Περιπέτειες στα γρανάζια της ελληνικής Δικαιοσύνης

<

Ο κατηγορούμενος Κων. Τζίρης απαλλάχθηκε, ο εφέτης που έδωσε την τελευταία από
τις 14 (!) αναβολές στην υπόθεση διώχθηκε πειθαρχικά.

Η ιστορία, που έγινε βέβαια πρωτοσέλιδη προ τριετίας, δείχνει τη μία πλευρά
του νομίσματος, τον τρόπο με τον οποίο μία ποινική υπόθεση μπορεί να καταλήξει
στο καλάθι των αχρήστων, κλονίζοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών στο σύστημα
απονομής της δικαιοσύνης. Την άλλη πλευρά του ίδιου νομίσματος μπορεί να
αναζητήσει κανείς στις πολιτικές και διοικητικές υποθέσεις, όπου τα
παραδείγματα τεράστιων καθυστερήσεων στην εκδίκαση μιας αγωγής είναι επίσης
αμέτρητα, ενώ η ταλαιπωρία των διαδίκων εξοργίζει.

Στα 50 του ο Κώστας Χαλκίδης αναζητεί μια θέση εργασίας, αναμένοντας παράλληλα
να κριθεί δικαστικά και η αντιδικία του με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας που
χρονολογείται από το 1995. Υπάλληλος του υπουργείου έως τον περασμένο μήνα,
βρέθηκε στον δρόμο μαζί με άλλους 59 συμβασιούχους και πλέον σκέπτεται ακόμη
και να μεταναστεύσει στη Γερμανία. «Μόλις πριν από ένα μήνα εκδόθηκε η
πρωτόδικη απόφαση. Χάσαμε στα πολιτικά δικαστήρια, ενώ άλλαξε και ο νόμος για
την απόλυσή μας και δεν μπορούμε ούτε έφεση να κάνουμε. Θα πρέπει πλέον να
προσφύγουμε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ξεκινώντας από την αρχή και να
περιμένουμε τουλάχιστον πέντε-έξι χρόνια ακόμη για μια απόφαση…», αναφέρει,
σημειώνοντας παράλληλα ότι η κρατική μηχανή «στήνει διπλή θηλιά εναντίον τους,
τόσο σε επίπεδο διοίκησης όσο και σε επίπεδο δικαστηρίων…».

Διπλή θηλιά

Κώστας Χαλκίδης. Στον… δρόμο, ύστερα από 6 χρόνια αναμονής για μια δικαστική απόφαση

Ο κ. Χαλκίδης ήταν ελεγκτής στα καζίνο με σύμβαση ορισμένου χρόνου και η μάχη
για την μονιμοποίησή του θα περάσει πλέον από το ΣτΕ, επειδή στα χρόνια της
αναμονής στο Πρωτοδικείο ο νομικός χαρακτήρας της αντιδικίας άλλαξε… Από
πολιτική διαφορά έγινε διοικητική. «Δεν βγάζεις άκρη…», λέει. «Παραμείναμε
σχεδόν πέντε χρόνια στη δουλειά με αποφάσεις ασφαλιστικών μέτρων, γιατί η
αγωγή μας καθυστερούσε να συζητηθεί. Και τώρα αυτά τα χρόνια κανείς δεν τα
αναγνωρίζει…».

Η δικαστική περιπέτεια των 60 συμβασιούχων δεν είναι βέβαια η μοναδική.

Σήμερα στο Εφετείο της Αθήνας εκδικάζονται αδικήματα, σε βαθμό κακουργήματος,
που έχουν διαπραχθεί ακόμη και πριν από το 1990. Όλα τα πλημμελήματα που
συνοδεύουν αυτά τα κακουργήματα έχουν από χρόνια παραγραφεί. Στα πολιτικά
δικαστήρια (Πρωτοδικεία και Εφετεία), σε αντιδικίες που αφορούν αθέτηση
εμπορικών συμφωνιών, κληρονομικές διαφορές κ.λπ., δεν βγάζει κανείς άκρη αν
δεν περάσουν τουλάχιστον 5 χρόνια.

«Ου μπλέξεις» στα γρανάζια της ελληνικής δικαιοσύνης είναι η εντολή που
φαίνεται να δίνουν πλέον ακόμη και οι δικηγόροι. Και δεν αναφέρονται μόνο στο
εάν κάποιος θα βρει το δίκιο του ή όχι στα δικαστήρια, αλλά στο πότε θα το
βρει. Και γι’ αυτή την καθυστέρηση, η «δικομανία» της φυλής δεν είναι ο
μοναδικός υπεύθυνος. Εδώ και πάρα πολλά χρόνια έχει πάψει να αποτελεί μυστικό
ότι η ελληνική δικαιοσύνη είναι αργή. Υπερβολικά αργή. Σε τέτοιο σημείο που
την καθυστέρηση αυτή να επισημαίνει πλέον με καταδικαστικές αποφάσεις του και
το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο Στρασβούργο), ενώ
επιφανείς δικαστές και νομικοί να κάνουν λόγο για αρνησιδικία.

