Καρχαρίας σε ανθρώπινα σαγόνια…

Τα… σαγόνια του καρχαρία βρίσκονται στις θάλασσές μας! Τουλάχιστον 7 είδη
καρχαριών κολυμπούν στα ελληνικά πελάγη, αλλά αυτό μάλλον πρέπει να ανησυχεί
περισσότερο τους καρχαρίες παρά τους λουομένους.

Νεαροί καρχαρίες που πιάστηκαν σε παραγάδια τα οποία προορίζονταν για ξιφίες. Το μέγεθός τους είναι κατά πολύ μικρότερο των 180 εκατοστών, που σημαίνει ότι δεν έχουν φτάσει ακόμη σε ηλικία αναπαραγωγής. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τον μικρό αριθμό απογόνων που γεννούν, μπορεί να οδηγήσει στην εξαφάνισή τους

Σύμφωνα με έρευνα των Πανεπιστήμιων της Αθήνας, του Μπάρι και του Ισπανικού
Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας, πολλά είδη πελαγικών καρχαριών που ζουν στη
Μεσόγειο κινδυνεύουν ακόμη και με εξαφάνιση, εξαιτίας της αλιείας τους, αλλά
και του κακού «μύθου» που τους συνοδεύει.

«Στη Μεσόγειο δεν υπάρχει οργανωμένη αλιεία του καρχαρία, γιατί δεν έχει
ιδιαίτερη εμπορική αξία» δηλώνει η ερευνήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών κ.
Περσεφόνη Μεγαλοφώνου, που ήταν συντονίστρια στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα με τίτλο
«Συνοδά αλιεύματα και απορρίψεις καρχαριών στην αλιεία των μεγάλων πελαγικών
ψαριών στη Μεσόγειο» από το 1998 ως το 2000. «Το αντικείμενο της μελέτης μας
ήταν η βιολογία και η αλιεία των πελαγικών καρχαριών, που κατά κάποιον τρόπο
γίνεται κατά τύχη, παρεμπιπτόντως δηλαδή με την αλιεία άλλων μεγάλων πελαγικών
ψαριών, όπως είναι ο τόνος και ο ξιφίας».

Κατά την αλιεία του τόνου και του ξιφία, που γίνεται κυρίως με ειδικά
παραγάδια ή δίχτυα, ψαρεύονται τυχαία και καρχαρίες, οι οποίοι μάλιστα σε
μεγάλο ποσοστό όταν μεταφέρονται στο αλιευτικό σκάφος είναι ακόμη ζωντανοί.
Παρ’ όλ’ αυτά, οι ψαράδες συνήθως δεν τους ξαναρίχνουν στη θάλασσα, επειδή
αφενός τους θεωρούν επικίνδυνα ψάρια και αφετέρου έχουν ένα μικρό εισόδημα από
την πώλησή τους. «Το κρέας του καρχαρία καταναλώνεται σχεδόν σε όλες τις χώρες
της Μεσογείου» επισημαίνει η κ. Μεγαλοφώνου. «Επίσης σε κάποιες περιπτώσεις
και οι ίδιοι οι ψαράδες τρέφονται με τους καρχαρίες που έπιασαν κατά τύχη, στη
διάρκεια των ταξιδιών τους για την αλιεία τόνου και ξιφία. Εξάλλου στην
Ισπανία χρησιμοποιείται το λάδι από το συκώτι του καρχαρία. Από αυτό
παρασκευάζονται καλλυντικά. Πάντως ο κυριότερος λόγος για τον οποίο οι ψαράδες
σκοτώνουν τον καρχαρία είναι η… κακή του φήμη. Ο καρχαρίας είναι ένα
παρεξηγημένο ψάρι. Θεωρείται εσφαλμένα «δολοφόνος» ενώ υπάρχουν άλλα είδη ζώων
πιο επικίνδυνα. Τελικά, ο καρχαρίας κινδυνεύει πιο πολύ από εμάς, απ’ ό,τι
εμείς από αυτόν. Η έρευνά μας, που έγινε πάνω σε αλιευτικά σκάφη ξιφία και
τόνου και κάλυψε το μεγαλύτερο μέρος της Μεσογείου, απέδειξε ότι τα ποσοστά
της «παρεμπίπτουσας» αλιείας του καρχαρία πρέπει να μας προβληματίσουν. Στο
Αιγαίο, περίπου το 5% των ψαριών που πιάνονται στα παραγάδια για τους ξιφίες
είναι καρχαρίες. Αυτό το ποσοστό αυξάνεται στην Αδριατική και φτάνει το 23%
ενώ κοντά στο Γιβραλτάρ και ιδιαίτερα στη θάλασσα του Άλμποραν οι καρχαρίες
αποτελούν το 30% των ψαριών που συλλαμβάνονται στα συγκεκριμένα παραγάδια».

