ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το σπίτι του Σεργκέι

Ανάμεσα σ’ εκείνους που θα παρακολουθήσουν αύριο το πρωί τον θάνατο του Mir
θα είναι και ο Σεργκέι Αβντέγιεφ. Δικαιολογημένα: ήταν το σπίτι του για πάνω
από δύο χρόνια.

Η επιστροφή: Ο Σεργκέι Αβντέγιεφ (στο κέντρο) με τους άλλους δύο κοσμοναύτες που έλαβαν μέρος στην τελευταία επανδρωμένη αποστολή του Mir

Την 1η Φεβρουαρίου του 1993, ο Αβντέγιεφ πάτησε για πρώτη φορά το πόδι του
στον διαστημικό σταθμό Mir ύστερα από ένα ταξίδι έξι μηνών με το λεωφορείο
Σογιούζ ΤΜ15. Αυτό που τον εξέπληξε περισσότερο σ’ εκείνη την πρώτη αποστολή
ήταν ότι η κατάσταση διέφερε κατά 90% από όσα είχε μάθει στην εκπαίδευση. Κι
αυτό, γιατί στη Γη δεν μπορείς να αναπαράγεις το Διάστημα. Ο πρώτος κανόνας,
λέει στην Ελ Παΐς ο άνθρωπος που κατέχει το ρεκόρ παραμονής στο σύμπαν
(747 ημέρες, 14 ώρες και 12 λεπτά), είναι πως δεν πρέπει να αλλάζεις τη θέση
των πραγμάτων σύμφωνα με τους κανόνες που επικρατούν στη Γη. Σε συνθήκες
έλλειψης βαρύτητας, η φυσιολογική κατάσταση είναι τελείως διαφορετική. Ένα
φλιτζάνι, για παράδειγμα, μπορεί να αιωρείται κεκλιμένο χωρίς να χύνεται το
περιεχόμενό του. Ύστερα από τέσσερις με πέντε μήνες στον σταθμό, το
συνηθίζεις. Συνεχίζεις όμως να έχεις την τάση να τοποθετείς πιάτα και
μαχαιροπίρουνα στο τραπέζι, στερεώνοντάς τα στην ανάγκη, ενώ θα μπορούσες να
τα αφήνεις να αιωρούνται και όποτε τα χρειάζεσαι να τα παίρνεις.

Μετά την πρώτη εκείνη αποστολή στον Mir, ακολούθησαν άλλες δύο. Ο ρώσος
αστροναύτης κατάφερε να μην αρρωστήσει ποτέ, με εξαίρεση μερικά κρυολογήματα
λόγω των ανεμιστήρων που πρέπει να λειτουργούν συνεχώς. Το φαΐ δεν ήταν
πρόβλημα. Ούτε ο ύπνος. Στον σταθμό υπήρχαν μόνο δύο σταθερά σημεία, κι όταν
το πλήρωμα ήταν μεγαλύτερο έπρεπε να αναζητεί «κρεβάτι» στον τοίχο, στο πάτωμα
ή στο ταβάνι του θαλαμίσκου. Όλα αυτά όμως δεν έχουν νόημα στο Διάστημα, όπου
μπορείς θαυμάσια να κοιμηθείς όρθιος: αρκεί να κλείσεις τα μάτια για να
φανταστείς ότι είσαι ξαπλωμένος. Το πιο δύσκολο απ’ όλα είναι ότι δεν
εναλλάσσονται οι εποχές, δεν έχεις ποτέ τη λαχτάρα να κολυμπήσεις ή να κάνεις
σκι στο χιόνι. Αλλά βέβαια γλιτώνεις την κακοκαιρία.

Ο Αβντέγιεφ αισθάνθηκε ότι κινδυνεύει μόνο δύο φορές, στις δύο από τις δέκα
εξόδους που έκανε στο Διάστημα. Την πρώτη φορά έσβησε ξαφνικά το φως και έπαψε
να ακούει τους ανεμιστήρες: είχε κλείσει κατά λάθος ένα διακόπτη. Και τη
δεύτερη δεν μπορούσε να πιάσει τα εργαλεία του, που τα είχε αφήσει να
αιωρούνται στο Διάστημα επειδή τον ενοχλούσαν σε μια επισκευή. Άπλωνε τα
χέρια, προσπαθούσε, τίποτα. Και ξαφνικά φαντάστηκε ότι ο «ομφάλιος λώρος» που
τον συνέδεε με τον σταθμό έσπασε, κι ότι σιγά-σιγά απομακρυνόταν, όπως ένας
ζωντανός sputnik που του τελείωσε το οξυγόνο και περιμένει τον θάνατο.