Διχάζει το… σωσίβιο των μειονοτήτων

ΑΦΟΡΜΗ για τη συζήτηση ήταν η τροπολογία που κατέθεσε η υπουργός Εσωτερικών
Βάσω Παπανδρέου στη Βουλή. Σύμφωνα με τη ρύθμιση αυτή, το 1/3 (ή 33,3% για
εκείνους που αγαπούν τα ποσοστά) των υποψηφίων συμβούλων σε δημοτικές,
κοινοτικές ή νομαρχιακές εκλογές πρέπει να είναι γένους θηλυκού. Ο στόχος
είναι προφανής: διασφάλιση της συμμετοχής των γυναικών στα κοινά. Είναι,
άλλωστε, γνωστό ότι από τους τριακόσιους της Βουλής των Ελλήνων ούτε τριάντα
δεν είναι γυναίκες!

Η ποσόστωση είναι το… σωσίβιο των μειονοτήτων. Κλασικό παράδειγμα οι ΗΠΑ,
όπου η ποσόστωση (γνωστή στο αγγλόφωνο πολιτικό λεξιλόγιο ως «affirmative
action») διευκόλυνε τη διείσδυση των μαύρων στα Πανεπιστήμια, τις δημόσιες
υπηρεσίες και άλλους τομείς, όπου κυριαρχούσαν ο λευκοί. Ρητά ή σιωπηρά, η
λογική της ποσόστωσης ίσχυσε για γυναίκες, Ασιάτες, ομοφυλόφιλους και άλλους.
Η λογική του μέτρου είναι οφθαλμοφανής. Η υιοθέτησή του, όμως, διχάζει. Η
ποσόστωση φέρνει αποτέλεσμα, αυτό είναι όμως προϊόν άνωθεν παρέμβασης. Το
ποσοστό είναι δεδομένο, όχι όμως κεκτημένο, εξ ου και υποστηρίζεται ότι η
θέσπισή του υποβιβάζει και αδρανοποιεί αυτούς τους οποίους υποτίθεται ότι
προστατεύει.

Πολιτική και ποσοστά

1. Σκανδιναβία

Η Σουηδή υπουργός Εξωτερικών Άννα Λιντ

Της τάξεως του 40% είναι η συμμετοχή των γυναικών στα σκανδιναβικά κοινοβούλια
­ αποτελεί δε προϊόν της εφαρμογής των ποσοστώσεων εδώ και δεκαετίες.

2. Μεσόγειος

Ελλάδα, Ιταλία και Γαλλία έχουν τις λιγότερες γυναίκες στα κοινοβούλιά
τους. Η συμμετοχή είναι στα όρια του 10%. Αντιθέτως, η εικόνα σε Πορτογαλία
(19,6%) και Ισπανία (27,1%) είναι πολύ καλύτερη.

3. ΗΠΑ

Η ποσόστωση είναι σύμβολο της μάχης κατά των φυλετικών διακρίσεων, κατά τη
δεκαετία του ’60. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, υπάρχει αντιστροφή της κοινής
γνώμης και το μέτρο αντιμετωπίζεται με δυσπιστία.

4. Το ποσοστό

Η ποσόστωση κυμαίνεται από 30% ­ το minimum ­ μέχρι και 50% ­ το maximum ­
κάτι που ισχύει διά νόμου σε Φινλανδία και Γαλλία.

ΕΛΕΝΗ ΚΟΥΡΚΟΥΛΑ

Η γυναίκα ως… καρέτα-καρέτα

ΠΑΡ’ ΟΛΗ την αναμφισβήτητη πρόοδο του ρόλου της γυναίκας στη σημερινή
κοινωνία, η πραγματική ισότητα των δύο φύλων είναι ακόμη το ζητούμενο.
Φοβάμαι, όμως, ότι το παραδοσιακό φεμινιστικό κίνημα χρησιμοποιεί γλώσσα και
συνθήματα του παρελθόντος για προβλήματα του μέλλοντος, επικροτώντας, σαν
μέτρο που προωθεί την ισότητα ανδρών και γυναικών, την υποχρεωτική συμμετοχή
γυναικών με ποσοστό 30%, στους καταλόγους υποψηφίων της Τοπικής και
Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης. Προσωπικά, αισθάνθηκα, ψηφίζοντάς το με επιφύλαξη
και αναμένοντας την αποτελεσματικότητά του, έναν πόντο χαμηλότερα από τους
άνδρες. Γιατί με αντιμετώπισαν ως ειδική κατηγορία, ως είδος προς εξαφάνιση.
«Η γυναίκα καρέτα-καρέτα» που χρήζει «ειδικής προστασίας». Αισθάνθηκα
χαμηλότερα, γιατί δεν θεωρώ νίκη ούτε πρόοδο μια κατάσταση όπου όλες οι
γυναίκες θα αναγκάζονταν, είτε για λόγους οικονομικούς είτε για λόγους
κοινωνικής αναγνώρισης, να συμμετέχουν στην παραγωγή με τον ίδιο τρόπο που
συμμετέχουν οι άνδρες.

