα οποία δεν
τίθενται αλλού».