Δύο απόψεις για τον ίδιο στόχο

«Ναι, γιατί στόχος είναι η μείωση της βλάβης στους χρήστες και της
εγκληματικότητας, που συνδέεται με την απαγόρευση, στην κοινωνία», λένε όσοι
υποστηρίζουν την αποποινικοποίηση της χρήσης. «Όχι, γιατί ούτε η χρήση θα
μειωθεί, αλλά θα έχουμε κάνει και μια τρύπα στο νερό με ανεξέλεγκτες
συνέπειες» απαντούν οι επικριτές της.

Την ίδια στιγμή στην Ευρώπη φουντώνει ο διάλογος και οι νέες πολιτικές
αντιμετώπισης του προβλήματος μετατοπίζονται περισσότερο στην αποποινικοποίηση
της χρήσης, την πρόληψη και μείωση της βλάβης, παρά στην καταστολή. Αυτές
είναι οι λέξεις που χρησιμοποιεί το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών
και Τοξικομανίας (ΕΚΠΝΤ) για να περιγράψει τα κοινότερα χαρακτηριστικά και τις
πρόσφατα υιοθετηθείσες στρατηγικές στην Ισπανία, τη Γαλλία, την Πορτογαλία και
το Ηνωμένο Βασίλειο.

Λαμβανομένης υπ’ όψιν της διαφορετικής κουλτούρας αλλά και έκτασης του
προβλήματος, οι κοινωνίες θέτουν ζητήματα αδιανόητα πριν από μια δεκαετία και
με προσεχτικά βήματα σχεδιάζουν τα επόμενα βήματα. Ένα από αυτά, είναι η
ελεγχόμενη χορήγηση με ειδική συνταγογραφία ουσιών, όπως η ηρωίνη. Ήδη
ορισμένα προγράμματα σε πιλοτική φάση εφαρμόζονται στην Ελβετία και την
Ολλανδία (στοιχεία του Ευρωπαϊκού Δικτύου Πόλεων για τα Ναρκωτικά ECDP). Ακόμη
και οι «πρωτοπόροι» επιφυλάσσονται να απαντήσουν σε πέντε χρόνια, όταν θα
αξιολογήσουν τα «πειράματα».

Άνθρωποι και πόλεις

Ζυρίχη: (360.000 κάτοικοι), 5,8% ανεργία. Το 1991 πέθαναν 116 άτομα από
ναρκωτικά, το 1995 87. Στην πόλη υπάρχουν κέντρα χορήγησης μεθαδόνης για
θεραπευτικούς σκοπούς, ενώ 90 «οικογενειακοί γιατροί» χορηγούν συνταγές. Σε
άλλα 225 επιλεγμένα σημεία χορηγούνται συνταγές ναρκωτικών με βάση την ηρωίνη:
Πηγή ECDP, City Reader.

Ίνσμπρουκ: (128.000 κάτοικοι), 6,4% ανεργία. Η αυστριακή αυτή πόλη
θεωρείται διαμετακομιστικό κέντρο αφού βρίσκεται κοντά στα σύνορα με Ιταλία
και Γερμανία. Έχει διαπιστωθεί ότι ένα στα τρία εγκλήματα συνδέεται με την
εξάρτηση. Στο πλαίσιο του προγράμματος «ανταλλαγής» σύριγγας (για κάθε
χρησιμοποιημένη, μια καινούργια) κάθε χρόνο ανταλλάσσονται 32.000 σύριγγεs.
Πηγή: ECDP, City Reader.

Χρήστες: τουλάχιστον 45 εκατ. Ευρωπαίοι δοκίμασαν κάνναβη μια φορά το
λιγότερο στη ζωή τους. Στην Ε.Ε. εκτιμάται ότι υπάρχει 1,5 εκατ.
«προβληματικών» χρηστών κυρίως ηρωίνης. Ο αριθμός των αιφνίδιων θανάτων έχει
σταθεροποιηθεί μετά την αξιοσημείωτη αύξηση που παρουσίασε κατά το δεύτερο
ήμισυ της δεκαετίας του ’80 και αρχές του ’90. Πηγή: ετήσια έκθεση ΕΚΠΝΤ 2000.

