ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο Πιβό παραμένει δημοσιογράφος

«Ένα καλογραμμένο κριτικό κείμενο για έναν συγγραφέα είναι πάντα καλύτερο
από μια τηλεοπτική συνέντευξη». Μπερνάρ Πιβό, ο μέγας.

«Τι σημαίνει αυτοδημιούργητος;». «Κάποιος που δημιουργήθηκε με τα χέρια του χωρίς να αφήσει αποτυπώματα». (Του Αλτάν, από τη «Ρεπούμπλικα»)

Η γαλλική λέξη courriériste, ξεχασμένη πια, αναφέρεται στους
δημοσιογράφους που οργώνουν την πόλη ψάχνοντας ειδήσεις. Η λέξη «κριτικός»,
αντίθετα, είναι γνωστή: περιγράφει τους ανθρώπους που έχουν την ικανότητα να
τοποθετούν ένα βιβλίο στην ιστορία της λογοτεχνίας. «Θαυμάζω τους κριτικούς,
αλλά δεν είμαι παρά ένας δημοσιογράφος, ένας courriériste», λέει ο
άνθρωπος που επί 28 συναπτά χρόνια διευθύνει τη δημοφιλέστερη εκπομπή βιβλίου
της γαλλικής τηλεόρασης. Ως δημοσιογράφος ξεκίνησε, πράγματι: έγραφε μονόστηλα
στην εφημερίδα Le Progres της Λυών. Και ύστερα ανέλαβε την ευθύνη του
λογοτεχνικού τμήματος της Φιγκαρό. Το 1968 εξέδωσε το βιβλίο «Οι
λογοτεχνικές κριτικές». Το 1975 ίδρυσε το περιοδικό Lire. Το 1983
τιμήθηκε με το Βραβείο Κριτικής της γαλλικής Ακαδημίας. Αλλά εξακολουθεί να
λέει πως δεν είναι κριτικός.

Όλα αυτά τα χρόνια διαβάζει ­ κάπου 10 ώρες την ημέρα ­ και παίρνει
συνεντεύξεις. Θυμάται τον Ναμπόκωφ, που είχε θέσει όρο να του δοθούν
προκαταβολικά οι ερωτήσεις και να διαβάσει τις απαντήσεις στη διάρκεια της
εκπομπής. Θυμάται τον Μπουκόφσκι, που είχε πιει δύο λίτρα λευκό κρασί μέσα σε
μισή ώρα, είχε μεθύσει και είχε αναγκαστεί να φύγει από την εκπομπή. Πρόσφατα
πήρε συνέντευξη από τον Χόρχε Σεμπρούν με αφορμή το νέο του βιβλίο, που
αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μπούχενβαλντ. Κάλεσε
λοιπόν ακόμη στο στούντιο έναν Ιταλό ζωγράφο ο οποίος έμεινε σε στρατόπεδο και
ένα άλλο πρόσωπο που γλίτωσε από τους θαλάμους αερίων. Έτσι αντιλαμβάνεται ο
Πιβό την εκπομπή του: ένα μείγμα βιβλίων, μαρτυριών και άλλων πραγμάτων. Σαν
μια προθήκη βιβλιοπωλείου.

Αλλά τον ερχόμενο Ιούνιο ο Πιβό αποχωρεί. «Έζησα την καλύτερη εποχή της
τηλεόρασης», λέει στην Ελ Παΐς. «Σήμερα, η κουλτούρα είναι θύμα του
άγριου ανταγωνισμού των καναλιών, της μάχης για τη θεαματικότητα. Η διαφήμιση
έχει εισβάλει στις τηλεοράσεις όλου του κόσμου». Ύστερα είναι πια μεγάλος, τον
Μάιο κλείνει τα 66, δεν θα ήταν λοιπόν καλύτερα να πάρει τη σκυτάλη ένας
άνθρωπος 30 ή 40 ετών που καταλαβαίνει καλύτερα τους νέους συγγραφείς, τις
νέες τάσεις; Εντάξει, ο Μαρτσέλ Ράιχ-Ρανίκι, ο Γερμανός συνάδελφός του, είναι
80 ετών και διατηρεί την τηλεοπτική του εκπομπή. «Αλλά οι Γερμανοί είναι πιο
δυνατοί άνθρωποι»…

Σε όλη του την καριέρα, ο Πιβό ακολούθησε δύο κανόνες: να κάνει πράγματα που
ενδιαφέρουν τους τηλεθεατές και να τους παρακινεί να διαβάσουν τα βιβλία που
παρουσιάζει. Πέτυχε και στα δύο. Αλλά είναι ικανοποιημένος για έναν επιπλέον
λόγο: επειδή είναι ο τελευταίος άνθρωπος της τηλεόρασης που δεν δέχθηκε να τον
ντύνουν οι μεγάλοι οίκοι. Έτσι αποχωρεί, ασυμβίβαστος.