ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ (Τριτο)κοσμικός εκσυγχρονισμός

Τώρα που μετρηθήκαμε και σε λίγο καιρό θα γνωρίζουμε πόσοι γίναμε, μήπως
πρέπει ν’ αρχίσουμε ν’ αναρωτιόμαστε ποιοι είμαστε, πώς, πότε και γιατί
διαμορφωθήκαμε έτσι;

Κάποιοι αισθάνονται ασφαλείς

μόνον όταν κουμπώνουν το παλτό

ώς το λαιμό

Ειρήνη Τόλη,

Τα σημάδια της φωτιάς

Ένα κρίσιμο κριτήριο ­ που δεν περιλαμβανόταν στα ερωτήματα της Στατιστικής
Υπηρεσίας για την απογραφή ­ αλλά καταγράφει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο
τα αποθέματα επιβίωσης του Έθνους, είναι η σχέση των πολιτών με την εξουσία (ή
τις εξουσίες). Δεν υπάρχει περισσότερο αξιόπιστος καθρέφτης για το ποιόν ενός
λαού (ή ενός πολίτη αντίστοιχα) από τα πρόσωπα που επιλέγει για να τον
κυβερνήσουν.

Αν και συνήθως μας αρέσει και μας βολεύει να δηλώνουμε ότι παρασυρθήκαμε ή
παραπλανηθήκαμε, στην πραγματικότητα διαλέγουμε «κατ’ εικόνα και καθ’
ομοίωσιν». Έχουμε τους ηγέτες που μας αξίζει για τον απλούστατο λόγο ότι
ψηφίζουμε υπέρ ημών των ιδίων και όχι υπέρ του δικαίου ή της αλήθειας.

Αν έτσι είναι τα πράγματα τότε η ατομική ευθύνη δεν μπορεί να κρύβεται πίσω
από αόριστες δικαιολογίες ή σκοτεινές συνωμοσίες.

Σήμερα, ακόμα και οι εθελοτυφλούντες, αναγνωρίζουν σημάδια ηθικής/πολιτικής
κατά-πτωσης. Το σύστημα διακυβέρνησης έχει πάρει χαρακτηριστικά άρρωστης
εξουσίας. Δεν είναι μόνον το ότι οι περισσότεροι έχουν ξεκοπεί από τα
προβλήματα του κόσμου, ούτε το ότι ενδιαφέρονται κυρίως για το μέλλον τους και
δευτερευόντως για το παρόν της χώρας τους, ούτε το ότι έχουν αναγάγει την
αλαζονεία ή την απερίγραπτη αφέλεια σε εκσυγχρονιστικό στυλ διαχείρισης.

Το χειρότερο απ’ όλα είναι ότι έχουν ­ ο καθένας και όλοι μαζί ­ απολέσει τον
έλεγχο του εαυτού τους. Νιώθουν τόσο εγκλωβισμένοι σε συμφέροντα, σε
υποσχέσεις, σε αγκυλώσεις, σε συστάσεις, σε δίκτυα πελατών/χορηγών (και
εκβιαστών;) ώστε το μόνο που (πιστεύουν ότι) τους έχει απομείνει να κάνουν
είναι μια κοσμική και διακοσμητική περιπλάνηση στους πάντα θελκτικούς
παράδεισους της παγκοσμιοποιημένης αστικής τάξης. Επειδή όμως ένα τέτοιο
άνοιγμα έχει αντίκτυπο στο αριστερό προφίλ ή παρελθόν των κυβερνώντων,
αποφάσισαν να τυλίξουν το υπαρξιακό τους πρόβλημα σε ιδεολογική ζελατίνα που
φέρει το όνομα «διεύρυνση».

Έτσι διαβάζουμε, ακούμε και βλέπουμε σε καθημερινή πλέον βάση ότι η
προοδευτική δημοκρατική παράταξη έχει χρείαν νέου αίματος και καλούνται όλοι
οι εθελοντές (;) αιμοδότες να προσέλθουν. Βέβαια ύστερα από αυτό το γενικό
(και άδολο;) προσκλητήριο αρχίζουν οι κρησάρες, οι σκοπιμότητες, οι
συσχετισμοί, οι μεταγραφές-μαϊμού ή οι φίρμες-φούσκες.

Ο ένας υπουργός βαφτίζει πρώην χουντικό, ανίκανο και φαύλο πανεπιστημιακό ως
ακαδημαϊκό διευρυνσία.

Ο άλλος υπουργός χρίζει όλο το δεξιό «σόι του» στόχο διεύρυνσης και (… για
να τους πείσει) τους μοιράζει θέσεις και αξιώματα.

Ο τρίτος υπουργός διορίζει και ξεδιορίζει «διευρυμένα» διοικητικά και
επιστημονικά συμβούλια των εποπτευόμενων φορέων μέχρι κάποιος κεντροαριστερός
να υπακούσει στις μη νόμιμες εντολές του. Όλοι τρέχουν να εξ-υπηρετήσουν τους
έχοντες και κατέχοντες, να καλοπιάσουν, να γλείψουν, να κάνουν τα χατίρια, να
γίνουν σαν κι αυτούς. Λίγοι (έως κανένας) ασχολούνται με τους (ισόβια;)
σεισμοπαθείς, τους (μόνιμα;) ανέργους, τους (καταδικασμένους;) άρρωστους, τους
φοβισμένους, τους φτωχούς, τους ιδεολόγους, τους ρομαντικούς.

Οι πετυχημένοι με τους πετυχημένους και οι χαμένοι με τους χαμένους. Αυτό
είναι το κεντρικό (μη ομολογούμενο δημοσίως) σύνθημα του (τριτο)κοσμικού
εκσυγχρονισμού.

Όσοι συμφωνούν, ορθώς προσκαλούνται και προσέρχονται στη γιορτή. Όσοι
διαφωνούν, δεν έχουν πια ούτε το δικαίωμα ούτε το άλλοθι να λένε ότι δεν έχουν
καταλάβει τι συμβαίνει.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.