Τάσεις: «Η αποποινικοποίηση της χρήσης ναρκωτικών καθίσταται όλο και
συχνότερη. Εμφανίζεται η συναινετική τάση για τη μη φυλάκιση των χρηστών
ναρκωτικών εξαιτίας της εξάρτησής τους, ενώ εφαρμόζονται με αυξημένο ρυθμό
εναλλακτικές λύσεις που προβλέπονται από τον νόμο». Πηγή: ετήσια έκθεση ΕΚΠΝΤ
2000.

Ίντερντετ: Με τη διαπιστωμένη διάδοση της χρήσης αλλά και τρόπων παρασκευής
ναρκωτικών ουσιών στο Διαδίκτυο έχει ξεκινήσει ήδη η συζήτηση στην Ε.Ε. για
την επικράτηση της «αρχής της επωνυμίας», αλλά και την «υποχρεωτική πρόσβαση
στο Δίκτυο μόνο με στατικές συνδέσεις» (static dial-up connections) διότι
αυτές παρέχουν μόνιμη ηλεκτρονική διεύθυνση για κάθε χρήστη.

ΜΑΡΙΕΤΤΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥ – ΚΟΥΤΣΙΚΟΥ

Να μη γίνει η Ελλάδα «ναρκοπαράδεισος»

Είναι ανέφικτη η, έστω υπό αυστηρούς όρους, απελευθέρωση της χρήσης των
ναρκωτικών στη λογική των στενών γεωγραφικών ορίων. Η ελάχιστη δυνατή
προοπτική εφαρμογής μιας τέτοιας πρότασης θα ήταν να προχωρήσουμε στην
υλοποίηση μιας γενικά αποδεκτής πολιτικής, αυστηρά καθορισμένης, παράδειγμα
στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διαφορετικά είναι πολύ πιθανό να μεταβληθεί
η χώρα μας σε ναρκοπαράδεισο, προσελκύοντας χρήστες και από το εξωτερικό.
Επιπλέον, ακόμη και η «θεσμοθετημένη» απελευθέρωση της χρήσης θα αυξήσει τις
πιθανότητες μεγέθυνσης της παράπλευρης εγκληματικότητας.

Το συνεπακόλουθο ερώτημα είναι ποιες ναρκωτικές ουσίες θα νομιμοποιηθούν, σε
ποια ποσότητα και βάση ποιας λογικής. Ποιος έχει τη δυνατότητα και τα μέσα να
εκτιμήσει ή να κατηγοριοποιήσει με πραγματικά αντικειμενικές παραμέτρους τις
βλαπτικές συνέπειες των ναρκωτικών ουσιών, συνυπολογίζοντας μάλιστα τις
παράπλευρες βλάβες που είναι δυνατόν να προκαλέσει η χρήση τους;

Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι τα σχετικά πειραματικά προγράμματα του
εξωτερικού είναι περιορισμένου εύρους και υπό συνεχή αμφισβήτηση, στοιχεία που
επιβεβαιώνει και η πρόσφατη έκθεση των Ηνωμένων Εθνών.

Στην περίπτωση της Ολλανδίας η διάθεση κάνναβης από τα coffee shops γίνεται με
την ανοχή της αστυνομίας. Η κάνναβη εξακολουθεί να θεωρείται ναρκωτική ουσία.
Επιπλέον, η ποσότητα που διατίθεται περιορίστηκε πρόσφατα μόλις στα 5
γραμμάρια κατ’ άτομο.

Στην περίπτωση της Ελβετίας, με πρόσφατο δημοψήφισμα έγινε αποδεκτή η
«πλουραλιστική» αντιμετώπιση του προβλήματος των ναρκωτικών. Ειδικότερα ως
προς τη διάθεση ηρωίνης σε χρήστες από το κράτος, αυτή αφορά πολύ μικρές
ομάδες χρηστών που είτε βρίσκονται για λόγους υγείας στα πρόθυρα του θανάτου
είτε αποτελούν «αθεράπευτες» περιπτώσεις ατόμων που έχουν απορριφθεί από τα
υπάρχοντα εναλλακτικά προγράμματα.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι ότι αντιμετωπίζουμε πλέον τη διάθεση μιας νέας γενιάς
«νόμιμων» ναρκωτικών ουσιών, των συνθετικών. Οι ουσίες αυτές δεν είναι μόνο
απείρων ποικιλιών, αλλά το κυριότερο φθηνές και επομένως προσβάσιμες από
όλους. Άρα το πρόβλημα ως προς τη μια διάστασή του οδηγείται εκ των πραγμάτων
σε υπέρβαση του ψευδοδιλήμματος της απελευθέρωσης. Οι νέες πολιτικές οφείλουν
λοιπόν να αρθρωθούν λαμβάνοντας υπόψη αυτή τη νέα ουσιαστική διάσταση.

