Δικαίωση του ποιητή

Σε μια απόφαση-κόλαφο για τη Shell, το αμερικανικό Ανώτατο Δικαστήριο
έκρινε ότι οι δραστηριότητες της πετρελαϊκής εταιρείας στη Νιγηρία προκάλεσαν
τον βασανισμό και την εκτέλεση δύο λαϊκών αγωνιστών από το στρατιωτικό
καθεστώς της χώρας.

Ο αγωνιστής. Τη δράση του κατά του στρατιωτικού καθεστώτος της Νιγηρίας, ο Κεν Σάρο Ουίουα την πλήρωσε με τη ζωή του, αφού έβαλε ένα «χεράκι» και η Shell για να στηθεί η κρεμάλα

Το δικαστήριο αποδέχθηκε τις αγωγές που έχουν ασκήσει οι οικογένειές τους και
απέρριψε έφεση την οποία είχε υποβάλει η εταιρεία Shell με αίτημα να κλείσει
δικαστικά η υπόθεση. Βάσει της αγωγής που από το 1996 έχει κατατεθεί στη Νέα
Υόρκη, η εταιρεία Shell καταπάτησε γη χωρίς να καταβάλει την οφειλόμενη
αποζημίωση, μόλυνε την ατμόσφαιρα της περιοχής όπου ζει η φυλή Ογκόνι της
Νιγηρίας και πλήρωσε την τοπική αστυνομία προκειμένου να καταστείλει κάθε
εκδήλωση διαμαρτυρίας. Ο συγγραφέας και ποιητής Κεν Σάρο Ουίουα και ο
συναγωνιστής του Τζον Κπούινεν, οι οποίοι είχαν ηγηθεί εξέγερσης στην περιοχή
της φυλής Ογκόνι κατά της εκμετάλλευσης των πετρελαίων του Δέλτα του Νίγηρα,
εκτελέστηκαν από τη νιγηριανή χούντα προκαλώντας την αποβολή της χώρας από τη
Βρετανική Κοινοπολιτεία.

Το αμερικανικό δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα της Shell ότι τα αμερικανικά
δικαστήρια δεν έχουν δικαιοδοσία σε υποτιθέμενες παραβιάσεις διεθνούς δικαίου.
Όμως, βάσει της αμερικανικής νομοθεσίας, τα ομοσπονδιακά δικαστήρια μπορούν να
εκδικάζουν υποθέσεις που έχουν σχέση με ανθρώπινα δικαιώματα.

Η εξέγερση

Η Shell είναι η μεγαλύτερη εταιρεία πετρελαίου που δραστηριοποιείται στη
Νιγηρία. Το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος της χώρας προέρχεται από τις
εξαγωγές του πετρελαίου του Νίγηρα. Όμως, η φυλή Ογκόνι που ζει στην περιοχή
των πετρελαίων του Δέλτα όχι μόνο δεν έχει κανένα όφελος από αυτά, αλλά ζει σε
άθλιες συνθήκες ­ αυτή είναι και η κυριότερη αιτία της έντασης που επικρατεί
εκεί τα τελευταία χρόνια.

Τη σημαία της εξέγερσης των Ογκόνι σήκωσε ο Κεν Σάρο Ουίουα, όταν σε όλο το
πλάτος του Δέλτα ο λαός του σήκωνε οδοφράγματα, καταλάμβανε εγκαταστάσεις
άντλησης και κατέστρεφε πετρελαιαγωγούς. Ώσπου ο Σάρο Ουίουα και ο
συναγωνιστής του Κπούινεν συνελήφθησαν, βασανίστηκαν και οδηγήθηκαν στην
κρεμάλα, το 1995. Με την αγωγή των οικογενειών τους υποστηρίζεται ότι η Shell
και η «αδελφή» εταιρεία Royal Dutch Petroleum χάλκευσαν «ενοχοποιητικά»
στοιχεία για τους δύο αγωνιστές, βάσει των οποίων το στρατιωτικό καθεστώς της
χώρας τούς κατηγόρησε για δολοφονίες.

Εκπρόσωπος της Shell στη Νιγηρία απέρριψε τους ισχυρισμούς για εμπλοκή της
εταιρείας σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο υποδιευθυντής της εταιρείας
Έγκμπερτ Ιμόμο δήλωσε ότι η εταιρεία του αγόραζε όπλα για τη νιγηριανή
αστυνομία προκειμένου αυτή να διαφυλάξει το προσωπικό της και την περιουσία
της. Όμως χιλιάδες Ογκόνι κατηγορούν την αστυνομία για επιθέσεις κατά πολιτών
που ζητούσαν αποζημίωση από τη Shell για τις βλάβες που είχε προκαλέσει η
δραστηριότητά της στο περιβάλλον του Δέλτα.

Η εκμετάλλσευση

Ένας ακόμη λόγος που φουντώνει την οργή των κατοίκων της περιοχής είναι πως τα
έσοδα από το πετρέλαια δεν ξεπερνούν ποτέ τα όρια της πρωτεύουσας. Τα κέρδη
σταματούν εκεί και εκείνοι παίρνουν μόνο τις ζημιές. Έτσι, ένα χωριό που
βρίσκεται δίπλα σε μια πετρελαιοπηγή από την οποία αντλείται κάθε χρόνο
πετρέλαιο αξίας εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων μπορεί να μην έχει πόσιμο νερό,
δρόμο, ηλεκτρικό, ιατρείο, σχολείο.

Το Δέλτα του Νίγηρα βρίσκεται στην καρδιά της πετρελαϊκής βιομηχανίας της
Νιγηρίας. Όμως, το πετρέλαιο ελάχιστη ανάπτυξη έχει φέρει στην υπόλοιπη χώρα.
Στο Δέλτα, πετρέλαιο και άνθρωποι δύσκολα συνυπάρχουν. Η εκμετάλλευση των
πετρελαιοπηγών από τις ξένες εταιρείες έχει ερημώσει τις τοπικές κοινότητες.
Οι διαρροές από τους πετρελαιαγωγούς έχουν καταστρέψει την καλλιεργήσιμη γη
και έχουν μολύνει τους ψαρότοπους. Οι πετρελαϊκές εταιρείες υποστηρίζουν ότι
καθαρίζουν τις πετρελαιοκηλίδες και ότι καταβάλλουν αποζημιώσεις. Όμως, οι
βάλτοι από τους οποίους διέρχονται οι πετρελαιαγωγοί είναι τόσο απομακρυσμένοι
και οι συγκοινωνίες τόσο κακές, που περνούν ολόκληρες εβδομάδες ώσπου να γίνει
αντιληπτή μια διαρροή.

Όμως, εκείνο που ενοχλεί σήμερα τη φυλή Ογκόνι περισσότερο και από το
πετρέλαιο που χύνεται και μολύνει τη γη τους είναι ότι τα έσοδα από το
πετρέλαιο που εξάγεται εξακολουθούν να μην τους αφορούν. Αν δικαιωθεί τελικά ο
δικαστικός αγώνας των συγγενών του Κεν Σάρο Ουίουα θα πρόκειται απλώς για μια
συμβολική νίκη.

LINKS:

* www.shellnigeria.com/

* mbendi.co.za/indy/oilg/af/ng/p0005.htm

* www.nigeria.com/