Σε τεντωμένο σκοινί ο προϋπολογισμός

Τον ρόλο του «κακού» στην κυβέρνηση παίζει ο υφυπουργός Οικονομικών κ. Γιώργος Δρυς, καθώς αρνείται να ικανοποιήσει αιτήματα για νέες πιστώσεις στα υπουργεία

Στην κόψη του ξυραφιού κινείται ο προϋπολογισμός του 2001. Αυτή είναι η εικόνα
που δίνουν τα πρώτα στοιχεία για την εκτέλεση του φετινού προϋπολογισμού
σύμφωνα με τα οποία στο πρώτο δίμηνο του έτους τα έσοδα παρουσιάζουν
ανησυχητική κάμψη του ρυθμού αύξησής τους ενώ και οι δημόσιες δαπάνες
κινούνται στα όρια των στόχων που έχουν τεθεί.

Παρ’ ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις στα έσοδα και στις
δαπάνες του προϋπολογισμού, στο οικονομικό επιτελείο φοβούνται ότι αν δεν
αποτραπούν οι τάσεις που επικρατούν ο προϋπολογισμός θα παρεκτραπεί από τους
στόχους που έχουν τεθεί για το 2001. Οι στόχοι αυτοί αφορούν στη δημιουργία
πλεονάσματος 0,5% του ΑΕΠ και στη μείωση του δημόσιου χρέους στο 98,9% του
Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος.

Ο κίνδυνος

Το «φάντασμα» μιας δημόσιας σύστασης από την Ευρωπαϊκή Ένωση προς την Ελλάδα
ανάλογης με αυτήν που έγινε προς την Πορτογαλία ­ λόγω απόκλισης του
ελλείμματος από τον στόχο του προγράμματος σταθερότητάς της ­ «πλανάται» στις
σκέψεις των αρμοδίων στελεχών του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης.

Τα στελέχη αυτά θεωρούν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση με την κίνησή της αυτή προς την
Πορτογαλία κατέδειξε την πρόθεσή της να φανεί στο μέλλον ιδιαίτερα αυστηρή
στις περιπτώσεις αποκλίσεων των δημοσιονομικών μεγεθών (έλλειμμα- δημόσιο
χρέος) από τους στόχους που προβλέπονται στα προγράμματα σταθερότητας και
ανάπτυξης των χωρών μελών.

Πρόκειται για μία κίνηση που αντανακλά τα σχέδια που προωθούνται στην ευρωζώνη
με προοπτική να ασκηθεί στο μέλλον μεγαλύτερος έλεγχος στη δημοσιονομική
πολιτική των χωρών μελών ώστε να αποτρέπονται οι όποιες αποκλίσεις και οι
επιπτώσεις στον πληθωρισμό από τα δημοσιονομικά μεγέθη.

Τα μηνύματα αυτά που έρχονται από τις Βρυξέλλες, σε συνδυασμό με τα στοιχεία
για την πορεία εκτέλεσης του φετινού προϋπολογισμού το δίμηνο Ιανουάριος –
Φεβρουάριος 2001, προκαλούν έντονη ανησυχία στην Αθήνα για το ενδεχόμενο να
αποτελέσει τον επόμενο στόχο των συστάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο βαθμό που
υπάρξουν αποκλίσεις στα δημοσιονομικά μεγέθη. Σύμφωνα με τα στοιχεία οι
δαπάνες του προϋπολογισμού στο δίμηνο ανήλθαν περίπου στα 3,5 τρισ. δρχ.
έναντι συνολικών ετήσιων δαπανών ύψους περίπου 17 τρισ. δρχ. Αυτό σημαίνει ότι
στο πρώτο δίμηνο οι δαπάνες υπερβαίνουν το 1/6 των συνολικών δαπανών του
προϋπολογισμού.