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΜΑΝΟΣ

Ναι, γιατί δεν είναι έγκλημα

Καθημερινά είμαστε μάρτυρες των εξής φαινομένων:

* Νέα, ως επί το πλείστον παιδιά να χάνουν τη ζωή τους είτε από νοθευμένες
είτε από υπερβολικά καθαρές δόσεις ναρκωτικών.

* Σύμφωνα με τα επίσημα (μετριοπαθή) στοιχεία του κράτους, οι εξαρτημένοι
χρήστες ηρωίνης ανέρχονται σε 100.000 έως 120.000 χιλιάδες. Και

* Ο υπολογιζόμενος τζίρος ετησίως για την Ελλάδα μόνο από το εμπόριο ηρωίνης
ξεπερνάει τα 400 δισ. δραχμές.

Τα στοιχεία αυτά, τα οποία επικαλούνται συχνά οι αρμόδιοι κρατικοί υπάλληλοι ή
αξιωματούχοι, είναι αρκετά για να συνειδητοποιήσουμε ότι η μέχρι σήμερα
πολιτική της καταστολής είναι αδιέξοδη και πρέπει να αλλάξει. Γι’ αυτό
προτείνω την αποποινικοποίηση της χρήσης όλων ανεξαιρέτως των εξαρτητικών και
τοξικοεξαρτητικών ουσιών. Σε ένα φιλελεύθερο ποινικό σύστημα οι πράξεις που
δεν προσβάλλουν έννομα αγαθά άλλων, αλλά απλώς θεωρούνται αυτοκαταστροφικές,
δεν είναι δυνατόν να τιμωρούνται, διότι δεν συνιστούν έγκλημα (ενδεικτικό
παράδειγμα η απόπειρα αυτοκτονίας, η οποία μένει ατιμώρητη). Τον
αποχαρακτηρισμό της ινδικής κάνναβης και των παραγώγων της από απαγορευμένη
ουσία. Τη χορήγηση των απαγορευμένων εξαρτητικών ουσιών αποκλειστικώς από τα
νοσοκομεία κατόπιν συνταγής ιατρού, ανεξάρτητα από τον βαθμό εξάρτησης. Για
όσους ασθενείς επιθυμούν να ενταχθούν σε προγράμματα αποτοξίνωσης την επέκταση
των προγραμμάτων χορήγησης μεθαδόνης ή άλλων σχετικών υποκατάστατων ή
ανταγωνιστικών ουσιών και την εκτέλεσή τους και από ιδιωτικές κλινικές.

Οι χώρες που τόλμησαν να ακολουθήσουν το αντιαπαγορευτικό παράδειγμα, είτε σε
καθολική βάση είτε περιορισμένο κατά περιοχή ή ανά ουσία, φαίνεται να
πετυχαίνουν καλύτερα αποτελέσματα. Καταφέρνουν, δηλαδή, να περιορίζουν την
παραοικονομία των ναρκοεμπόρων, να μειώνουν τους θανάτους, αλλά και τις
εγκληματικές πράξεις που σχετίζονται με τα ναρκωτικά και, κυρίως, να
περιορίζουν τον αριθμό των νέων ανθρώπων που κάνουν χρήση ναρκωτικών ουσιών.

LINKS:

* http://www.emcdda.org

* http://business.hol.gr/-umbri

* http://europa.eu.int/comm/justice­home/unit/unit4­en.htm

Η Μαριέττα Γιαννάκου – Κουτσίκου είναι βουλευτής Α’ Αθηνών, Νέας Δημοκρατίας.

Ο Στέφανος Μάνος είναι Πρόεδρος των Φιλελευθέρων