Η μεταμόρφωση του Φαλήρου

Εσπλανάδα στα ισπανικά σημαίνει χώρος ανοιχτός μόνο στους πεζούς, μια λαϊκή
πλατεία που θα μπορούσε στην ελληνική πραγματικότητα να την παρομοιάσει κανείς
με την περαντζάδα της Καλαμάτας και την παραλία της Θεσσαλονίκη. Η
ιδιαιτερότητα στην Εσπλανάδα που θα ενώσει τον ελεύθερο χώρο του σημερινού
Ιπποδρόμου με την παραλία είναι πως πρόκειται για μια γέφυρα ύψους… 6
μέτρων, με δέντρα, χώμα, και μονοπάτια!

Η ολυμπιακή μεταμόρφωση του Φαλήρου θα γίνει, σύμφωνα με τη μελέτη εφαρμογής,
σε δύο φάσεις και θα κοστίσει περίπου 50 δισ. δρχ.: έως το 2004 για τους
Ολυμπιακούς Αγώνες και έως το 2006 για τη μετα-ολυμπιακή χρήση. Εκτός από την
κατασκευή της Εσπλανάδα προβλέπεται να δημιουργηθούν: οικολογικό πάρκο,
τεχνητή λίμνη, πεζόδρομοι, κανάλια, αθλητικές εγκαταστάσεις, πιθανότητα ένα
ενυδρείο, μαρίνα για ναυταθλητισμό, λιμανάκι με εστιατόρια ­όπως η περίφημη
Μπαρτσελονέτα στη Βαρκελώνη­ πεζογέφυρες, χώροι περιπάτου.

Το άνοιγμα της πόλης στη θάλασσα ­που αποτελεί κι ένα χρόνιο αίτημα των
κατοίκων στους Δήμους Καλλιθέας, Μοσχάτου, και Φαλήρου­ απαιτεί μια σειρά
σημαντικών πολεοδομικών και χωροταξικών παρεμβάσεων, όπως η μετατόπιση κατά 80
μέτρα της νέας παραλιακής Λεωφόρου Ποσειδώνος προς την παραλία, και η
δημιουργία παράλληλων προς την ακτογραμμή καναλιών με θαλασσινό νερό που θα
λειτουργούν κι ως αντιπλημμυρική ασπίδα. Η ιδέα του «ανοίγματος» του Φαλήρου
δεν είναι καινούργια. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες, όμως, αποτέλεσαν τον καταλύτη ώστε
να κινηθεί ο μηχανισμός υλοποίησής της. Υπό την Ειδική Διεύθυνση Ολυμπιακών
Έργων του ΥΠΕΧΩΔΕ και την «Αθήνα 2004» που έδωσε τις προδιαγραφές για τις
Ολυμπιακές Εγκαταστάσεις η ιδέα που κυοφορήθηκε στον Οργανισμό Ρυθμιστικού
Σχεδίου της Αθήνας αποκτά ορίζοντα εφαρμογής.

Ο χώρος που πρόκειται να αλλάξει όψη είναι μια έκταση μήκους 2.500 μέτρων και
πλάτους 400 μέτρων μεταξύ του Σταδίου Ειρήνης και Φιλίας και του Θωρηκτού
«Αβέρωφ» (λίγο μετά το Δέλτα Φαλήρου).

Οι παρεμβάσεις θα γίνουν στα 1.800 μέτρα της παραλιακής ζώνης, με πρώτη την
εξομάλυνση της ακτογραμμής ώστε σε όλο το μήκος να είναι 400 μέτρα. Σήμερα στο
μεγαλύτερο κομμάτι της έκτασης υπάρχουν μπάζα, εγκαταλειμμένα Ι.Χ., μια
μαρίνα, ο σταθμός των λεωφορείων στο Δέλτα Φαλήρου, και γενικά «χρήσεις που
προέκυψαν μάλλον τυχαία, χωρίς κανένα σχεδιασμό», όπως τονίζουν οι μελετητές
της ομάδας «Φάληρο 21» που κατόπιν διαγωνισμού εκπόνησαν τη μελέτη ανάπλασης
ύψους 1,8 δισ.

Τρία τμήματα

Στον σχεδιασμό η περιοχή έχει χωριστεί σε τρία τμήματα: α) την περιοχή μεταξύ
Ιλισού και Κηφισού, όπου θα γίνουν και τα δύο γήπεδα για το μπιτς βόλεϊ, εκ
των οποίων το ένα μόνιμη κατασκευή, β) την περιοχή μεταξύ Ιλισού και
Εσπλανάδας, η οποία θα αποτελεί τη νοητή συνέχεια της Λεωφόρου Συγγρού στη
θάλασσα και γ) μεταξύ Εσπλανάδας και Φαλήρου όπου θα γίνουν τα δύο γήπεδα για
πυγμαχία (μόνιμο) και χάντμπολ συν τάε κβον ντο.

Υπό μελέτη είναι η εξεύρεση των υλικών με τα οποία θα στρωθεί η επιφάνεια της
Εσπλανάδας, η οποία φιλοδοξεί να γίνει μια «απολύτως γήινη» κατασκευή
αποκλειστικά για τη χρήση πεζών. Στην επιφάνειά της θα υπάρχει συνδυασμός
δέντρων, γκαζόν, χώματος, ξύλου και μονοπατιών. Στο εναέριο κομμάτι της, που
θα είναι περίπου 190 μέτρα, δεν προβλέπεται καμία άλλη χρήση, ενώ στο υπόλοιπο
ενδέχεται να γίνουν και καφέ ή κιόσκια. Επίσης, έχει προβλεφθεί κλίση φιλική
για την πρόσβαση ατόμων με ειδικές ανάγκες και καροτσάκια.

Στο Οικολογικό Πάρκο στόχος είναι η διαφύλαξη και ανάδειξη του υδροβιότοπου ­
έχει βρεθεί ότι 172 είδη πτηνών ζουν στο Δέλτα Φαλήρου. Για την εξεύρεση των
απαραίτητων πόρων νερού, θα ανυψωθεί ακόμα τεχνητός λόφος, ύψους 12 μέτρων, με
στραμμένη πλάτη στον Κηφισό, ώστε να λειτουργεί ως συλλεκτήρας νερού.

Η πρόσβαση των πεζών στην παραλία, που σήμερα είναι ανύπαρκτη καθώς κόβεται
από την παλαιά και νέα Λεωφόρο Ποσειδώνος, θα γίνεται όχι μόνο από την
Εσπλανάδα αλλά και από άλλες πεζογέφυρες. Επίσης για τη σύνδεση των δύο
λεωφόρων προτείνεται να γίνουν δύο ανισόπεδοι κόμβοι στις οδούς Επαμεινώνδα
και Χρυσοστόμου Σμύρνης.

Κανάλια με θαλασσινό νερό στο ύψος του Μοσχάτου και της Καλλιθέας θα
λειτουργούν ως αντιπλημμυρικά έργα και ταυτόχρονα εκεί θα πλέουν τα βαρκάκια
που χαρακτηρίζουν και τη σημερινή περιοχή.