Για ένα διεθνοποιημένο συνδικαλιστικό κίνημα

Εν όψει της Διάσκεψης που θα συνδιοργανωθεί από τη ΓΣΕΕ, «ΤΑ ΝΕΑ» και το
ελληνικό τμήμα του Ευρωπαϊκού Ομίλου Λόγοι Δράσης στην Αθήνα, στις 3, 4 και 5
Μαΐου, κατά την οποία, με βασικό προσκεκλημένο τον διεθνούς φήμης Γάλλο
κοινωνιολόγο Πιέρ Μπουρντιέ, θα συζητηθούν οι προτάσεις του για την
αναγκαιότητα της συγκρότησης ενός Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Κινήματος, ως
απαραίτητη προϋπόθεση για την οικοδόμηση μιας Κοινωνικής Ευρώπης, καθώς και
για τους όρους υλοποίησής του, «ΤΑ ΝΕΑ» -εν όψει της Διάσκεψεις – ανοίγουν
έναν πρώτο κύκλο συζητήσεων. Θα φιλοξενούν κάθε Δευτέρα του Απριλίου
τοποθετήσεις και αντιδράσεις εκπροσώπων του συνδικαλιστικού κινήματος, των
κοινωνικών κινημάτων και του κόσμου της διανόησης.

Η αναμόρφωση του συνδικαλιστικού κινήματος στην Ευρώπη και η διεθνοποίηση της
παρέμβασής του αποτελούν βασικούς παράγοντες για την ανάσχεση της πορείας
απορρύθμισης του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου και την ουσιαστική ενίσχυση
της κοινωνικής διάστασης του χαρακτήρα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Η εξέλιξη αυτή συνιστά καθοριστική συμβολή στα πλαίσια του ευρωπαϊκού
κοινωνικού κινήματος που οραματίζεται ο Π. Μπουρντιέ, προς την κατεύθυνση της
αποκατάστασης της πολιτικής απέναντι στην «αποπολιτικοποίηση» που χαρακτηρίζει
την εποχή μας. Και τούτο, διότι δημιουργεί προϋποθέσεις πολιτικής εναλλακτικής
παρέμβασης απέναντι στην επίσης πολιτική επιλογή τής υποβάθμισης του
κοινωνικού πόλου του κοινοτικού εγχειρήματος υπέρ των νομισματικών και
οικονομικών στοχεύσεων. Η στάση αυτή των ιθυνόντων γραφειοκρατών τής Ένωσης
δεν συνιστά μία απλή προσαρμογή στις εξελίξεις που μοιραία και αντικειμενικά
πηγάζουν από την «παγκοσμιοποίηση». Αντίθετα, πρόκειται για ουσιαστική
υιοθέτηση και επιβράβευση των όρων λειτουργίας τού παγκόσμιου οικονομικού
ανταγωνισμού, που το πολιτικό τους στίγμα εκφράζεται με την απελευθέρωση των
δυνάμεων της αγοράς και την απουσία κανόνων διασφάλισης θεμελιωδών κοινωνικών
και εργασιακών δικαιωμάτων κυρίως στις χώρες του Τρίτου Κόσμου.

Κατά συνέπεια, η διεθνοποιημένη παρέμβαση των συνδικάτων αποτελεί την αναγκαία
απάντηση της εργασίας απέναντι στην έντονα διεθνοποιημένη λειτουργία του
κεφαλαίου. Αυτή δε η παρέμβαση οφείλει σήμερα να έχει διττό περιεχόμενο.
Αφενός μεν την απεμπλοκή των συνδικάτων από την εθνική εσωστρέφεια και την
πρόσδοση ιδιαίτερης έμφασης στον ευρωπαϊκό προσανατολισμό και συντονισμό τους.
Αφετέρου δε, με την επέκταση των παρεμβάσεών τους σε οικουμενικό επίπεδο, με
στόχο την κατοχύρωση στοιχειωδών κοινωνικών κανόνων τους (π.χ. κατάργηση της
παιδικής και αναγκαστικής εργασίας, αναγνώριση συνδικαλιστικών δικαιωμάτων) με
κατεύθυνση τον εκπολιτισμό των όρων λειτουργίας της αγοράς και του
ανταγωνισμού.

Η αποτελεσματικότητα της διεθνοποιημένης δράσης των συνδικάτων προϋποθέτει την
αναμόρφωσή τους στο εθνικό πεδίο με τη ριζική αντιμετώπιση των αδυναμιών τους,
που ωθούν στην απομαζικοποίηση και στη μη προσέλκυση νέων μελών.

Η κατοχύρωση της αυτονομίας από εξωγενείς παράγοντες και η απόκτηση
οικονομικής αυτοδυναμίας αποτελούν βασικές αρχές, που συχνά καταστρατηγούνται.
Επίσης, η οργανωτική αναδιάρθρωση είναι αναγκαία για την παρακολούθηση των
οικονομικών εξελίξεων σε εθνικό και ευρωπαϊκό πεδίο.

Παράλληλα, η στροφή με ειδικά προγράμματα σε νέες κατηγορίες μισθωτών, όπως οι
γυναίκες και οι νέοι, πρέπει να αποτελεί βασική προτεραιότητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα πρέπει να αποδίδεται στην ένταξη των δυναμικών και
εξειδικευμένων τμημάτων της μισθωτής εργασίας, ώστε να ενισχύεται η σύζευξη
του κοινωνικού αιτήματος με το ευρύτερο παραγωγικό αποτέλεσμα.

Η διεύρυνση του φαινομένου των ευέλικτα απασχολούμενων καθιστά αναγκαία την
εκπροσώπηση στα συνδικάτα των ειδικών αυτών κατηγοριών εργαζομένων με την
ανασφάλεια που τις διακρίνει, αντί της ώθησής τους στο περιθώριο και της
αξιοποίησής τους για τεχνητές αντιπαραθέσεις ανάμεσα στους μισθωτούς.

Μια τέτοια κίνηση εντάσσεται στην προοπτική δημιουργίας ενός μετώπου εργασίας
με το τρίπτυχο των επιμέρους δυνάμεων που το συνθέτουν: των «τυπικά»
απασχολουμένων, των ευέλικτα εργαζομένων και των ανέργων. Με τους τελευταίους
το συνδικαλιστικό κίνημα θα πρέπει να δημιουργήσει ειδικούς όρους συνεργασίας
με άξονα την αναζήτηση των προϋποθέσεων για κοινές παρεμβάσεις.

Ο κόσμος της εργασίας βιώνει σήμερα στην Ευρώπη την υποβάθμιση των όρων
απασχόλησης και διαβίωσής του. Η μείωση της επιρροής των συνδικάτων έχει
συμβάλει σ’ αυτό το αποτέλεσμα. Αν η ένταση της διεθνοποίησης οδήγησε σ’ αυτή
την κατάσταση, τούτο το γεγονός δεν πρέπει να εκληφθεί ως αναγκαίο κακό αλλά
ως απόρροια της αδυναμίας της εργασίας και των εκπροσώπων της να απαντήσουν με
την εκ του σύνεγγυς παρακολούθηση των εξελίξεων στο νέο περιβάλλον και την
συνειδητοποίηση της ανάγκης διεθνοποίησης και συντονισμού της παρέμβασής τους
αναζητώντας και δημιουργώντας συμμαχίες με τις δυνάμεις εκείνες που εκδηλώνουν
έμπρακτα την ευαισθησία τους για το κοινωνικό μέλλον της Ευρώπης.

Ο Γιάννης Κουζής είναι λέκτορας του Παντείου Πανεπιστημίου,
επιστημονικός σύμβουλος ΙΝΕ / ΓΣΕΕ – ΑΔΕΔΥ