Δηλαδή οριακά βρίσκονται πάνω από τις προβλέψεις. Όμως, αυτό που αυξάνει την
ανησυχία στο οικονομικό επιτελείο είναι οι πιέσεις που ασκούνται από όλες τις
κατευθύνσεις για περαιτέρω αύξηση των δαπανών. Δεκάδες αιτήματα για νέες
εγκρίσεις δαπανών κατακλύζουν σε καθημερινή βάση το γραφείο του αρμόδιου για
την εκτέλεση του προϋπολογισμού υφυπουργού Οικονομικών κ. Γιώργου Δρυ. Κύκλοι
του υπουργείου Οικονομικών μεταφέρουν ότι το πορτοκαλί τηλέφωνο του υφυπουργού
στην κυριολεξία έχει πάρει φωτιά καθώς ο ένας μετά τον άλλο οι υπουργοί ζητούν
εγκρίσεις δαπανών που δεν προβλέπονται στον προϋπολογισμό. Αυτές αφορούν στη
χρηματοδότηση νέων προσλήψεων, στην κάλυψη νέων προγραμμάτων που δεν είχαν
προϋπολογισθεί ή για να αποπληρωθούν χρέη του παρελθόντος. Για παράδειγμα, τα
νοσοκομεία ζητούν χορήγηση επιπλέον δαπανών ύψους 250 δισ. δρχ. για την
αποπληρωμή χρεών του παρελθόντος ενώ δεκάδες άλλα δισεκατομμύρια δραχμές
ζητούνται για την κάλυψη δαπανών άλλων φορέων.

Η απάντηση του κ. Δρυ στα αιτήματα είναι κατηγορηματικά αρνητική. «Δεν
πρόκειται να εγκριθεί καμία δαπάνη που δεν προβλέπεται στον προϋπολογισμό»,
απαντά ο υφυπουργός που αναγκάζεται να παίζει το ρόλο του «κακού» μέσα στην
κυβέρνηση προκειμένου να συγκρατηθούν οι δαπάνες.

«Αν εγκριθούν τα αιτήματα που υποβάλλονται από όλα σχεδόν τα υπουργεία για τη
χορήγηση νέων πιστώσεων οι δαπάνες θα εκτοξευθούν στα ύψη», λένε
χαρακτηριστικά παράγοντες του υπουργείου Οικονομικών.

Οι ίδιοι παράγοντες προσθέτουν ότι οι συνεχείς πιέσεις για νέες πιστώσεις από
τα ίδια τα μέλη της κυβέρνησης αποτελούν έναν από τους πιο σοβαρούς κινδύνους
για την πορεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού τους επόμενους μήνες.

Έκτακτα μέτρα

Τα στελέχη του υπουργείου Οικονομικών αν και τονίζουν ότι καταβάλλεται μεγάλη
προσπάθεια για τη συγκράτηση των δαπανών δεν αποκλείουν τους επόμενους μήνες
να παρατηρηθούν υπερβάσεις.

Στην περίπτωση αυτή, όπως αναφέρουν, θα απαιτηθούν πρόσθετα μέτρα προκειμένου
να καλυφθούν οι όποιες υπερβάσεις και να μην επαναληφθεί στην Ελλάδα το
προηγούμενο της Πορτογαλίας το οποίο θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στην εικόνα
της χώρας στις διεθνείς αγορές.

Σύμφωνα με πληροφορίες στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους θα περιμένουν να δουν
και τα στοιχεία για την πορεία των δαπανών τον Μάρτιο πριν προχωρήσουν σε λήψη
έκτακτων μέτρων συγκράτησης των δαπανών.

Θεωρείται δεδομένο ότι στην περίπτωση που χρειασθεί να ληφθούν τέτοια μέτρα
αυτά θα αφορούν σε περικοπές καταναλωτικών δαπανών του Δημοσίου καθώς και
δαπανών από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων που προορίζονται για έργα
δευτερεύουσας σημασίας.

Καμπανάκι στα έσοδα

Από την άλλη πλευρά και τα στοιχεία για την πορεία των εσόδων επιβεβαιώνουν
τις δυσκολίες που υπάρχουν στην εκτέλεση του προϋπολογισμού.

Τα έσοδα τον Φεβρουάριο μόλις που έπιασαν τον στόχο του προϋπολογισμού.

Αυξήθηκαν 8% αλλά κυρίως λόγω των μερισμάτων που εισέπραξε τον μήνα αυτόν το
Δημόσιο από τους φορείς στους οποίους συμμετέχει (Εθνική Τράπεζα).