Τα… σαγόνια του καρχαρία δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλή στη Μεσόγειο. Σε άλλες χώρες τα δόντια του καρχαρία πωλούνται ως σουβενίρ ή και κόσμημα. Στη Μεσόγειο προτιμάται το κρέας του και το λάδι από το συκώτι του

Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, μεγάλος αριθμός των καρχαριών που αλιεύονται είναι
νεαρής ηλικίας ­το μήκος τους είναι μικρότερο των 180 εκατοστών­ και αυτό
δημιουργεί πρόβλημα στην αναπαραγωγή τους. «Οι καρχαρίες φτάνουν αργά στην
αναπαραγωγική τους ωριμότητα και παράγουν πολύ λίγους απογόνους» σημειώνει η
κ. Μεγαλοφώνου. «Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την έντονη αλιεία τους μπορεί
να οδηγήσει ακόμη και σε εξαφάνιση αυτών των ψαριών που υπάρχουν στις θάλασσες
εδώ και 400 εκατομμύρια χρόνια. Αυτό που εμείς έχουμε να προτείνουμε είναι να
οριστεί ένα ελάχιστο μέγεθος αλιείας για τα είδη των μεγάλων πελαγικών
καρχαριών, ώστε να μειωθεί η θνησιμότητα των νεαρών ατόμων. Γενικά, όταν
αλιεύεται καρχαρίας μικρότερος των 180 εκατοστών, θα πρέπει να ξαναρίχνεται
στη θάλασσα καθώς είναι ακόμη νεαρής ηλικίας, δεν έχει φτάσει σε γεννητική
ωριμότητα και ούτως ή άλλως δεν έχει ιδιαίτερη αλιευτική αξία».

Οι Έλληνες ψαράδες αλιεύουν τον «μπλαβόσκυλο»

Ο γαλάζιος καρχαρίας είναι το είδος που συναντάται σε ολόκληρη τη Μεσόγειο

«Μπλαβόσκυλος» είναι η χαρακτηριστική ονομασία που έχουν δώσει οι Έλληνες
ψαράδες στον γαλάζιο καρχαρία (prionace glauca), που συναντάται και στις
ελληνικές θάλασσες και αποτελεί το είδος το οποίο αλιεύεται περισσότερο στις
Μεσόγειο. Στην έρευνα των Πανεπιστημίων της Αθήνας, του Μπάρι και του
Ισπανικού Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας, μελετήθηκε η βιολογία 3.700 γαλάζιων
καρχαριών και χρησιμοποιήθηκαν τεχνικές με ακτινογραφίες και χρώσεις για τη
μέτρηση των δακτυλίων των σπονδύλων, ώστε να προσδιοριστεί η ηλικία τους. Τα
αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι οι γαλάζιοι καρχαρίες που αλιεύονται στη
Μεσόγειο είναι ηλικίας από ένα έως οκτώ χρόνων και το μήκος τους είναι από 86
έως 305 εκατοστά. Οι συγκεκριμένοι καρχαρίες ψαρεύονται σε βάθος έως και 50
μέτρα και σε περιοχές με επιφανειακή θερμοκρασία 21-26 βαθμών Κελσίου. Σύμφωνα
με την έρευνα, ο γαλάζιος καρχαρίας είναι ώριμος για αναπαραγωγή όταν
ξεπεράσει τα 180 εκατοστά.

Παρ’ όλο που στη Μεσόγειο η αλιεία τού καρχαρία δεν είναι οργανωμένη, η
κατανάλωση του κρέατός του είναι αρκετά διαδεδομένη. Στην Ισπανία το λάδι από
το συκώτι του καρχαρία χρησιμοποιείται από φαρμακοβιομηχανίες στην παρασκευή
καλλυντικών. Λιγότερο διαδεδομένο είναι το εμπόριο των σιαγόνων των καρχαριών,
ενώ τα τελευταία χρόνια και στη λεκάνη της Μεσογείου ο καρχαρίας έχει αρχίσει
σιγά σιγά να γίνεται περιζήτητος για τα πτερύγιά του (τουλάχιστον στη Μεσόγειο
δεν έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο οι ψαράδες αφού κόψουν τα πτερύγια να
ξαναπετούν το ψάρι νεκρό στη θάλασσα). Στα ανά τον κόσμο ασιατικά εστιατόρια η
σούπα από πτερύγιο καρχαρία είναι ιδιαίτερα δημοφιλής.