Η πολυνομία, οι ελλείψεις σε δικαστικές αίθουσες, δικαστές και δικαστικούς
υπαλλήλους, η ανυπαρξία τεχνικής υποδομής στα περισσότερα δικαστήρια της
χώρας, οι χρονοβόρες διαδικασίες όπως προβλέπονται από τους ίδιους τους νόμους
και τα «παράθυρα» που υπάρχουν για αναβολές, παράλληλα με τον μεγάλο όγκο
μηνύσεων και αγωγών, έχουν δημιουργήσει πλέον μία αφόρητη κατάσταση στα
ελληνικά δικαστήρια και ο κίνδυνος «εμφράγματος» της δικαιοσύνης είναι ορατός.

Το «καθεστώς» που έχει δημιουργηθεί δεν «υποκύπτει» ακόμη κι αν ο αντίδικος σε
μία υπόθεση είναι το Ελληνικό Δημόσιο. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα
προσφυγής του Ελληνικού Δημοσίου στο ΣτΕ για τη φορολογία εισοδήματος
ασφαλιστικής εταιρείας που έκλεισε το 1998, ενώ η αντιδικία αφορούσε τη
διαχείρηση του 1975! Το «τέρας» της ελληνικής δικαιοσύνης είχε αναγκαστεί να
σχολιάσει στο Νομικό Βήμα, παρουσιάζοντας την υπόθεση, ακόμη και ο πρώην
πρόεδρος της Ένωσης Διοικητικών Δικαστών κ. Δημ. Μπαρδούτσος, ο οποίος εύλογα
αναρωτιόταν «ποιας αξίας χρήματα θα εισπράξει το Δημόσιο όταν τελειώσει η
δικαστική αμφισβήτηση;».

Οι αριθμοί για το φόρτο εργασίας των ελληνικών δικαστηρίων μιλούν από μόνοι τους.

Στο Εφετείο οι εκκρεμείς υποθέσεις στο τέλος του περασμένου χρόνου ξεπερνούσαν
τις 25.000, ενώ οι νεοεισαχθείσες υποθέσεις (στα Τριμελή Εφετεία)
προσδιορίζονται να εκδικασθούν το 2004 και η ψαλίδα του χρόνου όλο και
μεγαλώνει. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, το 5-10% των κακουργημάτων που
καλείται ετησίως να εκδικάσει το Εφετείο οδηγούνται σε παραγραφή.

Στο Πρωτοδικείο της Αθήνας οι παραγραφές είναι μεν αμελητέες, αλλά η μεγάλη
μάστιγα είναι οι ανεκτέλεστες αποφάσεις. Στην Εισαγγελία Πρωτοδικών εκκρεμούν
περισσότερες από 40.000, ενώ στα Αστυνομικά Τμήματα έχουν διαβιβαστεί για να
εκτελεστούν περίπου 150.000 αποφάσεις. Πρόκειται βέβαια, για καταδίκες ημερών
ή λίγων μηνών για τη διάπραξη πταισμάτων και πλημμελημάτων, αλλά οι
επιπτώσεις, πέραν της φυγοδικίας των καταδικασθέντων, είναι σημαντικές για το
Ελληνικό Δημόσιο, καθώς χάνονται ετησίως δισεκατομμύρια δραχμές.

Τέσσερις θεσμικές παρεμβάσεις

Ο νεαρός δικηγόρος κέρδισε γρήγορα μία αστική υπόθεση που χειριζόταν το
γραφείο του πατέρα του, μιας «παλιάς καραβάνας» στις δικαστικές αίθουσες της
Αθήνας. Και ενθουσιασμένος έσπευσε να το γνωστοποιήσει, με την πεποίθηση ότι
είχε έρθει ακόμη πιο κοντά η μέρα που θα έπαιρνε τα ηνία από τα πατρικά χέρια.

Αλλά έμεινε άφωνος από την αντίδραση του πατέρα, αφού αντί συγχαρητηρίων,
εκείνος του έβαλε τις φωνές: «Εγώ ­ φώναξε έξαλλος στον γιο ­ σε μεγάλωσα με
αυτή την υπόθεση κι εσύ βιάστηκες να την κλείσεις!…»

Το περιστατικό είναι πραγματικό και από χρόνια κυκλοφορεί δίκην ανεκδότου
στους διαδρόμους των δικαστηρίων. Αλλά δείχνει περίτρανα ότι για τις «πληγές»
της ελληνικής Δικαιοσύνης υπεύθυνοι είναι σε μεγάλο βαθμό οι ίδιοι οι
παράγοντες μιας δίκης: Δικαστές, δικηγόροι και αντίδικοι, που δίνουν αναβολές
και ζητούν ή εκβιάζουν αναβολές, αντίστοιχα.