Το ανησυχητικό για την πορεία των εσόδων είναι η καθίζηση των εσόδων από τον
ΦΠΑ, δηλαδή μίας από τις κυριότερες πηγές εσόδων του προϋπολογισμού.

Τα έσοδα αυτά τον Φεβρουάριο αυξήθηκαν μόνο κατά 2,4%. Αυτός είναι ο κύριος
λόγος για την κάμψη του ρυθμού αύξησης των εσόδων τον Φεβρουάριο που έσπειρε
ανησυχία στο κτίριο της Καραγιώγη Σερβίας, όπου βρίσκεται το γραφείο του
αρμόδιου για τα έσοδα υφυπουργού Οικονομικών κ. Απόστολου Φωτιάδη.

Μπορεί η κάμψη των εσόδων από ΦΠΑ να οφείλεται στην «κούραση» της οικονομίας ή
ακόμη και στα σημάδια χαμηλότερου ρυθμού ανάπτυξης από το 5% που είχε
προϋπολογισθεί αρχικά, γεγονός είναι όμως ότι αν δεν εισπραχθούν φέτος τα 4
τρισ. δρχ που έχουν προϋπολογισθεί από τον φόρο αυτό δεν πρόκειται να
εκτελεσθεί και ο προϋπολογισμός. Τα στοιχεία αυτά χτύπησαν το καμπανάκι
κινδύνου στο υπουργείο Οικονομικών.

Αυτός είναι ο λόγος για την απόφαση που λήφθηκε πρόσφατα σε σύσκεψη υπό τον
υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γιάννο Παπαντωνίου για την
εντατικοποίηση των ελέγχων για τον ΦΠΑ και μέσω διασταυρώσεων στοιχείων από το TAXIS.

Για τον ίδιο λόγο ο κ. Φωτιάδης, μετά τις συσκέψεις που είχε αυτήν την
εβδομάδα με εφόρους της Αθήνας για την είσπραξη των ληξιπρόθεσμων χρεών των
οφειλετών του Δημοσίου, ξεκινά από την επόμενη εβδομάδα περιοδείες στις
περιφέρειες της χώρας.

Την Πέμπτη ο υφυπουργός θα βρίσκεται στην Πάτρα όπου θα συναντηθεί με τους
επιθεωρητές και τους εφόρους της Πελοποννήσου και των νησιών του νοτίου
Αιγαίου.

Οι εντολές που θα δώσει ο υφυπουργός θα είναι σαφείς: Εντατικοποιήστε τους
ελέγχους στην αγορά για την είσπραξη του ΦΠΑ και κυνηγήστε τους οφειλέτες του
Δημοσίου αξιοποιώντας όλα τα μέτρα που προβλέπονται από το νόμο (κατασχέσεις,
πλειστηριασμούς κ.ά.).

Οι αμέσως επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί και για την πορεία των εσόδων
του Δημοσίου. Αυτά πάντως επηρεάζονται αρνητικά όχι μόνο από τον ΦΠΑ αλλά και
από άλλες κατηγορίες εσόδων.

Μία από αυτές είναι τα έσοδα από το φόρο στις συναλλαγές στο Χρηματιστήριο που
παρουσιάζουν σημαντική υστέρηση από τον στόχο που είχε τεθεί λόγω της απότομης
«προσγείωσης» Γενικού Δείκτη τιμών στη Σοφοκλέους.

Εκτιμάται ότι σε ετήσια βάση τα έσοδα αυτά θα παρουσιάσουν υστέρηση της τάξεως
των 200 δισ. δρχ. αφού από τα 320 δισ. δρχ. που έχουν προϋπολογισθεί να
εισπραχθούν ολόκληρο το έτος υπολογίζεται ότι μόλις και μετά βίας θα φθάσουν
τα 100 δισ. δρχ.

Παράλληλα και τα έσοδα από το φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων αναμένεται να
κυμανθούν σε χαμηλότερα επίπεδα από τα προϋπολογισθέντα λόγω της μείωσης της
κερδοφορίας των επιχειρήσεων το 2000.