Επιδιώκουμε να πάρουμε μέτρα, ώστε όλες οι γυναίκες να αντιγράψουν το ανδρικό
μοντέλο κοινωνικής καταξίωσης; Θεωρούμε απαξιωμένη τη γυναίκα που συνειδητά
επιλέγει να αψηφήσει την επαγγελματική καριέρα, για να αφοσιωθεί στην ανατροφή
των παιδιών της; Δεν είναι ο μέγιστος ρόλος η μητρότητα; Δεν είναι η
κυοφορούσα γυναίκα το σύμβολο της ζωής;

Είμαι πεισμένη ότι η μειωμένη συμμετοχή των γυναικών στα κοινά οφείλεται κατά
κύριο λόγο στη δυσκολία να ανταποκριθούν στους πολλαπλούς τους ρόλους. Εάν το
κράτος τις διευκολύνει με γενναία μέτρα που θα δίνουν λύση στα πρακτικά τους
προβλήματα, είμαι βέβαιη ότι μόνες, φυσικά και αβίαστα, πολύ περισσότερες
γυναίκες θα ασχοληθούν με τα κοινά και θα στελεχώσουν τα ψηφοδέλτια. Ισότητα
δεν σημαίνει εξομοίωση. Αν αυτές οι δύο έννοιες ταυτίζονται, τότε γιατί οι
γυναικείες οργανώσεις δεν διεκδικούν την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία και
για τις γυναίκες; Ή μήπως πρέπει να καταλύσουμε, στο όνομα της ισότητας, και
το άβατο του Αγίου Ορους; Γιατί άκουσα ότι δρομολογείται και τέτοια
«διεκδίκηση».

Ισότητα σημαίνει ίσες ευκαιρίες, σημαίνει ελευθερία επιλογής. Η υψηλή
συμμετοχή των κοριτσιών, με ποσοστό πάνω από 60%, στη Βουλή των Εφήβων, μας
γνωρίζει μια νέα γενιά που αντιμετωπίζει ισότιμα τα δύο φύλα. Στο χέρι μας
είναι αυτά τα κορίτσια αύριο να μη μαραζώσουν αβοήθητα από το κράτος, κάτω από
το βάρος των πολλών υποχρεώσεων, αλλά με το ίδιο σπαθί, το ολοδικό τους, μ’
αυτό που μπήκαν στη Βουλή των Εφήβων να μπούνε στο μέλλον και στη Βουλή των
Ελλήνων, χωρίς να τις «σπρώχνει», άρα και να τις μειώνει, καμία ποσόστωση.

ΜΙΛΕΝΑ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ

Αναγκαία και επίκαιρη πρωτοβουλία

ΣΤΗΝ προσπάθεια να διαμορφώσει κανείς μια άποψη γύρω από το «επίμαχο» θέμα της
ποσόστωσης, θα πρέπει να λάβει υπόψη του τα δεδομένα που ισχύουν στη χώρα μας.
Η Ελλάδα, μια χώρα που υπήρξε πρωτοπόρος σε θέματα κοινωνικού φιλελευθερισμού,
είναι σήμερα η τελευταία χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μόλις η 69η στον κόσμο
σε επίπεδα γυναικείας κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης. Σε μια κοινωνία που το
52% αποτελείται από γυναίκες, η συμμετοχή των γυναικών στο ελληνικό
Κοινοβούλιο περιορίζεται σε ποσοστό 8,66%, ενώ ανάλογα είναι τα ποσοστά και
στα υπόλοιπα κέντρα λήψεως των αποφάσεων. Η κατάσταση αυτή αδικεί την εικόνα
της χώρας μας, της αφαιρεί επιχειρήματα σε σχέση με τον προοδευτικό και
σύγχρονο χαρακτήρα της και, τελικά, παράγει ένα μη ισόρροπο και μη
αντιπροσωπευτικό σύστημα εκπροσώπησης.

Χρειάζεται να ανατρέψουμε αυτή την πραγματικότητα και για να το πετύχουμε,
απαιτούνται μέτρα και κίνητρα που θα ενθαρρύνουν τη γυναικεία συμμετοχή και θα
σηματοδοτήσουν την απόφαση της Πολιτείας για ίσες δυνατότητες και ίσες
ευκαιρίες. Η ποσόστωση είναι το μέσον για να ανατρέψουμε στερεότυπα και
αγκυλώσεις δεκαετιών. Δεν πρόκειται για παρωχημένη απαίτηση του φεμινιστικού
κινήματος ούτε για προστατευτισμό που περιθωριοποιεί τις γυναίκες και τις
κατατάσσει σε υποσύνολα του πληθυσμού, για τα οποία απαιτείται ιδιαίτερη
μεταχείριση. Αποτελεί αναγκαία παρέμβαση, για να καταστήσουμε την αφετηρία
κοινή για όλους τους Έλληνες πολίτες.

Ο στόχος είναι ξεκάθαρος. Η μετάβαση της ελληνικής κοινωνίας σε μια ισόρροπη
και δικαιότερη μορφή οργάνωσης και λειτουργίας. Σ’ αυτήν τη μετάβαση η
ποσόστωση είναι ο προωθητικός μοχλός που θα συμβάλλει αποφασιστικά στην
ενίσχυση της γυναικείας συμμετοχής στη δημόσια ζωή του τόπου.

Η πρωτοβουλία του ΠΑΣΟΚ αντιμετωπίζει, επιτέλους, ένα ζήτημα για το οποίο όλοι
προβληματιζόμασταν, αλλά κανείς δεν προωθούσε τις αναγκαίες ρυθμίσεις. Το
επιστέγασμα της επιτυχίας αυτής της πρωτοβουλίας θα έρθει, όταν η ποσόστωση
καταστεί ανεπίκαιρη και περιττή μέσα από τις αλλαγές που θα επέλθουν στην
κοινωνία, στη συλλογική μας συμπεριφορά και συνείδηση.

Η Ελένη Κούρκουλα είναι βουλευτής του ΠΑΣΟΚ στη Β’ Αθηνών

Η Μιλένα Αποστολάκη είναι υφυπουργός Ανάπτυξης

LINKS:

* www.diversityinc.com ­ πλήρης
ενημέρωση για μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς.