Ερημιά στο παζάρι

Κοιτάς τυχαία στο φωταγωγό και τι να δεις: το φωτισμένο παράθυρο στο διπλανό
κτίριο αποκαλύπτει ένα παλιό βιτρό με μια εξάλφα στη μέση. Αυτές είναι οι
μικρές εκπλήξεις που σου επιφυλάσσει ένα κτίριο των αρχών του αιώνα στο Πέρα,
εκεί που ήταν η παλιά εβραϊκή γειτονιά. Το θέμα μας όμως δεν είναι αυτό.

Ο Αχμέτ εφέντης είναι η ψυχή αυτού του κτιρίου του 1908, όπου βρίσκεται το
γραφείο μου. Θυρωρός και καφετζής και ηλεκτρολόγος και υδραυλικός. Από τη
Γιοζγάτη, «εμείς σ’ εκείνη την περιοχή ήμασταν, παιδί μου, Τούρκοι». Ήρθε στην
Πόλη το 1960. Τον έκανα γύρω στα 70, μου είπε όμως ότι είναι 58 χρόνων. Ο
κόσμος και ιδίως οι γυναίκες γερνούν πρόωρα εδώ στην Τουρκία. Το θέμα μας όμως
δεν είναι ούτε αυτό.

Το θέμα μας ­ ας το πω επιτέλους ­ είναι η οικονομική κρίση στην οποία
περιήλθε η Τουρκία στις 21 Φεβρουαρίου. Την ημέρα εκείνη χρεοκόπησε το
πρόγραμμα «μείωσης του πληθωρισμού και οικονομικής σταθερότητας», που
ακολουθούσε επί 14 μήνες η κυβέρνηση Ετζεβίτ. Δύο μέρες αργότερα έφθασε ο
αντιπρόεδρος ώς την ημέρα εκείνη της Διεθνούς Τράπεζας Κεμάλ Ντερβίς χρίστηκε
(υπερ)υπουργός, αρμόδιος για την οικονομία, φευ όμως δεν είχε επιτύχει, ίσαμε
χθες τουλάχιστον, να παρουσιάσει το σχέδιο διάσωσης.

Το «καραβάνι»

Αντιθέτως, για είναι ίσως «ιν», μπήκε κι εκείνος στο καραβάνι των
κινδυνολογούντων, λέγοντας στους εκπροσώπους των εργατικών συνδικάτων ότι «αν
δεν καταφέρουμε να καταρτίσουμε ένα πρόγραμμα μέσα στις επόμενες μέρες, η
δημοκρατία μας μπορεί να τραυματιστεί», χωρίς να διευκρινίσει τι εννοεί. Ο
νοών νοείτω…

Ο Αχμέτ εφέντης, λοιπόν, που τα μάτια του έχουν δει πολλά, όταν τον ρώτησα για
την «κριζ» (=κρίση), είπε: «Κόρη μου, πήγαινε στην Αιγυπτιακή Αγορά, ρίξε μια
ματιά στο καφεπωλείο του Μεχμέτ εφέντη, στρίψε στο πίσω σοκάκι και κοίταξε τις
ουρές για τουρσιά και παστουρμά στο μπακάλικο του Ναμλί. Αν δεις ουρές, η
κατάσταση του κόσμου είναι καλή, αν δεν υπάρχει συνωστισμός στα ταμεία, η
κατάσταση είναι άσκημη».

Τον άκουσα.

Δεκάδες μαγαζιά με ενοικιαστήριο.

Περίπου 51.000 μικρές επιχειρήσεις έκλεισαν τον περασμένο χρόνο στην Τουρκία.
Το θέατρο του παραλόγου μού το «έκλεισε» νομίζω ο ταξιτζής που με ρώτησε «τι
λες αδελφή (καρντές), θα τελειώσει ώς το τέλος του μήνα αυτό το πράγμα που το
λένε κρίση;». Φαίνεται δεν είχε ακούσει ακόμη για την καινούργια αύξηση κατά
20% (32% συνολικά μέσα σε ενάμισι μήνα) της βενζίνης.

Πώς να κλείσω; Με κάτι πιο απτό. Σύμφωνα με εντελώς πρόσφατη έρευνα του
Πανεπιστημίου της Άγκυρας, που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Μιλιέτ», το 67%
των Τούρκων ορίζει τον εαυτό του ως «δυστυχισμένο και φτωχό» και είναι αλήθεια
ότι στο σχέδιο του προϋπολογισμού του 2001 που κατατέθηκε την περασμένη
εβδομάδα στην Εθνοσυνέλευση, σημειώνεται ότι «το «κονδύλιο κρατικών πληρωμών
δεν ορίζεται λόγω της αβεβαιότητας που επικρατεί στην οικονομία», ενώ το κατά
κεφαλήν εισόδημα στην Τουρκία θα κυμανθεί ­ κάτω από αυτό της Κόστα Ρίκα
(2.740) και της Λιθουανίας (2.620) ­ γύρω στα 2.500 δολάρια.