Σε αυτό το «καθεστώς» επιχειρεί να βάλει τέλος το υπουργείο Δικαιοσύνης με τις
αλλαγές που προωθεί στον κώδικα πολιτικής δικονομίας, καθώς, όπως επισημαίνει
στα «ΝΕΑ» ο υπουργός Δικαιοσύνης κ. Μιχ. Σταθόπουλος, «η κατάσταση φαίνεται να
έχει φτάσει στο απροχώρητο».

Με τέσσερις σημαντικές θεσμικές παρεμβάσεις, ο υπουργός αισιοδοξεί ότι η
εικόνα θα αλλάξει τα αμέσως επόμενα χρόνια ­ και η μία από τις αλλαγές είναι
οι φραγμοί που προβλέπονται για τις αναβολές στις δίκες.

Μιχ. Σταθόπουλος. Με νομοθετική ρύθμιση επιχειρεί να βάλει τέλος στο «καθεστώς» των αλλεπάλληλων αναβολών

Ειδικότερα, για την επιτάχυνση των ρυθμών της απονομής της δικαιοσύνης το
αρμόδιο υπουργείο στηρίζει όλο του τον σχεδιασμό:

1. Στο τέλος των αθρόων αναβολών. Με τις νέες διατάξεις, σε καμία
αστική υπόθεση δεν θα μπορεί να χορηγηθεί παραπάνω από μία αναβολή. Εάν
κάποιος από τους αντιδίκους δεν εμφανιστεί στο δικαστήριο σε υπόθεση που είχε
ήδη αναβληθεί, τότε η συζήτηση της υπόθεσης θα μπορεί να προχωρήσει ερήμην
του, ενώ εάν επιμείνει ο δικηγόρος στη χορήγηση νέας αναβολής (γιατί δεν είναι
προετοιμασμένος κ.λπ.), τότε η δίκη θα ματαιώνεται. Με την τροποποίηση του
Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, εξάλλου, «μπλόκο» στις αναβολές θα υπάρξει και για
τις ποινικές υποθέσεις.

2. Στην εξωδικαστική επίλυση ιδιωτικών διαφορών, η οποία έχει τεθεί σε
εφαρμογή από τον περασμένο Σεπτέμβριο, ύστερα από πέντε χρόνια κωλυσιεργίας. Ο
νέος θεσμός προβλέπει ότι για αντιδικίες με οικονομικό αντικείμενο έως
5.000.000 δρχ. είναι υποχρεωτικό οι αντίδικοι πριν καταλήξουν στο δικαστήριο
να επιχειρήσουν να συμβιβαστούν μέσω των δικηγόρων τους. Το δικαστήριο θα
μπορεί να επιληφθεί μόνο εάν ο νομικός συμβιβασμός είναι αδύνατος. Ο θεσμός
της εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών εφαρμόζεται από δεκαετίες με ιδιαίτερη
επιτυχία σε αρκετές χώρες της Δυτικής Ευρώπης και στις ΗΠΑ και στο υπουργείο
Δικαιοσύνης αναμένουν, με τη λήξη του δικαστικού έτους, τον προσεχή Ιούλιο, τα
πρώτα αποτελέσματα από την εφαρμογή του στη χώρα μας για να αποφασιστούν τυχόν
βελτιώσεις.

3. Στην κατάργηση της προδικασίας στις υποθέσεις που εκδικάζονται από
το πολυμελές πρωτοδικείο (εμπορικές συμφωνίες, κληρονομικά, διαζύγια κ.λπ.).
Στο εξής όλες αυτές οι υποθέσεις θα εξετάζονται σε μία και μόνη δικάσιμο και
δεν θα εκδίδεται προδικαστική απόφαση για να παρουσιάσουν οι αντίδικοι
πρόσθετα στοιχεία πέραν αυτών που αναφέρουν στις αγωγές τους. Με την κατάργηση
της προδικαστικής απόφασης στο υπουργείο Δικαιοσύνης ευελπιστούν ότι αυτές οι
πολιτικές δίκες θα συντομευθούν κατά ένα με δύο χρόνια.

4. Στην αξιολόγηση των υποθέσεων στον Άρειο Πάγο πριν αυτές οδηγηθούν
στο ακροατήριο. Όπως προβλέπει σχετική ρύθμιση, στο Ανώτατο Δικαστήριο θα
συγκροτηθεί ειδικό συμβούλιο που θα ελέγχει τη βασιμότητα κάθε υπόθεσης. Εάν
το συμβούλιο εισηγηθεί στον πολίτη που άσκησε αναίρεση ότι αυτή είναι αβάσιμη
ή απαράδεκτη και εκείνος επιμείνει στην εκδίκασή της, τότε θα πρέπει να
καταβάλει ειδική ρήτρα 500.000 δρχ. (πέραν των εξόδων της δίκης). Το ποσό θα
επιστρέφεται μόνο στην περίπτωση που η αίτηση αναίρεσης γίνει αποδεκτή,
διαφορετικά θα καταλήγει στο δημόσιο ταμείο.

LINKS:

* www.lawnet.gr/

* ministryofjustice.gr/